Dự phòng RSV từ thai kỳ, thu hẹp khoảng trống miễn dịch ở trẻ

Ngày 26/7, tại Hà Nội, Hội Phụ Sản Việt Nam (VAGO) với sự hỗ trợ khoa học của Công ty TNHH Pfizer Việt Nam tổ chức tọa đàm khoa học "Chiến lược chăm sóc cho phụ nữ mang thai: Mẹ chủ động - Con được bảo vệ".

Chương trình nhằm cập nhật các bằng chứng khoa học về virus hợp bào hô hấp (RSV), đồng thời nhấn mạnh vai trò của chăm sóc thai kỳ chủ động trong bảo vệ sức khỏe trẻ ngay từ những tháng đầu đời.

Lá chắn miễn dịch cho trẻ từ trong bụng mẹ

Phát biểu khai mạc, GS.TS.BS Nguyễn Viết Tiến - Chủ tịch Hội Phụ Sản Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế, nguyên Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ sinh sản Quốc gia nhấn mạnh, những năm gần đây, chăm sóc thai kỳ đã vượt ra ngoài việc theo dõi sự phát triển của thai nhi để hướng mạnh hơn tới dự phòng những nguy cơ có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ sau sinh, trong đó có RSV.

GS.TS.BS Nguyễn Viết Tiến - Chủ tịch Hội Phụ Sản Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế

"Đây cũng là xu hướng được phản ánh trong các hướng dẫn chuyên môn mới nhằm góp phần chuẩn hóa thực hành lâm sàng, hỗ trợ bác sĩ triển khai chăm sóc thai kỳ theo hướng chủ động và dự phòng vì lợi ích lâu dài của cả mẹ và bé", GS.TS.BS Nguyễn Viết Tiến cho hay.

Theo thống kê, RSV là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây nhiễm trùng đường hô hấp dưới ở trẻ liên quan đến 1,4 triệu ca nhập viện và 27,300 ca tử vong ở trẻ dưới 6 tháng tuổi. Tại Việt Nam, dữ liệu tại các bệnh viện nhi cho thấy, RSV chiếm khoảng 24-48% nguyên nhân nhiễm trùng đường hô hấp dưới ở trẻ em. Đặc biệt, nghiên cứu tại Bệnh viện Nhi Trung ương cho thấy, gánh nặng bệnh tập trung chủ yếu ở nhóm trẻ dưới 3 tháng tuổi (42,7%), theo sau là nhóm trẻ 3-6 tháng tuổi.

Đây là giai đoạn tạo nên "khoảng trống miễn dịch" trong 6 tháng đầu đời vì hệ miễn dịch của trẻ chưa hoàn thiện và đường thở còn nhỏ. Ngoài ra, đường thở nhỏ khiến RSV dễ gây viêm, phù nề và tắc nghẽn, trong khi cơ thể chưa có đủ kháng thể để chống lại virus, khiến khả năng bị ảnh hưởng nghiêm trọng do RSV cao hơn.

Các chuyên gia trao đổi tại tọa đàm

Tại tọa đàm, TS. BS Nguyễn Hữu Ngọc Tuấn - Giám đốc Y khoa cấp cao Pfizer Việt Nam nhấn mạnh, thông tin y khoa chính xác là nền tảng quan trọng để mỗi thai phụ có thể đưa ra những quyết định chăm sóc sức khỏe phù hợp nhất cho bản thân và thai nhi. Với tinh thần đó, Pfizer Việt Nam trân trọng cơ hội đồng hành cùng Hội Phụ Sản Việt Nam và các chuyên gia y tế trong việc cập nhật những bằng chứng khoa học mới nhất về RSV và gánh nặng sức khỏe ở trẻ nhũ nhi.

"Chúng tôi tin rằng, sự chung tay từ giới chuyên môn và báo chí, truyền thông sẽ góp phần lan tỏa những thông tin y khoa thiết thực, giúp thai phụ và gia đình xây dựng một thai kỳ chủ động, sẵn sàng đón trẻ chào đời bình an, khỏe mạnh", ông Tuấn bày tỏ.

Bảo vệ trẻ trước RSV

PGS.TS.BS Nguyễn Thị Diệu Thúy - Trưởng Bộ môn Nhi, Trường Đại học Y Hà Nội; Trưởng khoa Nhi, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội

Báo cáo tại tọa đàm, PGS.TS.BS Nguyễn Thị Diệu Thúy - Trưởng Bộ môn Nhi, Trường Đại học Y Hà Nội; Trưởng khoa Nhi, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội cho biết, đa số trẻ điều trị hồi sức tích cực (ICU) do bệnh đường hô hấp dưới liên quan RSV là những trẻ sinh đủ tháng, trước đó khỏe mạnh; khoảng 8/10 trẻ (81,2%) phải điều trị ICU do RSV không có bệnh nền.

"Trẻ khỏe mạnh không có nghĩa là trẻ an toàn trước RSV. Nhiều trẻ ban đầu chỉ ho, sổ mũi, khó thở... nhưng ngay sau đó có thể tiến triển thành viêm tiểu phế quản, suy hô hấp và phải can thiệp hô hấp như thở máy hoặc đặt nội khí quản. Vì vậy, phụ huynh không nên chủ quan và cần dự phòng sớm trước, tránh mắc bệnh rồi mới lo", PGS. Thúy nói.

Theo các chuyên gia, hiện việc điều trị RSV vẫn chủ yếu là điều trị hỗ trợ, tập trung kiểm soát triệu chứng và hỗ trợ hô hấp. Vì vậy, xu hướng hiện nay là chuyển trọng tâm sang dự phòng từ sớm ngay trong thai kỳ. Từ đó, việc bảo vệ trẻ trước các bệnh nhiễm trùng hô hấp cần được thực hiện bằng nhiều biện pháp đồng bộ, từ khám thai định kỳ, duy trì dinh dưỡng hợp lý, tư vấn y khoa đến chăm sóc miễn dịch trong thai kỳ.

TS.BS Ngô Thị Yên - Ủy viên Ban Chấp hành Hội Y học Giới Tính Việt Nam

Đồng quan điểm, TS.BS Ngô Thị Yên - Ủy viên BCH Hội Y học Giới Tính Việt Nam, Nguyên Trưởng Khoa Chăm sóc trước sinh, Bệnh viện Từ Dũ chia sẻ, thai kỳ được chăm sóc tốt sẽ giúp người mẹ duy trì sức khỏe đồng thời trao cho con món quà miễn dịch quý giá ngay từ khi chào đời. Trong những tháng cuối thai kỳ, người mẹ truyền một phần kháng thể cho thai nhi, nhờ đó ngay từ hơi thở đầu tiên, trẻ đã có thêm hành trang bảo vệ trước RSV.

Đây là cơ chế đã được ứng dụng trong chăm sóc thai kỳ từ nhiều năm qua. Tại Việt Nam, biện pháp chăm sóc miễn dịch cho phụ nữ mang thai nhằm phòng ngừa uốn ván ở mẹ và trẻ nhũ nhi đã được triển khai rộng rãi. Cùng những tiến bộ của khoa học, phạm vi ứng dụng của miễn dịch thai kỳ tiếp tục được mở rộng đối với nhiều tác nhân gây bệnh, trong đó có các tác nhân hô hấp như RSV.

TTND.PGS.TS.BS.CKII Lưu Thị Hồng - nguyên Vụ trưởng Vụ Sức khỏe Bà mẹ - Trẻ em

Theo TTND.PGS.TS.BS.CKII Lưu Thị Hồng - nguyên Vụ trưởng Vụ Sức khỏe Bà mẹ - Trẻ em (Bộ Y tế), chăm sóc sức khỏe mẹ và bé luôn là một trong những trụ cột chăm sóc quan trọng của ngành y tế Việt Nam. Việc chủ động phòng ngừa ngay từ thai kỳ theo các hướng dẫn chuyên môn là bước tiến cần thiết, giúp bảo vệ trẻ từ những ngày đầu đời, giảm áp lực cho hệ thống y tế và nâng cao chất lượng chăm sóc thai sản ở cả cấp độ cá nhân và quốc gia.