Dự kiến bỏ điểm cộng IELTS, điểm tự quy định trong quy chế tuyển sinh đại học

Tập trung chuẩn hóa và đảm bảo công bằng thực chất
Nhằm triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo cùng chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đang rộng đường lấy ý kiến về dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung quy định tuyển sinh các cấp. Dự thảo được xây dựng nhằm đơn giản hóa thủ tục, nâng cao chất lượng tuyển sinh thông qua việc đồng bộ hóa phương thức xét tuyển. Đáng chú ý, các điều chỉnh không nhằm thu hẹp cơ hội của thí sinh hay giảm quyền tự chủ của cơ sở đào tạo, mà hướng tới việc đưa tất cả thí sinh dự tuyển vào cùng một ngành, một chương trình về chung một chuẩn đánh giá, qua đó giảm chi phí, tăng khả năng kiểm chứng và bảo đảm tính công bằng.
Thống kê giai đoạn 2022-2026 cho thấy, trên 40% chương trình đào tạo sử dụng từ hai phương thức xét tuyển trở lên vẫn tồn tại biên độ chênh lệch điểm trúng tuyển giữa các phương thức từ 3 điểm trở lên. Dự thảo tập trung giải quyết triệt để bất cập này thông qua bốn nhóm điều chỉnh chính: giảm và chuẩn hóa các phương thức xét tuyển; không sử dụng điểm cộng ngoài điểm ưu tiên theo quy định của Nhà nước; xác định rõ nguồn tuyển sinh và ngưỡng đầu vào; đồng thời hoàn thiện điều kiện dự tuyển liên thông từ trung cấp, cao đẳng lên đại học. Tất cả dữ liệu tuyển sinh sẽ được tăng cường kết nối, khai thác chung, đảm bảo thí sinh không phải nộp lại các giấy tờ, chứng chỉ đã có trên hệ thống.

Bộ GD&ĐT đề xuất không áp dụng điểm cộng do các cơ sở đào tạo tự quy định đối với thành tích, chứng chỉ hoặc tiêu chí bổ sung. Ảnh: HB

Lộ trình siết phương thức xét tuyển từ năm 2028
Theo lộ trình dự thảo đề xuất, đến năm 2027, mỗi ngành hoặc chương trình đào tạo chỉ được áp dụng tối đa 3 phương thức xét tuyển. Từ năm 2028, con số này sẽ giảm xuống còn duy nhất 1 phương thức xét tuyển cho từng ngành, từng chương trình đào tạo, ngoại trừ chỉ tiêu xét tuyển thẳng và cử tuyển. Ở cấp cơ sở đào tạo, mỗi trường vẫn được sử dụng tối đa 5 phương thức xét tuyển chung. Đây là lộ trình mở ra cơ hội để từng ngành học tự lựa chọn công cụ đánh giá phù hợp nhất, hoàn toàn không bắt buộc toàn bộ hệ thống phải áp dụng chung một kết quả duy nhất.
Mỗi phương thức khi công bố phải bảo đảm mọi thí sinh đủ điều kiện đều có thể tham gia, công khai tiêu chí và áp dụng chung một thang điểm. Các kết quả thi đánh giá năng lực, học bạ hay chứng chỉ ngoại ngữ vẫn có thể được tích hợp minh bạch trong phương thức đã công bố của nhà trường.
Đề xuất bỏ điểm cộng do các trường tự quy định
Dự thảo giữ nguyên điểm ưu tiên theo khu vực, đối tượng chính sách theo quy định của Nhà nước và không ảnh hưởng tới diện xét tuyển thẳng. Tuy nhiên, Bộ GD&ĐT đề xuất không áp dụng điểm cộng do các cơ sở đào tạo tự quy định đối với thành tích, chứng chỉ hoặc tiêu chí bổ sung.
Theo phân tích của Bộ, việc tự quy định điểm cộng phát sinh nhiều bất cập: gây mất bình đẳng do khoảng cách điều kiện kinh tế và địa bàn; mức quy đổi chứng chỉ không đồng nhất giữa các trường; một năng lực bị ghi nhận trùng lặp hai lần, đồng thời làm sai lệch kết quả ở nhóm thí sinh điểm cao. Thay vì cộng điểm ngoài thang đo, các chứng chỉ ngoại ngữ sẽ được quy đổi trực tiếp thành điểm môn học tương ứng trong tổ hợp, hoặc dùng làm điều kiện cần cho các chương trình đào tạo bằng tiếng Anh. Nguyên tắc cốt lõi được xác lập là: Mỗi năng lực chỉ được ghi nhận một lần, theo cùng quy tắc công khai cho mọi thí sinh.
Gắn mở rộng quy mô sau đại học với trách nhiệm giải trình
Đối với đào tạo thạc sĩ và tiến sĩ, dự thảo chuyển dịch từ cơ chế quản lý bằng trần chỉ tiêu kỹ thuật sang nguyên tắc số lượng tuyển sinh không vượt quá năng lực đào tạo thực tế. Năng lực này bắt buộc phải được chứng minh bằng đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất, năng lực nghiên cứu và kết quả đào tạo thực tế của cơ sở giáo dục.
Riêng các cơ sở giáo dục đại học trọng điểm hoặc cơ sở thực hiện đề án do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt được chủ động xây dựng lộ trình đến năm 2030, nâng tỷ lệ người học sau đại học đạt tối thiểu 20% tổng quy mô đào tạo. Quy định này vừa phát huy năng lực của các trung tâm nghiên cứu lớn, vừa gắn việc mở rộng quy mô với trách nhiệm hoàn thành đề án và tuân thủ nghiêm ngặt chuẩn chất lượng.
Hiện dự thảo đang trong giai đoạn công khai lấy ý kiến rộng rãi. Bộ GD&ĐT sẽ tiếp tục đánh giá tác động, tiếp thu phản hồi từ thí sinh, các chuyên gia và cơ sở đào tạo để hoàn thiện văn bản trước khi chính thức ban hành.