Đưa tri thức đến đồng ruộng, góp sức xây dựng nông thôn mới

Người dân tập kết, bốc xếp lúa gạo lên xe tải để tiêu thụ. Ảnh: THANH MAI

Đưa thông tin khoa học đến với đồng ruộng

Trong sản xuất nông nghiệp, thông tin về thời vụ gieo cấy, lựa chọn giống, sử dụng phân bón, phòng trừ sâu bệnh và điều tiết nước có ý nghĩa quan trọng đối với năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế. Khi được tiếp cận kiến thức kịp thời, người nông dân có thêm cơ sở để chủ động tổ chức sản xuất, hạn chế rủi ro và từng bước thay đổi tập quán canh tác theo hướng khoa học, hiệu quả.

Tại Ninh Bình, công tác khuyến nông, chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật và hướng dẫn quy trình sản xuất tiếp tục được quan tâm, góp phần đổi mới phương thức canh tác, nâng cao hiệu quả sản xuất lúa. Thông qua hoạt động của cán bộ chuyên môn, hợp tác xã nông nghiệp, các lớp tập huấn và hệ thống thông tin cơ sở, nhiều kiến thức thiết thực được truyền tải đến người dân, gắn với điều kiện sản xuất và nhu cầu thực tế tại địa phương.

Từ việc nắm bắt lịch thời vụ, lựa chọn giống phù hợp đến áp dụng kỹ thuật gieo cấy, chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh, nông dân từng bước nâng cao kiến thức, chủ động hơn trong quá trình sản xuất. Việc tiếp cận thông tin không chỉ giúp giải quyết những khó khăn trên đồng ruộng mà còn góp phần thay đổi tư duy, chuyển từ sản xuất dựa chủ yếu vào kinh nghiệm sang sản xuất có kế hoạch, tuân thủ quy trình kỹ thuật và chú trọng hiệu quả kinh tế.

Cùng với chuyển giao kiến thức, cơ giới hóa nông nghiệp cũng đang góp phần thay đổi diện mạo sản xuất ở khu vực nông thôn. Việc sử dụng mạ khay, máy cấy, máy gặt đập liên hợp và từng bước ứng dụng công nghệ hiện đại giúp giảm sức lao động, tiết kiệm thời gian, nâng cao tính đồng bộ trong tổ chức sản xuất. Đây là những yếu tố quan trọng để nâng cao năng suất lao động, giải phóng sức lao động nông thôn và tạo điều kiện để người dân phát triển các hoạt động kinh tế khác.

Đổi mới phương thức canh tác, nâng cao hiệu quả sản xuất

Một trong những yêu cầu đặt ra trong xây dựng nông thôn mới hiện nay là phát triển sản xuất nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị, sử dụng hiệu quả tài nguyên và thích ứng với biến đổi khí hậu. Đối với cây lúa, việc áp dụng quy trình canh tác tiên tiến, sử dụng nước tiết kiệm, quản lý phân bón và dịch hại hợp lý không chỉ góp phần giảm chi phí đầu vào mà còn hướng tới bảo vệ môi trường, phát triển nông nghiệp bền vững.

Theo thông tin của ngành nông nghiệp, trong vụ Xuân năm 2025, mô hình tưới ngập khô xen kẽ (AWD) đã được triển khai trên diện tích 4.683 ha tại Ninh Bình. Phương pháp này tạo điều kiện sử dụng nước tưới hợp lý, góp phần giảm phát thải trong sản xuất lúa và cải thiện điều kiện sinh trưởng của cây trồng khi được áp dụng đúng quy trình.

Để mô hình phát huy hiệu quả, người dân cần được hướng dẫn cụ thể về cách theo dõi mực nước trên ruộng, thời điểm tưới và rút nước, cũng như biện pháp chăm sóc phù hợp với từng giai đoạn sinh trưởng của cây lúa. Sự phối hợp giữa nông dân, hợp tác xã và cán bộ kỹ thuật có vai trò quan trọng trong việc bảo đảm quy trình được thực hiện đúng, phù hợp với điều kiện đồng ruộng tại địa phương.

Bên cạnh đó, việc phổ biến kiến thức về sử dụng phân bón cân đối, quản lý dịch hại tổng hợp, lựa chọn giống lúa chất lượng và thu hoạch đúng thời điểm cũng góp phần giảm chi phí sản xuất, hạn chế tác động đến môi trường và nâng cao chất lượng nông sản. Khi được tiếp cận đầy đủ thông tin và hướng dẫn thực hành, người dân có điều kiện lựa chọn giải pháp phù hợp, tránh đầu tư dàn trải, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và các nguồn lực sản xuất.

Những chuyển biến trong sản xuất nông nghiệp có ý nghĩa thiết thực đối với chương trình xây dựng nông thôn mới. Bởi sản xuất hiệu quả, thu nhập ổn định là cơ sở để người dân cải thiện nhà ở, đầu tư cho giáo dục, chăm sóc sức khỏe, nâng cao chất lượng cuộc sống và tích cực tham gia các phong trào tại địa phương.

Giảm nghèo thông tin, nâng cao chất lượng đời sống nông thôn

Trong tiến trình xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo thông tin là một nội dung quan trọng, góp phần tạo điều kiện để người dân tiếp cận tri thức, chính sách và các cơ hội phát triển kinh tế. Đối với khu vực nông thôn, thông tin về kỹ thuật sản xuất, chính sách hỗ trợ, đào tạo nghề, thị trường tiêu thụ và chuyển đổi số có mối liên hệ trực tiếp với khả năng phát triển sinh kế của mỗi hộ gia đình.

Thông qua hệ thống truyền thanh cơ sở, các buổi tập huấn, hoạt động của hợp tác xã và những kênh thông tin điện tử, kiến thức sản xuất ngày càng có thêm cơ hội đến gần với người dân. Việc kết hợp tuyên truyền với hướng dẫn trực tiếp, sử dụng tài liệu dễ hiểu, hình ảnh minh họa và thông tin trên điện thoại thông minh giúp nông dân thuận tiện hơn trong việc tiếp nhận, tra cứu và vận dụng kiến thức vào thực tế.

Đặc biệt, đối với hộ nghèo, hộ cận nghèo và những người còn hạn chế về kỹ năng sử dụng công nghệ số, việc cung cấp thông tin phù hợp, dễ hiểu và có khả năng áp dụng là yêu cầu cần được quan tâm. Khi nắm được kỹ thuật sản xuất, biết sử dụng vật tư hợp lý, chủ động phòng trừ sâu bệnh và tìm hiểu nhu cầu thị trường, người dân có thêm cơ hội nâng cao hiệu quả lao động, cải thiện thu nhập và giảm nguy cơ tái nghèo.

Để công tác giảm nghèo thông tin gắn chặt hơn với xây dựng nông thôn mới, các địa phương cần tiếp tục đổi mới phương thức tuyên truyền, lấy nhu cầu thực tế của người dân làm cơ sở triển khai. Cùng với đó, cần tăng cường phối hợp giữa chính quyền, cán bộ chuyên môn, hợp tác xã và các tổ chức đoàn thể; chú trọng hỗ trợ người dân tiếp cận các nền tảng số, thông tin thị trường và những mô hình sản xuất hiệu quả.

Quan trọng hơn, việc cung cấp thông tin cần đi đôi với hướng dẫn thực hành, theo dõi và đánh giá kết quả áp dụng. Khi người dân không chỉ được nghe, được biết mà còn hiểu và làm được, kiến thức mới thực sự trở thành nguồn lực thúc đẩy phát triển kinh tế, nâng cao năng lực tự chủ và phát huy vai trò chủ thể trong xây dựng nông thôn mới.

Niềm vui của người nông dân trong mùa thu hoạch lúa được mùa, được giá. Ảnh: THANH MAI

Tạo nền tảng xây dựng nông thôn mới bền vững

Thực tiễn cho thấy, xây dựng nông thôn mới là quá trình đòi hỏi sự kết hợp đồng bộ giữa phát triển hạ tầng, nâng cao năng lực sản xuất, cải thiện thu nhập và bảo đảm an sinh xã hội. Trong đó, đưa thông tin khoa học kỹ thuật đến với người dân là giải pháp thiết thực, góp phần tháo gỡ khó khăn trong sản xuất, thúc đẩy ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ở nông thôn.

Tại Ninh Bình, việc gắn chuyển giao kỹ thuật với giảm nghèo thông tin và đổi mới sản xuất nông nghiệp sẽ tạo thêm động lực để người dân chủ động phát triển kinh tế gia đình, nâng cao chất lượng cuộc sống và tham gia tích cực vào các hoạt động xây dựng quê hương. Đây cũng là hướng đi góp phần thúc đẩy chuyển dịch phương thức sản xuất theo hướng hiện đại, sử dụng hiệu quả tài nguyên và tăng cường khả năng thích ứng với những biến động của thị trường, thời tiết.

Khi tri thức được đưa đến tận đồng ruộng, người nông dân có thêm điều kiện làm chủ quy trình sản xuất, nâng cao giá trị nông sản và cải thiện thu nhập. Từ những thay đổi trong từng thửa ruộng, từng hợp tác xã và mỗi hộ gia đình, các mục tiêu về phát triển kinh tế, giảm nghèo và nâng cao chất lượng đời sống nông thôn có thêm nền tảng để được hiện thực hóa, góp phần xây dựng Ninh Bình ngày càng phát triển, văn minh và bền vững./.