Độc đáo nghề chế tác thuyền buồm mỹ nghệ

Anh Trần Văn Điệp, chủ cơ sở sản xuất thuyền buồm mỹ nghệ thôn Hồng Thịnh, xã Cát Thành kiểm tra sản phẩm trước khi xuất xưởng.

“Cơ duyên” với nghề

Sinh năm 1985, ở xã Cát Thành, từ nhỏ anh Điệp đã đam mê với nghề thủ công truyền thống như: đan tre, nứa, làm lồng chim… “Cơ duyên” đến với nghề chế tác thuyền buồm vào năm 2003, khi anh vào thành phố Hồ Chí Minh học nghề. Vốn yêu thích công việc thủ công, lại được những người đi trước tận tình chỉ dẫn, anh nhanh chóng nắm được các công đoạn kỹ thuật và trở thành thợ chính trong xưởng sản xuất. Nhận thấy đây là sản phẩm có tiềm năng, năm 2006, anh quyết định trở về quê lập nghiệp cùng người em trai có chung sở thích.

Anh Trần Văn Điệp, chủ cơ sở sản xuất thuyền buồm mỹ nghệ thôn Hồng Thịnh, xã Cát Thành thực hiện công đoạn uốn nan thuyền.

Những ngày đầu, cơ sở đối mặt không ít khó khăn, từ tìm kiếm thị trường, nhân lực đến nguồn nguyên liệu và máy móc, vừa làm chủ, vừa làm thợ và vừa đào tạo nghề vừa đảm bảo sản xuất theo đơn đặt hàng của cơ sở trước đây anh học việc. Anh Trần Văn Điệp chia sẻ: Một mô hình thuyền buồm phải qua rất nhiều công đoạn từ tạo khung xương, vách ngăn, thân tàu, mặt sàn, mũi tàu đến cột buồm, dây chằng, cánh buồm và các chi tiết trang trí sao cho thân tàu chắc khỏe, dũng mãnh; các mối ghép phải kín, phẳng, chắc; cánh buồm căng phồng no gió…

Hầu hết các công đoạn đều phải làm thủ công, máy móc chỉ tham gia vào các phần chế tác thô. Hiện cơ sở có 10 lao động, trong đó 6 lao động là anh chị em trong gia đình. Mỗi người đảm nhận một công đoạn như: làm khung xương, uốn gỗ, đúc chi tiết, căng dây, kéo buồm và hoàn thiện sản phẩm. Những công đoạn khó nhất do anh Điệp và người em trai trực tiếp thực hiện.

Thợ thủ công cơ sở sản xuất thuyền buồm Quốc Điệp lên khuôn thân thuyền.

Không bằng lòng với những mẫu thuyền buồm phổ biến, anh bắt đầu tìm hiểu những con tàu nổi tiếng trong lịch sử hàng hải thế giới để nghiên cứu, chế tác thành các sản phẩm riêng có của mình. Với cách tư duy đó, những con tàu nổi tiếng như: chiến hạm HMS Victory của Hải quân Hoàng gia Anh thế kỷ XVIII; các mẫu tàu giao thương, tàu du lịch và những con tàu xuất hiện trong điện ảnh thế giới… đều được anh nghiên cứu hình mẫu và tính toán thu nhỏ kích cỡ và tìm kiếm nguyên liệu phù hợp để chế tác.

Với những mẫu tàu lịch sử, người thợ không chỉ làm cho giống hình dáng bên ngoài mà còn phải tìm hiểu đặc điểm của từng con tàu. Những chi tiết không có trong bản vẽ được anh đối chiếu từ nhiều nguồn tư liệu, sau đó nghiên cứu tỷ lệ và làm thử nhiều lần cho vừa mắt mới thôi. Các họa tiết trang trí trên boong tàu như: bánh lái, súng đại bác, mỏ neo, hoa văn cổ… đều không sẵn có trên thị trường. nên anh phải mày mò nghiên cứu tạo khuôn và học cả công nghệ đúc chì, mạ vàng, mạ bạc cho đúng như hình mẫu. Anh Điệp cho biết: Đây cũng là thành công lớn của xưởng bởi chúng tôi đã chủ động được tất cả nguyên liệu và kỹ thuật làm nên một chiếc thuyền buồm hoàn chỉnh mà khó có nơi nào làm được.

Đúc chi tiết hoa văn trang trí trên thuyền buồm.

Đưa sản phẩm vươn xa

Làm ra sản phẩm tốt đã khó, nhưng để lan tỏa sản phẩm đó và thu hút được khách hàng tìm đến sản phẩm của mình còn khó hơn trong khi sức cạnh tranh của đồ mỹ nghệ trên thị trường rất lớn cả về giá bán và mẫu mã, đặc biệt là đối với nhóm hàng sản xuất hàng loạt từ nước bạn. Trong khi xưởng sản xuất của gia đình anh lại quá nhỏ và đa phần làm theo cách thủ công.

Biến thách thức thành cơ hội, anh Điệp kiên trì không làm theo số lượng mà chú trọng vào chất lượng và sự khác biệt trong từng sản phẩm và tập trung vào phân khúc mô hình thuyền buồm cao cấp, cạnh tranh với sản phẩm cùng loại bởi sự tinh xảo, tính độc bản và chất lượng nguyên liệu cao cấp. Đồng thời mang sản phẩm đi đến chào hàng ở các thành phố lớn, các khu du lịch ở Hải Phòng, Quảng Ninh, Hà Tĩnh, Quảng Bình… cũng như tham gia các hội chợ thương mại, công nghiệp trên toàn quốc để sản phẩm được tiếp cận đông đảo khách hàng, đặc biệt là tệp khách hàng quốc tế.

Anh Trần Văn Điệp cắt tỉa hoa văn trang trí trên thuyền buồm.

Nhờ chú trọng chất lượng và sự khác biệt, sản phẩm của cơ sở Quốc Điệp ngày càng được nhiều khách hàng biết đến. Đến nay, sản phẩm thuyền buồm mỹ nghệ của cơ sở Quốc Điệp đã chinh phục thị trường trong và ngoài nước, đặc biệt là thị trường Trung Quốc, Đài Loan rất ưa chuộng. Trung bình mỗi tháng, xưởng sản xuất thuyền buồm mỹ nghệ Quốc Điệp xuất xưởng khoảng 50 chiếc thuyền buồm các loại.

Bà Mai Thùy Trang, chủ showroom đồ phong thủy ở Quảng Ninh đến thăm cơ sở sản xuất thuyền buồm Quốc Điệp cho biết: Tôi đã bán sản phẩm thuyền buồm mỹ nghệ của cơ sở Quốc Điệp từ nhiều năm nay. Hầu hết sản phẩm đều chiếm trọn niềm tin, sự thích thú của khách hàng ngoại quốc. Tận mắt tham quan xưởng sản xuất, tôi ấn tượng nhất tất cả mọi quy trình sản xuất từ lựa gỗ, cắt gọt, lên khung đến dát nan, căng dây buồm và đúc hoa văn đều làm thủ công ngay tại xưởng. Tôi sẽ tiếp tục hợp tác lâu dài và phát triển thêm những sản phẩm theo yêu cầu của khách hàng .

Thợ thủ công cơ sở Quốc Điệp thực hiện công đoạn căng dây neo, cột buồm cho thuyền.

Không dừng lại ở thị trường truyền thống, cơ sở Quốc Điệp đang tìm thêm hướng quảng bá sản phẩm. Anh Điệp đã chuyển mạnh sang việc giới thiệu sản phẩm trên các nền tảng số và tham gia nhiều hơn các hội chợ thủ công mỹ nghệ quốc tế. Hiện tại anh đang hoàn thiện các hồ sơ để đưa sản phẩm thuyền buồm mỹ nghệ tham gia bình chọn sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu do Sở Công thương tổ chức.

Sản phẩm thuyền buồm trưng bày tại cơ sở sản xuất thuyền buồm Quốc Điệp.

Cần mẫn, tâm huyết với nghề chế tác thuyền buồm mỹ nghệ, xưởng sản xuất thuyền buồm mỹ nghệ Quốc Điệp đang góp phần làm phong phú thêm nghề thủ công mỹ nghệ của vùng đất Cát Thành nói riêng và tỉnh Ninh Bình nói chung.