Đề xuất giảm thuế nhập khẩu phân bón xuống 0%

Bộ NN&MT vừa có báo cáo về kịch bản ứng phó với tình hình xung đột tại Trung Đông. Qua đó đề ra các giải pháp để phấn đấu hoàn thành mục tiêu tăng trưởng của ngành năm 2026.

Nhiều đơn hàng thủy sản, rau quả không thể xuất sang Trung Đông

Nhận diện những tác động của cuộc xung đột đến ngành, Bộ NN&MT cho biết giá dầu tăng đã làm tăng chi phí vận chuyển hàng hóa và giá vật tư nông nghiệp, đặc biệt là phân bón.

Ngoài ra, chi phí nhiên liệu cho tàu cá khai thác trên biển và các phương tiện thu hoạch, vận chuyển nông sản cũng tăng, trong bối cảnh Đồng bằng sông Cửu Long đang bước vào vụ thu hoạch lúa Đông - Xuân.

“Dự báo sơ bộ, chi phí sản xuất nông nghiệp tăng khoảng 3 - 5%, làm tăng giá nông sản thực phẩm, nguy cơ tăng chỉ số giá tiêu dùng CPI”, Bộ NN&MT đánh giá.

Không chỉ làm tăng chi phí đầu vào sản xuất nông nghiệp, theo thông tin của một số hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp, hợp tác xã, cước vận tải biển đã tăng 25 - 35%, thời gian vận chuyển kéo dài thêm 7 - 14 ngày do tàu phải tránh khu vực rủi ro. Điều này làm giảm sức cạnh tranh của một số mặt hàng xuất khẩu như gỗ, thủy sản, nông sản.

Công nhân sản xuất điều tại Công ty Cổ phần Hà Mỵ. Ảnh: AH

Đơn cử, với ngành thủy sản, doanh nghiệp tạm thời không thể vận chuyển hàng. Một số doanh nghiệp xuất khẩu sản phẩm cá tra đã tạm dừng xuất khẩu sang Trung Đông do rủi ro vận tải và thiếu chuyến tàu. Còn xuất khẩu sang một số thị trường chính tại Mỹ, Nhật Bản, Bắc Âu và Tây Âu chưa chịu tác động trực tiếp lớn nhưng cước vận tải đã tăng.

Với ngành rau quả, Bộ NN&MT cho biết nhiều đơn hàng đã đóng container và hạ cảng tại TP.HCM đang phải nằm chờ do lịch tàu thay đổi hoặc các hãng tàu tạm ngưng đặt chỗ đến khu vực Trung Đông.

Với ngành điều, mặt hàng có tỷ trọng xuất khẩu vào Trung Đông cao (tỷ trọng 11%), cũng đang bị đình trệ tại thị trường này. Nếu kịch bản ngừng xuất khẩu xảy ra trong thời gian dài sẽ gây áp lực lên tồn kho, dòng tiền doanh nghiệp và giá thu mua nguyên liệu trong nước. Ngoài ra còn tác động gián tiếp đến xuất khẩu hạt điều sang Châu Âu và Châu Phi do gián đoạn tuyến vận tải biển qua Biển Đỏ - kênh đào Suez.

Ngành hồ tiêu (chiếm khoảng 10% kim ngạch xuất khẩu ngành hồ tiêu) bên cạnh việc chịu tác động trực tiếp tại Trung Đông, việc xuất khẩu sang châu Âu và Bắc Phi cũng chịu tác động gián tiếp do chủ yếu phụ thuộc tuyến vận tải Biển Đỏ - kênh đào Suez, chi phí logistics sẽ tăng lên.

3 kịch bản ứng phó

Bộ NN&MT cho biết, năm 2025, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản sang khu vực Trung Đông đạt trên 1,74 tỉ USD; chiếm 2 - 2,2% tổng kim ngạch toàn ngành. Như vậy, tác động trực tiếp đến tăng trưởng ngành thông qua thị trường Trung Đông là hạn chế về mặt quy mô.

Tuy nhiên, Bộ NN&MT lo ngại tác động gián tiếp thông qua việc làm gia tăng rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng, chi phí năng lượng và vận tải quốc tế, ảnh hưởng đến tuyến đường xuất khẩu nông lâm thủy sản sang Trung Đông và xuất khẩu sang các thị trường Bắc và Trung Phi, Nam Âu, Trung Âu, Tây Âu, và Bắc Âu.

Công nhân sơ chế rau quả trước khi đưa vào chế biến. Ảnh: AH

Bộ NN&MT xây dựng 3 kịch bản ứng phó: Xung đột kéo dài khoảng 1 tháng; xung đột kéo dài khoảng 3 tháng; xung đột kéo dài khoảng 1 năm. Tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản sẽ bị giảm tương ứng với từng kịch bản.

Trong bối cảnh bất ổn từ tác động của cuộc xung đột quân sự tại Trung Đông dẫn đến rủi ro dầu khí và logistics toàn cầu đang hiện hữu, chưa có cơ sở dự báo chính xác thời gian kết thúc. Để ứng phó với xung đột kéo dài với các kịch bản, Bộ NN&MT cho biết ngành sẽ tập trung vào các giải pháp ổn định chi phí sản xuất, bảo vệ lợi nhuận người sản xuất, duy trì ổn định chuỗi xuất khẩu và tăng khả năng tự chủ dài hạn.

Một số nhiệm vụ, giải pháp cấp bách, trước mắt mà Bộ NN&MT đề ra như ổn định nguồn cung và giá phân bón, xăng dầu để duy trì sản xuất, giảm chi phí đầu vào.

Cùng đó là triển khai mua dự trữ lúa gạo theo quy định khi giá xuống thấp; thiết lập đường dây nóng để tiếp nhận thông tin về khó khăn, vướng mắc của các hợp tác xã, doanh nghiệp, hội, hiệp hội và người dân; đề xuất, kiến nghị cơ chế, chính sách tháo gỡ nhanh chóng, kịp thời.

Bộ cũng cho biết sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến chiến sự và rủi ro logistics quốc tế; đánh giá kịp thời tác động đến chi phí vận tải, bảo hiểm và thời gian giao hàng; thiết lập cơ chế cảnh báo sớm cho doanh nghiệp về rủi ro vận chuyển và thanh toán.

Một giải pháp quan trọng khác, theo Bộ NN&MT, cần triển khai các biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp có hợp đồng bị đình trệ hoặc chậm thanh toán, bao gồm giãn nợ, cơ cấu lại thời hạn trả nợ, hỗ trợ lưu kho, bảo quản hàng hóa (đặc biệt đối với thủy sản và rau quả).

Bộ NN&MT đề xuất tăng cường vai trò của hệ thống Thương vụ Việt Nam tại các nước Trung Đông trong việc kết nối, xử lý tranh chấp thương mại; tăng cường hoạt động xúc tiến thương mại tại các thị trường thay thế tiềm năng như Đông Á, Nam Á, EU, châu Phi và châu Mỹ Latinh; Phối hợp với hiệp hội ngành hàng (điều, cà phê, hồ tiêu, thủy sản, lúa gạo, rau quả…) cập nhật tình hình đơn hàng, tồn kho, giá cả và đề xuất giải pháp linh hoạt tháo gỡ khó khăn theo từng ngành.

Bộ NN&MT cũng cho biết sẽ rà soát, đề xuất các chính sách tín dụng như giảm lãi suất cho vay ngắn hạn đối với doanh nghiệp xuất khẩu nông sản sang thị trường Trung Đông; mở rộng hạn mức tín dụng lưu động để duy trì dòng tiền trong giai đoạn thị trường biến động.

Bộ NN&MT cũng đề nghị các bộ ngành hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận bảo hiểm tín dụng xuất khẩu để giảm thiểu rủi ro thanh toán; hỗ trợ cấp tín dụng tạo điều kiện cho các doanh nghiệp nhập khẩu các nguyên liệu sản xuất phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, nguyên liệu phục vụ sản xuất trong nước.

Đồng thời nghiên cứu giảm thuế nhập khẩu về 0% các loại phân bón, nguyên liệu sản xuất phân bón, thuốc bảo vệ thực vật….

AN HIỀN