Đề xuất mỗi cây xăng có thể bán giá khác nhau

Theo bản dự thảo thứ 14 Nghị định thay thế các nghị định của Chính phủ về kinh doanh xăng dầu, Bộ Công Thương đề xuất thương nhân đầu mối, phân phối ngoài hệ thống được tự quyết giá theo thị trường, kê khai và kết nối dữ liệu với cơ quan quản lý. Còn nhà phân phối trong hệ thống của một đầu mối không được bán cao hơn giá do đơn vị cấp hàng đưa ra.

Công thức giá của doanh nghiệp dự kiến dựa trên giá mua, chi phí tạo nguồn, chi phí kinh doanh định mức, lợi nhuận và thuế. Trong đó, giá mua và chi phí tạo nguồn do doanh nghiệp tự xác định theo thực tế kinh doanh. Lợi nhuận cũng do doanh nghiệp xác định. Riêng chi phí kinh doanh định mức vẫn do Nhà nước quản lý. Bộ Công Thương công bố mức khởi điểm.

Bộ Công Thương cho biết, việc xây dựng Nghị định nhằm tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về kinh doanh xăng dầu, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và xây dựng thị trường xăng dầu vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước. Trên tinh thần đó, dự thảo tập trung rà soát, sửa đổi, bổ sung nhiều quy định liên quan đến điều kiện kinh doanh, tổ chức hệ thống phân phối, cơ chế điều hành giá, quản lý dữ liệu và các giải pháp bảo đảm an ninh năng lượng.

Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn, cơ chế điều hành giá xăng dầu là nội dung có tác động trực tiếp đến doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Tại hội nghị lấy ý kiến dự thảo Nghị định thay thế các nghị định của Chính phủ về kinh doanh xăng dầu do Bộ Công Thương tổ chức sáng 30/9 tại Hà Nội, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn cho biết, cơ chế điều hành giá xăng dầu là nội dung có tác động trực tiếp đến doanh nghiệp và người tiêu dùng. Định hướng của dự thảo là tăng tính chủ động và trách nhiệm của doanh nghiệp trong quyết định giá bán, đồng thời Nhà nước tăng cường công khai, minh bạch, giám sát và kiểm tra thực hiện.

"Theo phương án đang được lấy ý kiến, Nhà nước không trực tiếp công bố giá cơ sở định kỳ như cơ chế hiện nay, doanh nghiệp chủ động quyết định và công bố giá bán trong hệ thống trên cơ sở công thức nguyên tắc được quy định tại nghị định.

Mục tiêu cuối cùng là giá xăng dầu phải phản ánh tương đối đầy đủ biến động thị trường, nhưng cơ chế quản lý phải đủ minh bạch và hiệu quả để đảm bảo lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng và duy trì ổn định thị trường", Thứ trưởng nhấn mạnh.

Về vấn đề này, ông Trần Hữu Linh - Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) nhấn mạnh, một trong ba vấn đề cốt lõi Thủ tướng Chính phủ đặt ra để cải tổ lại hệ thống xăng dầu là trao quyền định giá, đưa mặt hàng xăng dầu trở về cơ chế thị trường. Doanh nghiệp tự quyết định giá, Nhà nước chỉ đưa ra công thức, chỉ nắm một yếu tố là chi phí kinh doanh định mức và công bố 3 năm một lần, trả lại quyền định giá cho thị trường.

Trong Thông báo kết luận của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tại cuộc họp về hoàn thiện hệ thống phân phối xăng dầu, Thủ tướng yêu cầu thống nhất tiếp tục đổi mới cơ chế điều hành giá theo nguyên tắc thị trường có sự quản lý, điều tiết của Nhà nước; tăng quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm của doanh nghiệp. Việc điều hành giá phải bảo đảm công khai, minh bạch, cạnh tranh và có cơ chế kiểm tra, giám sát hiệu quả.

Trong trường hợp thị trường có biến động bất thường, Nhà nước phải chủ động sử dụng các biện pháp phù hợp để ổn định thị trường, bảo đảm lợi ích của người dân và doanh nghiệp.

Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính rà soát kỹ các quy định về công thức xác định giá, chi phí kinh doanh, định mức lợi nhuận, kê khai và công bố giá; bảo đảm vừa tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiết giảm chi phí, nâng cao cạnh tranh, giảm giá thành, vừa ngăn ngừa việc lợi dụng vị trí thị trường để hình thành mức giá bất hợp lý, đồng thời Nhà nước có công cụ điều tiết và bình ổn giá.

Theo ông Trần Hữu Linh, Thủ tướng Chính phủ đã nhất trí về việc điều hành giá theo cơ chế thị trường. Khi Nghị định có hiệu lực, giá xăng dầu sẽ do thị trường và doanh nghiệp quyết định. Thương nhân đầu mối, thương nhân phân phối, cửa hàng sẽ quyết định giá.

Trong Dự thảo, Bộ Công Thương chỉ đưa ra công thức tính giá, bao gồm giá mua, chi phí tạo nguồn, chi phí kinh doanh định mức, lợi nhuận, thuế để ra giá bán lẻ. Theo công thức này, doanh nghiệp hoàn toàn quyết định giá bán lẻ trên thị trường. Nhà nước chỉ quy định chi phí kinh doanh và điều chỉnh 3 năm một lần.

Giá mua, cước phí tạo nguồn được xác định theo chi phí thực tế của doanh nghiệp; lợi nhuận do doanh nghiệp tự xác định; các khoản thuế, phí do Nhà nước quy định.

"Đây là điểm rất quan trọng. Việc để giá cho thị trường và doanh nghiệp quyết định sẽ là mấu chốt để định hình lại chuỗi cung ứng, hạ tầng và hệ thống cung ứng xăng dầu hiện nay. Đặc biệt, cơ quan báo chí, truyền thông cần tuyên truyền về nội dung dự thảo này bởi tác động trực tiếp đến người tiêu dùng. Khi Nghị định có hiệu lực, có thể mỗi cây xăng sẽ có một mức giá. Mỗi thương nhân đầu mối, thương nhân phân phối sẽ quy định giá trong hệ thống của mình.

Khi đó, mỗi doanh nghiệp có thể có giá khác nhau, phụ thuộc vào giá mua, cước phí, lợi nhuận và chiết khấu cho đại lý, cửa hàng. Đây cũng là nội dung Ban soạn thảo muốn tiếp tục xin ý kiến lần cuối của các doanh nghiệp", ông Linh nói.