Giá thành cao, trở ngại lớn nhất với chương trình xe tăng T-14 của Nga

Một chương trình phát triển xe tăng không chỉ được đánh giá bằng công nghệ mà còn bằng khả năng sản xuất đủ số lượng để đáp ứng nhu cầu quân đội.

Với xe tăng T-14 Armata, Nga theo đuổi thiết kế có nhiều thay đổi so với các dòng xe tăng truyền thống, từ tháp pháo không người điều khiển đến khoang bọc thép dành riêng cho kíp lái. Tuy nhiên, những cải tiến này cũng làm tăng độ phức tạp của toàn bộ phương tiện.

Tháng 3/2024, ông Sergei Chemezov, lãnh đạo tập đoàn công nghiệp quốc phòng Rostec, cho biết T-14 có giá thành cao và quân đội Nga khó ưu tiên sử dụng loại xe này tại Ukraine.

Ông cho rằng việc mua các xe tăng T-90 có chi phí thấp hơn là lựa chọn phù hợp hơn trong bối cảnh hiện tại.

Phát biểu này cho thấy vấn đề của T-14 không đơn thuần nằm ở việc hoàn thiện thiết kế, mà còn liên quan trực tiếp đến cách phân bổ nguồn lực quốc phòng.

Chi phí của một mẫu xe tăng mới không chỉ bao gồm giá mua từng phương tiện. Quân đội còn phải đầu tư vào huấn luyện kíp lái, đào tạo kỹ thuật viên, thiết bị kiểm tra, phụ tùng dự trữ và hệ thống sửa chữa.

Nếu một dòng xe tăng sử dụng nhiều linh kiện hoặc quy trình khác biệt so với phương tiện hiện có, đơn vị vận hành phải duy trì thêm năng lực hậu cần tương ứng.

Sản xuất hàng loạt cũng là thách thức riêng. Những hệ thống như tháp pháo điều khiển từ xa, cảm biến và thiết bị điện tử tích hợp đòi hỏi độ chính xác cao trong chế tạo, kiểm tra và hiệu chỉnh.

Nếu dây chuyền chưa ổn định hoặc nguồn cung linh kiện bị hạn chế, tốc độ bàn giao có thể thấp hơn kế hoạch. Chi phí trên mỗi xe cũng khó giảm nếu sản lượng duy trì ở mức nhỏ.

Trong khi đó, Nga vẫn có các dòng xe tăng cũ hơn với nền tảng sản xuất và bảo dưỡng đã được thiết lập.

Những phương tiện này có thể không sở hữu đầy đủ các tính năng của T-14, nhưng việc duy trì và nâng cấp chúng thường ít tạo ra gánh nặng chuyển đổi hơn so với đưa một thiết kế hoàn toàn mới vào sử dụng rộng rãi.

Điều đó không có nghĩa chương trình T-14 hoàn toàn mất giá trị. Nghiên cứu về khoang kíp lái, tự động hóa và hệ thống điện tử có thể tạo ra kinh nghiệm phục vụ những dự án sau này. Tuy nhiên, lợi ích công nghệ và hiệu quả trang bị là 2 vấn đề khác nhau.

Thách thức lớn nhất của xe tăng T-14 là chứng minh Nga có thể biến một thiết kế nhiều tham vọng thành phương tiện đáng tin cậy, có chi phí chấp nhận được và được sản xuất đủ số lượng.

Nếu chưa giải quyết được bài toán này, T-14 khó thay thế nhanh các dòng xe tăng đang phục vụ trong quân đội Nga.