Ngày Quốc tế Thiếu nhi ra đời năm nào?

Để trả lời cho câu hỏi Ngày Quốc tế Thiếu nhi ra đời năm nào, chúng ta cần quay ngược dòng lịch sử, nhìn lại bối cảnh bi tráng của cuộc Chiến tranh Thế giới thứ hai. Dấu mốc của ngày lễ này không bắt nguồn từ một khoảnh khắc ăn mừng rực rỡ, mà được kết tinh từ những ký ức đau thương và sự thức tỉnh của lương tri nhân loại trước tội ác chiến tranh.

Đứng ở góc độ lịch sử, sự ra đời của Ngày Quốc tế Thiếu nhi 1/6 gắn liền với hai sự kiện thảm sát tàn khốc do phát xít Đức gây ra. Rạng sáng ngày 10/6/1942, quân đội phát xít đã bao vây và hủy diệt hoàn toàn ngôi làng Lidice (thuộc Tiệp Khắc cũ, nay là Cộng hòa Séc).

Hàng trăm người dân vô tội bị sát hại dã man. Đau xót hơn, 88 trẻ em của ngôi làng đã bị dồn vào các phòng ngạt khí độc, trong khi 9 em khác bị đưa đi làm công cụ "Đức hóa". Hai năm sau, ngày 10/6/1944, một thảm kịch tương tự tiếp tục giáng xuống thị trấn Oradour-sur-Glane (Pháp), cướp đi sinh mạng của hàng trăm trẻ nhỏ.

Sự tàn ác vô nhân đạo này đã gióng lên một hồi chuông cảnh tỉnh sâu sắc trên toàn cầu. Hàng triệu người nhận ra rằng, trong mọi cuộc xung đột, trẻ em luôn là đối tượng chịu tổn thương nặng nề nhất, bị tước đoạt sinh mạng, sự tự do và quyền được khôn lớn. Từ những đống tro tàn đó, một phong trào quốc tế mạnh mẽ nhằm bảo vệ mầm non của nhân loại đã bắt đầu được nhen nhóm.

Ngày Quốc tế Thiếu nhi 1/6 ra đời năm 1949. (Ảnh: IG)

Quyết định lịch sử tại Hội nghị Moscow năm 1949

Sau khi Chiến tranh Thế giới thứ hai kết thúc, thế giới bước vào giai đoạn tái thiết với muôn vàn tổn thất. Nhận thức rõ sự cần thiết phải có một cơ chế bảo vệ quyền lợi của phụ nữ và trẻ em trên toàn cầu, vào tháng 11/1949, Liên đoàn Phụ nữ Dân chủ Quốc tế (Women's International Democratic Federation) đã triệu tập một hội nghị trọng đại tại thủ đô Moscow, Liên Xô cũ.

Tại diễn đàn này, với sự đồng thuận cao độ của các quốc gia thành viên, Liên đoàn đã chính thức quyết định chọn ngày 1/6 hàng năm làm Ngày Quốc tế Thiếu nhi. Quyết định này nhằm tưởng nhớ hàng vạn trẻ em vô tội đã ngã xuống trong các cuộc thảm sát tại Lidice, Oradour-sur-Glane cũng như trong suốt những năm tháng chiến tranh khốc liệt.

Đến năm 1950, Ngày Quốc tế Thiếu nhi 1/6 lần đầu tiên được tổ chức đồng loạt tại nhiều quốc gia trên thế giới, chính thức xác lập một cột mốc lịch sử không thể phai mờ.

Nhìn nhận một cách sâu sắc, Ngày Quốc tế Thiếu nhi 1/6 vượt ra khỏi khuôn khổ của một ngày lễ tưởng niệm đơn thuần. Sự ra đời của ngày lễ này vào năm 1949 đã thiết lập một nền tảng pháp lý và đạo đức mang tính thời đại, mở đường cho những công ước quốc tế về quyền trẻ em sau này.

Khi ban hành nghị quyết thành lập Ngày 1/6, Liên đoàn Phụ nữ Dân chủ Quốc tế đã đưa ra những yêu cầu thiết thực gửi đến chính phủ các nước, như yêu cầu cắt giảm ngân sách quân sự để chuyển hướng đầu tư vào giáo dục, y tế và phúc lợi xã hội, yêu cầu ban hành các đạo luật nghiêm ngặt để bảo vệ sức khỏe và quyền lợi của bà mẹ, trẻ em.

Đây là một sự dịch chuyển tư duy quan trọng. Trẻ em không còn chỉ là đối tượng cần được cứu trợ thụ động, mà đã được công nhận là những cá thể có quyền cơ bản: Quyền được sống trong hòa bình, quyền được tiếp cận nền giáo dục bình đẳng, quyền được chăm sóc sức khỏe và quyền được tự do phát triển toàn diện.

Thông điệp này vẫn giữ nguyên giá trị cốt lõi cho đến tận ngày hôm nay, đóng vai trò như một lăng kính để các quốc gia tự đánh giá lại chính sách an sinh xã hội của mình.

Trẻ em không còn chỉ là đối tượng cần được cứu trợ thụ động, mà đã được công nhận là những cá thể có quyền cơ bản.

Dấu ấn và cam kết bảo vệ trẻ em tại Việt Nam

Tại Việt Nam, Ngày Quốc tế Thiếu nhi mang một ý nghĩa đặc biệt và hòa quyện sâu sắc với dòng chảy lịch sử dân tộc. Ngay trong bối cảnh cuộc kháng chiến chống Pháp đang diễn ra vô cùng cam go, vào ngày 1/6/1950, ngày Quốc tế Thiếu nhi đầu tiên của thế giới, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi thư chúc mừng tới thiếu niên, nhi đồng cả nước.

Trong thư, Người viết: "Bác thương các cháu lắm. Bác hứa với các cháu rằng: Đến ngày đánh đuổi hết giặc Pháp, kháng chiến thành công, thì Bác cùng Chính phủ và các đoàn thể cùng cố gắng làm cho các cháu cùng được no ấm, đều được vui chơi, đều được học hành, đều được sung sướng".

Lời hứa đó không chỉ là tình cảm cá nhân của một vị lãnh tụ, mà còn định hình cho kim chỉ nam hành động của toàn Đảng và Nhà nước trong công tác bảo vệ và chăm sóc trẻ em qua nhiều thập kỷ. Đặc biệt, vào tháng 2/1990, Việt Nam đã ghi dấu ấn lịch sử khi trở thành quốc gia đầu tiên ở Châu Á và quốc gia thứ hai trên thế giới phê chuẩn Công ước của Liên Hợp Quốc về Quyền trẻ em.

Đến nay, tinh thần của Ngày Quốc tế Thiếu nhi 1/6 đã được thể chế hóa mạnh mẽ thông qua Luật Trẻ em và hàng loạt các chương trình hành động quốc gia. Mọi trẻ em sinh ra trên dải đất hình chữ S đều được đảm bảo quyền lợi về tiêm chủng mở rộng, khám chữa bệnh miễn phí cho trẻ dưới 6 tuổi và phổ cập giáo dục.

Tựu trung lại, Ngày Quốc tế Thiếu nhi 1/6 là sự nhắc nhở thường trực đối với thế hệ người lớn. Trách nhiệm kiến tạo một thế giới an toàn, công bằng và ngập tràn tình yêu thương cho trẻ thơ là một hành trình liên tục, không có điểm dừng. Việc bảo vệ trẻ em chính là sự đầu tư khôn ngoan và thiêng liêng nhất cho sự sinh tồn và phát triển bền vững của toàn nhân loại.