Đề xuất 'đạp ga nửa hành trình' không phù hợp với nguyên lý hoạt động của động cơ

Cục Đăng kiểm Việt Nam trả lời kiến nghị của Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam về quy trình, phương pháp đo khí thải động cơ diesel khi kiểm định xe cơ giới lưu hành.

Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam đã có đề xuất thay đổi phương pháp đạp hết ga khi kiểm định khí thải xe ô tô diesel và kiến nghị chỉ đạp ga khoảng 1/2 hành trình (tương đương 2.000-3.000 vòng/phút) đối với xe thế hệ cũ.

Đại diện Cục Đăng kiểm Việt Nam cho rằng, không có cơ sở kỹ thuật để chấp thuận do kiến nghị chưa phù hợp với nguyên lý hoạt động của động cơ. Theo Cục Đăng kiểm, nếu động cơ xăng kiểm soát vòng tua bằng bướm ga (lượng không khí), trong khi động cơ diesel kiểm soát vòng tua hoàn toàn bằng lượng nhiên liệu phun vào buồng đốt. Do đó, việc áp dụng phương pháp đo của động cơ xăng (đạp giữ ga ổn định ở 2000-3000 vòng/phút) sang động cơ diesel là không có cơ sở khoa học và không có tiêu chuẩn quốc tế nào áp dụng.

Ảnh minh họa

Ảnh minh họa

Mặt khác, thực tế cho thấy khi xe chở hàng nặng, leo dốc (có tải), người lái xe chỉ cần đạp 1/2 hành trình bàn đạp ga, bơm cao áp đã phải phun lượng nhiên liệu rất lớn vào buồng đốt để thắng lực cản. Đây chính là thời điểm động cơ xả ra nhiều khói đen nhất nhưng vòng tua máy chỉ tăng từ từ lên 2.000-3.000 vòng/phút.

Thế nhưng, khi xe đỗ tại cơ sở đăng kiểm (trạng thái không tải, không gài số), động cơ không phải chịu lực cản. Nếu đăng kiểm viên chỉ đạp 1/2 hành trình ga, bơm cao áp chỉ cần cung cấp một lượng nhiên liệu rất nhỏ cũng đã dễ dàng đạt mức 2.000-3.000 vòng/phút. Lượng nhiên liệu nhỏ này cháy hoàn toàn và phát sinh lượng khói đen rất thấp.

Đại diện Cục Đăng kiểm Việt Nam nhấn mạnh, nhiệm vụ quan trọng nhất của công tác kiểm định là kiểm soát việc đảm bảo an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường, phát hiện ra các lỗi, hư hỏng của phương tiện tham gia giao thông đường bộ. Trong các lỗi của động cơ diesel có bao gồm cả lỗi của động cơ gây ra phát thải cao nhất tại bất kỳ thời điểm nào trong quá trình đạp ga tăng tốc động cơ.

Nếu thực hiện theo kiến nghị của hiệp hội (chỉ đạp ga đến 2.000-3.000 vòng/phút khi không tải) sẽ không bao giờ kích hoạt được trạng thái cung cấp nhiên liệu tối đa từ bơm cao áp, lượng khói đen sinh ra là sạch giả tạo, không phản ánh đúng thực tế phát thải của xe khi chịu tải nặng trên đường, không phát hiện ra trường hợp xe bị lỗi động cơ gây ra phát thải lớn nhất tại số vòng quay cao hơn. Bên cạnh đó, việc giữ ga ổn định trong vòng tua này cũng rất khó, phụ thuộc vào thao tác của người thực hiện kiểm tra, dễ gây sai lệch kết quả kiểm tra giữa các lần đo làm giảm tính khách quan, độ tin cậy của phép đo.

Việc lập mốc so sánh ở dải vòng tua thấp này sẽ dẫn đến bỏ lọt hàng loạt phương tiện đã hư hỏng hệ thống kim phun, bơm cao áp,… làm sai lệch hoàn toàn kết quả kiểm tra khí thải và vô hiệu hóa mục tiêu bảo vệ môi trường.

Việc kiểm tra khí thải phương tiện giao thông đường bộ được thực hiện từ năm 1999 theo Quyết định số 1397/1999/QĐ-BGTVT ngày 11/6/1999 của Bộ trưởng Bộ GTVT về việc công bố đối tượng và mức bắt buộc áp dụng 2 Tiêu chuẩn Việt Nam về môi trường đối với các phương tiện giao thông đường bộ. Phương pháp đo khí thải bằng chu trình gia tốc tự do (đạp hết hành trình bàn đạp ga) được quy định tại TCVN 5418:1991 Ô tô chạy bằng động cơ diesel - Độ khói khí xả - Mức và phương pháp đo; TCVN 6438: 1998 Chất lượng không khí – Khí thải phương tiện giao thông đường bộ - Giới hạn tối đa cho phép.

Trước ngày 1/3, phương pháp đo độ khói động cơ diesel được quy định tại mục 39 phần 2 của QCVN 122:2024/BGTVT, cụ thể là: “Đo độ khói theo chu trình gia tốc tự do quy định trong TCVN 7663”. Kể từ ngày 1/3, theo quy định tại QCVN 85:2025/BNNMT, phương pháp đo độ khói của khí thải xe ô tô lắp động cơ cháy do nén được thực hiện bằng phương pháp đo mẫu khí thải theo chu trình đo động cơ ở chế độ gia tốc tự do (quy định trong mục 9.4.2 của TCVN 7663:2007 (ISO 11614:1999).

Phương pháp kiểm tra khí thải động cơ diesel bằng chu trình gia tốc tự do đã được Việt Nam chuẩn hóa thành tiêu chuẩn từ năm 1991, được áp dụng trong hoạt động kiểm định phương tiện giao thông cơ giới đường bộ gần 30 năm nay. Đây là phương pháp chuẩn mực trên thế giới để đánh giá độ mờ khói của xe diesel lưu hành và được quy định tại: Quy định UNECE R24 của Liên hợp quốc; Chỉ thị 2014/45/EU của châu Âu; Tiêu chuẩn GB 3847-2018 của Trung Quốc.

Cục Đăng kiểm Việt Nam khẳng định quy trình kiểm tra khí thải được xây dựng dựa trên sự kế thừa tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7663: 2007 (Tiêu chuẩn quốc tế ISO 11614) Chỉ thị 2014/45/EU của châu Âu và Khuyến nghị số 1 của Tổ chức Kiểm định ô tô quốc tế (CITA) mang lại nhiều lợi ích to lớn và toàn diện về an toàn giao thông, kinh tế cho doanh nghiệp, sức khỏe cộng đồng và nâng cao chất lượng quản lý phương tiện.

Phản hồi quan điểm cho rằng động cơ diesel thế hệ cũ không có hệ thống hạn chế tốc độ, Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết nhận định này là chưa chính xác. Đặc thù của động cơ diesel là điều khiển tốc độ thông qua lượng nhiên liệu phun. Vì vậy, 100% động cơ diesel, kể cả loại sử dụng bơm cao áp cơ khí PE, VE sản xuất từ các thập niên trước, đều được trang bị bộ điều tốc.

Bộ điều tốc này có nhiệm vụ tự động cắt giảm nhiên liệu khi động cơ đạt đến tốc độ thiết kế tối đa để bảo vệ lốc máy. Vòng tua tối đa này hoàn toàn nằm trong giới hạn chịu đựng an toàn của vật liệu do nhà sản xuất thiết kế.

Ninh An

Nguồn Kinh tế Môi trường: https://kinhtemoitruong.vn/de-xuat-dap-ga-nua-hanh-trinh-khong-phu-hop-voi-nguyen-ly-hoat-dong-cua-dong-co-109265.html