Festival Thăng Long - Hà Nội 2026: Độc đáo chương trình nghệ thuật về đạo học Việt Nam

Chương trình do Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức, là một trong những hoạt động văn hóa, nghệ thuật tiêu biểu trong khuôn khổ Festival Thăng Long - Hà Nội lần thứ II năm 2026.

Chương trình nghệ thuật "Khai Văn" được tổ chức tại Vườn Giám (Văn Miếu - Quốc Tử Giám). Ảnh: Hoàng Lân

Từ dấu mốc 950 năm đến câu chuyện đạo học hôm nay

Năm 1076, dưới triều Lý, Quốc Tử Giám được thành lập, trở thành trường quốc học đầu tiên của Việt Nam. Cùng với sự phát triển của nền giáo dục và khoa cử, Văn Miếu - Quốc Tử Giám dần trở thành biểu tượng của truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo và trọng dụng hiền tài của dân tộc. Sau 950 năm, những giá trị được hun đúc từ truyền thống Quốc học không chỉ là câu chuyện của quá khứ mà vẫn tiếp tục được kế thừa, trao truyền và phát huy trong đời sống đương đại.

Các tiết mục được dàn dựng cầu kỳ, đan xen các yếu tố trình diễn, thời trang, nghệ thuật đương đại. Ảnh: Hoàng Lân

Từ ý nghĩa đó, chương trình “Khai Văn” được tổ chức tại không gian di sản Văn Miếu - Quốc Tử Giám, nhằm tôn vinh hành trình phát triển của nền giáo dục và đạo học Việt Nam; khẳng định sức sống của những giá trị văn hiến Thăng Long - Hà Nội; đồng thời lan tỏa tinh thần hiếu học, ý thức rèn luyện nhân cách, khát vọng lập thân, lập nghiệp và trách nhiệm cống hiến cho cộng đồng, đất nước.

Chương trình được xây dựng xoay quanh năm giá trị: Khai Tâm - Mở lòng nhân ái; Khai Trí - Mở mang tri thức; Khai Chí - Xây dựng lý tưởng; Khai Nghiệp - Cống hiến bằng nghề nghiệp; Khai Sáng - Lan tỏa giá trị cho cộng đồng. Ảnh: Hoàng Lân

Theo Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám Lê Xuân Kiêu, tên gọi “Khai Văn” gợi mở hành trình hoàn thiện con người bằng tri thức và đạo học: Từ mở mang tri thức, bồi đắp nhân cách đến nuôi dưỡng chí hướng, khát vọng và tinh thần cống hiến. Đó cũng là hành trình học tập, tu dưỡng và thực hành những giá trị tốt đẹp trong cuộc sống.

Lấy cảm hứng từ truyền thống đạo học được bồi đắp qua hàng nghìn năm tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, chương trình được xây dựng xoay quanh năm giá trị: Khai Tâm - Mở lòng nhân ái; Khai Trí - Mở mang tri thức; Khai Chí - Xây dựng lý tưởng; Khai Nghiệp - Cống hiến bằng nghề nghiệp; Khai Sáng - Lan tỏa giá trị cho cộng đồng.

Phần trình diễn của nghệ sĩ Thái Bảo trong phần Khai Tâm. Ảnh: Hoàng Lân

Năm giá trị tạo thành một hành trình xuyên suốt của đạo học: Học để hoàn thiện nhân cách, mở mang tri thức, nuôi dưỡng chí hướng, biến tri thức thành hành động và đóng góp những giá trị tốt đẹp cho cộng đồng, xã hội và đất nước.

Qua đó, “Khai Văn” tiếp nối một tinh thần căn cốt của truyền thống giáo dục Việt Nam: Việc học không chỉ nhằm tích lũy tri thức mà còn hướng tới tu dưỡng đạo đức, lập chí và thực hiện trách nhiệm của người có học đối với quốc gia, dân tộc.

Đan xen các tiết mục ca hát là múa đương đại. Ảnh: Hoàng Lân

Để di sản trở thành nguồn cảm hứng cho thế hệ trẻ

Một điểm đáng chú ý của “Khai Văn” là cách tiếp cận di sản bằng ngôn ngữ nghệ thuật đương đại. Chương trình kết hợp các loại hình nghệ thuật truyền thống với phương thức biểu đạt mới, tạo nên không gian nghệ thuật giàu chiều sâu văn hóa, lịch sử nhưng vẫn gần gũi với công chúng hôm nay. Chương trình hấp dẫn không chỉ bởi ý tưởng, dàn dựng mà còn bởi sự cộng hưởng của trình diễn ánh sáng, nghệ thuật sắp đặt, múa đương đại, nhạc dân tộc và nghệ sĩ biểu diễn.

Các tiết mục được xây dựng theo mạch nội dung xuyên suốt, từ khai mở tri thức, tinh thần hiếu học, tôn sư trọng đạo đến ý chí lập thân, khát vọng cống hiến và trách nhiệm của người tài đối với đất nước.

Tiết mục trình diễn trong phần Khai Trí. Ảnh: Hoàng Lân

Thông qua nghệ thuật, những câu chuyện và giá trị gắn với Văn Miếu - Quốc Tử Giám được chuyển tải bằng những phương thức biểu đạt mới. Qua đó, công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ, có thể tiếp cận di sản không chỉ như một dấu tích lịch sử mà còn như một nguồn cảm hứng cho học tập, sáng tạo và phát triển trong hiện tại.

Theo Ban Tổ chức, việc lựa chọn Vườn Giám làm không gian tổ chức chương trình cũng tạo nên sự kết nối trực tiếp giữa nghệ thuật và di sản. Những giá trị lịch sử, kiến trúc và cảnh quan của Văn Miếu - Quốc Tử Giám được đặt ở vị trí trung tâm; nghệ thuật và công nghệ trình diễn đóng vai trò phương tiện hỗ trợ kể chuyện, góp phần làm nổi bật chiều sâu văn hóa của di sản mà không lấn át những giá trị vốn có của di tích.

Nghệ sĩ nhân dân Thanh Lam và ca sĩ Phạm Anh Khoa trong tiết mục "Tự nguyện" ở phần Khai Sáng. Ảnh: Hoàng Lân

Đây cũng là cách tiếp cận phù hợp với yêu cầu phát huy giá trị di sản trong đời sống đương đại, không chỉ bảo tồn những gì đã có mà còn tìm kiếm phương thức mới để di sản tiếp tục được cảm nhận, đối thoại và tạo cảm hứng cho cộng đồng.

Ông Lê Xuân Kiêu cho rằng, dấu mốc 950 năm thành lập Quốc Tử Giám không chỉ gợi nhắc một chặng đường lịch sử lâu dài của nền Quốc học Việt Nam mà còn cho thấy sức sống bền bỉ của những giá trị đã được hun đúc và trao truyền qua nhiều thế hệ.

Tiết mục "Tự nguyện" kết thúc chương trình, mang đến nhiều cảm xúc cho người xem. Ảnh: Hoàng Lân

Theo ông Lê Xuân Kiêu, thông qua chương trình nghệ thuật “Khai Văn”, Ban Tổ chức mong muốn câu chuyện 950 năm của Quốc Tử Giám không chỉ được kể lại như một ký ức lịch sử mà được tiếp nối bằng những giá trị có ý nghĩa đối với hôm nay và mai sau. Đó là tinh thần học tập, rèn luyện nhân cách, nuôi dưỡng khát vọng và ý thức cống hiến.