Điểm nóng xung đột ngày 1-6: Hệ thống phòng không mới của Iran đáng gờm tới mức nào?

Hồi đầu tuần qua, Iran tuyên bố dùng hệ thống phòng không mới tên Arash-e Kamangir bắn hạ một máy bay không người lái MQ-9 Reaper của Mỹ gần eo biển Hormuz.

Giới phân tích nhận định sự việc này chứng minh Tehran vẫn duy trì khả năng đẩy lùi các đòn tấn công từ Mỹ và Israel bất chấp nhiều tháng bị tấn công.

Hãng thông tấn Fars đưa tin hệ thống Arash-e Kamangir có khả năng phát hiện tàng hình, nhưng không cung cấp nhiều chi tiết kỹ thuật. Truyền thông Iran cho biết đây là lời cảnh báo với các máy bay hoạt động gần không phận và biên giới biển của Iran, đặc biệt trong bối cảnh Iran tìm cách tận dụng quyền kiểm soát eo biển Hormuz trong đàm phán hòa bình với Mỹ.

Arash-e Kamangir dịch từ tiếng Ba Tư nghĩa là “Cung thủ Arash”, được đặt theo tên vị anh hùng cùng tên trong thần thoại Ba Tư. Trong văn hóa dân gian, Arash đã bắn một mũi tên vạch ra biên giới giữa Iran và Trung Á. Nói rộng hơn, Arash được tôn kính trong thơ ca và các tác phẩm văn học như một anh hùng giúp Iran chống lại ngoại bang.

Tên lửa Iran trưng bày tại Bảo tàng Lực lượng Không quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) ở Tehran. Ảnh: WANA

Mặc dù chưa thể xác nhận thông tin, chuyên gia nhận định tuyên bố này khá hợp lý khi Iran đang đầu tư mạnh vào các hệ thống phòng thủ di động, giá rẻ và sản xuất trong nước. Loại vũ khí này cần hạ vũ khí địch mà không cần dựa vào các trạm radar lớn cố định dễ bị phát hiện.

Arash-e Kamangir khả năng cao không phải loại vũ khí mang tính bước ngoặt, mà là bước tiến của Iran trong việc hướng tới hệ thống phòng không cơ động, chi phí thấp.

Chuyên gia an ninh Alex Almeida từ Horizon Engage cho biết Arash-e Kamangir có thể là phiên bản nâng cấp từ các dòng tên lửa tầm ngắn hoặc vũ khí đất đối không tuần kích của Iran.

“Chúng không cần tới các radar khổng lồ cố định để dẫn đường, mà tự dò mục tiêu bằng camera hoặc hồng ngoại. Nói cách khác, đây là hệ thống đất đối không, cực kỳ dễ lắp ráp và khai hỏa” - ông Almedia nói.

Đặc biệt, các hệ thống nhỏ gọn và giá rẻ có thể di chuyển, giấu kín, triển khai nhanh chóng và thay thế dễ dàng. Một số loại thậm chí có thể bay lảng vảng trên không, chờ mục tiêu xuất hiện là lao vào kích nổ. Do đó, các máy bay không người lái như MQ-9 Reaper - di chuyển chậm vì mục đích chính là giám sát - đặc biệt dễ bị tổn thương.

Vụ bắn hạ máy bay không người lái Reaper cũng có thể buộc Mỹ dựa nhiều hơn vào tên lửa đắt tiền thay vì máy bay không người lái khi tấn công Iran, kể cả khi hệ thống phòng không Iran không đủ khả năng ngăn chặn chiến dịch không kích quy mô lớn.

Trong khi đó, Tehran có thể tiếp tục phóng máy bay không người lái Shahed giá rẻ, đồng nghĩa Iran có lợi thế kinh tế nếu xung đột kéo dài.

Bà Nicole Grajewski - phó giáo sư tại Đại học Sciences Po - cho rằng chiến lược quân sự của Iran được xây dựng dựa trên sức bền thay vì sự cân sức về công nghệ.

“Họ không có hệ thống đặc biệt tinh vi hay tích hợp xuyên suốt. Bù lại, chiến lược quân sự của Iran tập trung vào khả năng phục hồi, sức bền và tính cơ động" - bà nói.