Giải 'cơn khát' nhân lực phát triển đường sắt đô thị

Nhân viên lái tàu của tuyến Metro số 1 (Bến Thành- Suối Tiên). (Ảnh: THẾ ANH)

Nguồn nhân lực tiềm năng

Theo kế hoạch phát triển đường sắt đô thị (metro) trong 5 năm tới, Thành phố phấn đấu hoàn thành sáu tuyến metro với tổng chiều dài 187km; xa hơn đến năm 2035 đưa vào khai thác 14 tuyến với 462km.

Trước mắt, tuyến Metro số 2 (Bến Thành-Tham Lương) sẽ hoàn thành và đưa vào vận hành trong năm 2030; cùng các dự án ưu tiên đầu tư gồm: tuyến Metro số 1 (đoạn Thành phố mới Bình Dương-Suối Tiên), Metro số 2 (đoạn Thành phố Thủ Dầu Một-Thành phố Hồ Chí Minh); Metro số 3 (Kết nối Vũng Tàu-Bà Rịa-Phú Mỹ) và Metro số 6, Vành đai trong (Phú Hữu-Bà Quẹo-Vòng xoay Phú Lâm-Phú Hữu với chiều dài lên đến 180km. Do đó, đây là bài toán cấp thiết về nhân sự đặt ra để thành phố phát triển hệ thống giao thông thông minh, hiện đại.

Ông Lê Minh Triết, Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn một thành viên Đường sắt đô thị số 1 (HURC1) cho hay: Chỉ riêng một tuyến Metro số 1 đầu tiên của thành phố đi vào vận hành đã cần hàng trăm đến cả nghìn người làm việc ở nhiều chuyên ngành khác nhau. Sắp tới khi thành phố đầu tư nhiều tuyến metro “xương sống”, nhu cầu nhân lực sẽ tăng lên theo cấp số nhân.

Để vận hành tuyến Metro số 1 (Bến Thành-Suối Tiên), đơn vị quản lý đang sử dụng một đội ngũ với 700 nhân sự để duy trì gần 200 chuyến tàu lăn bánh mỗi ngày. (Ảnh: QUÝ HIỀN)

Để vận hành tuyến Metro số 1 (Bến Thành-Suối Tiên), đơn vị quản lý đang sử dụng một đội ngũ với 700 nhân sự để duy trì gần 200 chuyến tàu lăn bánh mỗi ngày. Theo HURC1, nhân sự này thuộc các bộ phận như nhân viên nhà ga, quản lý nhà ga, kỹ thuật viên lái tàu, kỹ thuật viên điều độ và nhân viên bảo dưỡng.

Mới đây, HURC1 vừa thông báo đăng ký ứng tuyển nhân sự tiếp nhận đào tạo chuyển giao công nghệ vận hành, bảo dưỡng tuyến đường sắt LRT Phú Quốc. Theo HURC1, tổng nhu cầu tuyển là 168 người, gồm 130 nhân sự vận hành và 38 nhân sự bảo dưỡng. Các vị trí này yêu cầu trình độ đại học, cao đẳng hoặc tương đương, thuộc những chuyên ngành phù hợp như cơ khí, cơ khí chế tạo, bảo dưỡng công nghiệp, kỹ thuật điện, điện tử, tự động hóa, tín hiệu đường sắt, viễn thông, công nghệ thông tin, kỹ thuật đường sắt, đầu máy toa xe và một số ngành kỹ thuật liên quan.

“Đây cũng là thế mạnh trong tuyển dụng, vận hành các tuyến metro tương tự của HURC1 khi đơn vị đã có thời gian nhiều năm vận hành và khai thác tuyến Metro số 1”, ông Triết đánh giá.

Hợp tác đào tạo, làm chủ công nghệ đường sắt

Theo Đề án đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực phục vụ phát triển hệ thống mạng lưới đường sắt đô thị được Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh thông qua, từ nay đến năm 2030, Thành phố Hồ Chí Minh cần khoảng 70.000 người phục vụ cho quá trình đầu tư phát triển hệ thống metro với các vị trí như nhân lực quản lý dự án, nhân lực vận hành khai thác, kỹ sư, công nhân kỹ thuật, tư vấn-thiết kế...

Trong đó, nhân lực cho khối vận hành-khai thác, công nhân kỹ thuật cần số lượng rất lớn khoảng 30.000 người; nhân lực xây dựng khoảng 12.000 người. Thành phố cũng lên kế hoạch đào tạo cho giai đoạn 2030-2045, với số lượng nhân sự gần gấp đôi so với giai đoạn 2025-2030, nhằm phù hợp với nhu cầu phát triển và đầu tư hệ thống metro lên đến 700km.

Bộ phận Đào tạo của Trường đại học Việt Đức đánh giá: Theo Quy hoạch tổng thể Thành phố Hồ Chí Minh tầm nhìn 100 năm, thành phố đặt mục tiêu hoàn thành toàn bộ mạng lưới đường sắt đô thị gồm 19 tuyến, tổng chiều dài khoảng 1.012km vào năm 2045. Đồng thời, Ban Quản lý Đường sắt đô thị Thành phố Hồ Chí Minh (MAUR) tính toán thành phố sẽ cần từ 30.000 đến 40.000 nhân sự ngành đường sắt đô thị, trong đó phân khúc kỹ sư công nghệ cao, vận hành hệ thống giao thông thông minh chiếm tới 20%.

Ban Quản lý Đường sắt đô thị Thành phố Hồ Chí Minh và Tổng công ty Công nghệ-Viễn thông toàn cầu (GTEL) ký kết Bản ghi nhớ hợp tác nghiên cứu tích hợp hệ thống và tiếp nhận chuyển giao công nghệ trong mạng lưới đường sắt đô thị. (Ảnh: QUÝ HIỀN)

Những yêu cầu từ thực tế này đang đặt ra cho các trường đại học, viện nghiên cứu cần ưu tiên và quan tâm đào tạo kỹ sư chuyên ngành, chất lượng cao, đặc biệt là ngành kỹ thuật Giao thông thông minh. Từ đó nhằm chuẩn bị trước một thế hệ kỹ sư có tư duy hệ thống, đón đầu làn sóng hạ tầng "tỷ đô" của Việt Nam "cơn khát" nhân lực giữa siêu dự án hạ tầng.

Ông Nguyễn Quốc Trung, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Đầu tư địa ốc Đại Quang Minh thuộc THACO, là doanh nghiệp thực hiện tổng thầu thi công tuyến Metro số 2 (Bến Thành-Tham Lương) chia sẻ: Công tác đào tạo, chuẩn hóa nguồn nhân lực cần phải được thành phố ưu tiên, phải xem là yếu tố quyết định bởi không thể mãi lệ thuộc vào công nghệ và giải pháp thi công của nhà thầu nước ngoài.

Do đó, việc làm chủ công nghệ thi công các tuyến đường sắt đô thị đang được THACO ưu tiên đồng thời chuẩn bị các điều kiện để phát triển công nghiệp đường sắt trong nước.

Mới đây, MAUR và Tổng công ty Công nghệ-Viễn thông toàn cầu (GTEL) tổ chức Lễ ký kết Bản ghi nhớ hợp tác nghiên cứu tích hợp hệ thống và tiếp nhận chuyển giao công nghệ trong mạng lưới đường sắt đô thị.

Đại tá Lương Đức Minh, Chủ tịch Tổng công ty GTEL khẳng định, GTEL sẽ đồng hành cùng MAUR trong nghiên cứu, tích hợp hệ thống và chuyển giao công nghệ; phát huy thế mạnh về công nghệ số, chuyển đổi số và an ninh mạng để góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, vận hành và khai thác hệ thống đường sắt đô thị, từng bước xây dựng năng lực công nghệ trong nước.

Trọng tâm hợp tác trước mắt là nghiên cứu triển khai trên tuyến Metro số 2 (Bến Thành-Tham Lương) và các đường sắt đô thị được thực hiện trong giai đoạn 2026-2030; đồng thời từng bước nghiên cứu, tiếp nhận và làm chủ các công nghệ thuộc các phân hệ như thông tin, tín hiệu, điện, cơ điện (E&M), SCADA, Trung tâm điều hành (OCC), hệ thống thu phí tự động (AFC), cửa chắn ke ga (PSD).