Điều gì xảy ra khi bà bầu ăn uống thiếu dinh dưỡng?

Thai kỳ là giai đoạn nhu cầu dinh dưỡng của cơ thể tăng lên để đáp ứng đồng thời sức khỏe của người mẹ và quá trình phát triển của thai nhi. Vì vậy, nếu khẩu phần ăn nghèo nàn, thiếu đa dạng hoặc tình trạng thiếu chất kéo dài, cả mẹ và em bé đều có thể bị ảnh hưởng.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tình trạng dinh dưỡng của phụ nữ trước và trong thai kỳ đóng vai trò quan trọng đối với sự tăng trưởng, phát triển của thai nhi. Phụ nữ mang thai bị suy dinh dưỡng có nguy cơ cao hơn gặp biến chứng nguy hiểm.

Mẹ dễ thiếu máu, mệt mỏi

Một trong những hậu quả thường gặp khi chế độ ăn không đáp ứng đủ nhu cầu là thiếu sắt và folate. Đây là những dưỡng chất đặc biệt quan trọng trong thai kỳ bởi cơ thể mẹ phải sản xuất thêm máu để đáp ứng nhu cầu của cả mẹ và thai nhi.

WHO ước tính hơn 40% phụ nữ mang thai trên toàn cầu bị thiếu máu, trong đó ít nhất một nửa gánh nặng thiếu máu được cho là liên quan đến thiếu sắt. Thiếu sắt, folate trong thai kỳ có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ, thai kỳ và sự phát triển của thai nhi.

Thai phụ thiếu máu có thể thường xuyên mệt mỏi, suy giảm khả năng hoạt động và khó đáp ứng tốt nhu cầu tăng lên của cơ thể. Tình trạng thiếu máu trong thai kỳ cũng liên quan đến nguy cơ sinh non và trẻ nhẹ cân.

Phụ nữ mang thai ăn không đúng cách có thể gây hại cho thai nhi. Ảnh: Shutterstock.

Thai nhi có thể chậm tăng trưởng

Không chỉ mẹ bị ảnh hưởng, việc thiếu năng lượng và protein kéo dài có thể khiến thai nhi không nhận đủ nguồn dinh dưỡng cần thiết cho quá trình phát triển. WHO cho biết bổ sung năng lượng và protein cân đối ở những phụ nữ mang thai bị suy dinh dưỡng có thể cải thiện sự tăng trưởng của thai nhi, đồng thời giảm nguy cơ trẻ nhẹ cân hoặc nhỏ so với tuổi thai.

Trẻ nhẹ cân khi sinh được WHO định nghĩa là có cân nặng dưới 2.500 g. Tình trạng này có thể liên quan đến thai chậm tăng trưởng trong tử cung, sinh non hoặc cả hai, đồng thời làm tăng nguy cơ mắc bệnh và khó qua khỏi trong giai đoạn sơ sinh.

Một chế độ ăn không đa dạng có thể khiến thai phụ thiếu nhiều vi chất như sắt, folate, iodine và vitamin A. Đây đều là những chất cần thiết cho các chức năng sinh lý, tăng trưởng và phát triển bình thường.

Đặc biệt, folate có vai trò quan trọng ngay từ những tuần đầu của thai kỳ. WHO khuyến nghị phụ nữ từ khi bắt đầu có ý định mang thai đến 12 tuần thai nên bổ sung 400 µg acid folic mỗi ngày nhằm giúp phòng ngừa dị tật ống thần kinh.

Điều này cũng cho thấy việc chú trọng dinh dưỡng không nên bắt đầu khi bụng đã lớn mà cần được quan tâm ngay từ trước khi mang thai và trong những tuần đầu tiên.

WHO khuyến nghị tư vấn dinh dưỡng trong thai kỳ tập trung vào việc tăng sự đa dạng và lượng thực phẩm phù hợp, bảo đảm đủ protein và năng lượng, đồng thời sử dụng các sản phẩm bổ sung vi chất khi cần thiết. Những biện pháp này có thể hỗ trợ mức tăng cân phù hợp, giảm nguy cơ thiếu máu và sinh non.