Đình An Thái - dấu xưa giữa lòng phố

Dấu tích lịch sử qua những lớp thời gian

Đình An Thái, nơi lưu giữ những giá trị văn hóa, lịch sử truyền thống, gắn bó với đời sống tâm linh của người dân địa phương.

Đình An Thái mang tên thôn An Thái xưa, nay thuộc tổ dân phố An Thái, phường Vân Phú. Đình thờ Vua Hùng thứ 18 - Hùng Duệ Vương cùng các tướng lĩnh thời Hùng Vương, gồm Ất Sơn, Viên Sơn và Ấp đạo quan đại vương. Đây là những nhân vật gắn với hệ thống truyền thuyết thời dựng nước, thể hiện tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương của cư dân vùng Đất Tổ.

Cụ từ Bùi Văn Cường, người trông coi di tích.

Ngôi đình được xây dựng vào khoảng cuối thế kỷ XVII, đầu thế kỷ XVIII, dưới thời Hậu Lê. Công trình có hướng nhìn về phía Đông Bắc, mặt bằng hình chữ Nhất, gồm một tòa ba gian, hai dĩ, tổng diện tích 239,2m2.

Các cụ cao niên giới thiệu những nét chạm khắc truyền thống và hoa văn trang trí đặc sắc, thể hiện tài nghệ của các nghệ nhân xưa.

Qua thời gian, đình từng được tu sửa lớn vào năm Bảo Đại thứ 12 (1936). Đến khoảng tháng 8 năm Canh Thìn (1940), đình tiếp tục được sửa chữa, thay mái lá cọ bằng ngói Hưng Ký, bỏ sàn gỗ, xây tường bao xung quanh, đồng thời xây cổng và cột đồng trụ.

Những lần tu sửa thể hiện sự gắn bó của cộng đồng với di tích.

Nhân dân dâng lễ vào ngày mùng 1 và ngày rằm hằng tháng.

Người cao tuổi thường xuyên lau chùi, gìn giữ Bằng xếp hạng Di tích quốc gia tại đình.

Kiệu bát cống được người dân gìn giữ, lau chùi cẩn thận, góp phần bảo tồn nét đẹp nghi lễ truyền thống.

Năm 2006, đình An Thái được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Di tích lịch sử - Văn hóa cấp Quốc gia, khẳng định giá trị của di tích và trách nhiệm bảo tồn, phát huy di sản.

Trên mái đình nổi bật hình tượng lưỡng long chầu nguyệt, cùng các cặp nghê và họa tiết hổ phù ở đầu đốc, tạo nên nét kiến trúc cổ kính, độc đáo.

Gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống

Sau đợt tu bổ, tôn tạo năm 2015, hệ thống trang trí mỹ thuật của đình được bố trí hài hòa với kiến trúc tổng thể. Các đề tài như “Rồng ổ”, “Tứ linh” cùng hình tượng thiên nhiên và con người thể hiện quan niệm thẩm mỹ, tín ngưỡng của người xưa.

Kiến trúc bên trong đình nổi bật với hệ thống cột gỗ, ban thờ và các họa tiết chạm khắc tinh xảo, thể hiện nét đẹp kiến trúc truyền thống và giá trị văn hóa tâm linh được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Ông Nguyễn Đỗ Nhất - Trưởng ban Di tích đình An Thái cho biết: Vào những ngày lễ, có hàng trăm người đến đình dâng hương, tưởng nhớ các bậc tiền nhân. Chúng tôi luôn duy trì các nghi lễ truyền thống, nhắc nhở bà con cùng có ý thức giữ gìn cảnh quan, bảo vệ các hiện vật để di tích được truyền truyền cho thế hệ sau.

Trống, chiêng cùng các đồ vật được gìn giữ, đặt trang trọng tại đình, sẵn sàng phục vụ các nghi lễ truyền thống.

Cây cảnh trong khuôn viên đình được chăm sóc thường xuyên, góp phần tạo cảnh quan xanh, sạch, đẹp cho di tích.

Nếp đình trong đời sống hôm nay

Hằng năm, đình An Thái tổ chức lễ vào mồng 1 tháng Giêng, có hát Xoan và các trò chơi dân gian; ngày mồng 9 tháng 9 âm lịch tổ chức tế lễ, với lễ vật gồm xôi, gà, chè lam, hoa quả... Ngoài ra, lễ còn được tổ chức vào ngày 10 tháng 3 âm lịch.

Người cao tuổi dọn dẹp, chăm sóc bệ thờ Đức Tiên Nông, gửi gắm ước nguyện mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.

Những nghi thức ấy góp phần duy trì mối liên hệ giữa di tích với đời sống văn hóa của người dân địa phương, đồng thời thể hiện sự tri ân đối với các bậc tiền nhân.

Cụ từ Bùi Văn Cường - Người trông coi di tích chia sẻ: Được giao trông coi đình, tôi luôn tự nhắc mình phải có trách nhiệm giữ gìn nơi thờ tự sạch sẽ, trang nghiêm, chăm lo hương khói chu đáo. Đình có nhiều đồ thờ, cổ vật và những nét chạm khắc từ xưa để lại nên việc bảo quản phải cẩn thận. Tôi mong bà con khi đến dâng hương đều nâng cao ý thức giữ gìn di tích, không làm ảnh hưởng đến cảnh quan và hiện vật. Đình còn thì những nét đẹp văn hóa, tín ngưỡng của cha ông còn được lưu giữ cho các thế hệ sau.

Người dân chuẩn bị cờ đình phục vụ các dịp lễ, tiệc làng.

Cụ Nguyễn Sơn Long - Người cao tuổi Tổ dân phố An Thái cho biết: Vào ngày mồng 1 và ngày rằm hằng tháng, tôi thường chuẩn bị hương hoa, trà quả để dâng lên các bậc tiền nhân. Đây là cách thể hiện lòng thành kính và nhắc nhở con cháu nhớ đến cội nguồn, cùng gìn giữ phong tục tốt đẹp của quê hương.

Người dân thường xuyên vệ sinh khuôn viên, chung tay gìn giữ cảnh quan Đình An Thái.

Giữa nhịp sống đô thị ngày càng đổi thay, đình An Thái vẫn là nơi kết nối quá khứ và hiện tại. Bảo tồn di tích không chỉ là gìn giữ kiến trúc cổ, hiện vật và nghi lễ mà còn là bảo vệ những giá trị văn hóa, tinh thần được cộng đồng vun đắp qua nhiều thế hệ, góp phần làm giàu bản sắc vùng Đất Tổ.