Giảm chi phí tuân thủ, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp vận tải

Việc đơn giản hóa thủ tục và giảm chi phí tuân thủ là một trong những kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp vận tải.

Giảm chi phí, tạo dư địa cho doanh nghiệp

Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa góp ý dự thảo Chiến lược phát triển dịch vụ vận tải đến năm 2035, định hướng đến năm 2050, trong đó tập trung vào các giải pháp giảm chi phí tuân thủ, cải thiện môi trường kinh doanh và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp.

Theo VCCI, việc xây dựng Chiến lược là cần thiết nhằm giảm chi phí logistics, nâng cao năng lực cạnh tranh và thực hiện các cam kết về chuyển đổi xanh. Dự thảo đã có nhiều định hướng tích cực như phát triển dịch vụ vận tải theo cơ chế thị trường, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên quản lý rủi ro, khuyến khích ứng dụng công nghệ và mô hình kinh doanh mới. Tuy nhiên, để các định hướng phát huy hiệu quả, VCCI cho rằng cần bổ sung những chỉ tiêu cụ thể về cải cách thủ tục hành chính, giảm gánh nặng chi phí cho doanh nghiệp.

VCCI kiến nghị cắt giảm ít nhất 20-30% điều kiện đầu tư kinh doanh và thủ tục hành chính không cần thiết, đồng thời giảm tối thiểu 30% chi phí tuân thủ pháp luật trong lĩnh vực vận tải. Dự thảo cũng cần bổ sung chỉ tiêu về thời gian thông quan, kiểm tra chuyên ngành đối với hàng hóa xuất nhập khẩu nhằm tạo thuận lợi hơn cho hoạt động vận chuyển.

Bên cạnh cải cách thủ tục, lộ trình chuyển đổi phương tiện sử dụng năng lượng xanh cũng là vấn đề được VCCI lưu ý. Theo dự thảo, đến năm 2035, toàn bộ xe buýt và taxi tại các đô thị sẽ sử dụng điện hoặc năng lượng xanh. Tuy nhiên, VCCI đề nghị xem xét mục tiêu này để bảo đảm thống nhất với Quyết định số 876/QĐ-TTg năm 2022, trong đó xác định mốc chuyển đổi 100% vào năm 2050 và từ năm 2025 áp dụng yêu cầu đối với xe buýt đầu tư mới hoặc thay thế.

VCCI cho rằng, nếu rút ngắn thời gian chuyển đổi và áp dụng với cả phương tiện đang hoạt động, doanh nghiệp có thể phải chịu thêm chi phí đầu tư khi nhiều xe chưa hết niên hạn sử dụng, trong khi hạ tầng trạm sạc vẫn đang từng bước hình thành. Vì vậy, VCCI kiến nghị áp dụng mục tiêu chuyển đổi đối với phương tiện đầu tư mới, phương tiện thay thế và cho phép xe đang khai thác hợp pháp tiếp tục hoạt động đến hết niên hạn. Cùng với đó là các chính sách hỗ trợ tài chính, miễn giảm thuế, phí và ưu đãi quỹ đất xây dựng trạm sạc.

Để doanh nghiệp chủ động hơn trong hoạt động kinh doanh, VCCI đề nghị các chỉ tiêu về cơ cấu thị phần vận tải chỉ nên mang tính định hướng phục vụ quy hoạch, phân bổ nguồn lực đầu tư hạ tầng, thay vì trở thành căn cứ áp dụng biện pháp hành chính hạn chế quyền lựa chọn phương thức vận tải của doanh nghiệp.

Hoàn thiện môi trường kinh doanh, mở đường cho công nghệ mới

Cùng với việc giảm chi phí, VCCI cho rằng ứng dụng công nghệ số, xây dựng cơ sở dữ liệu và các tiêu chí đánh giá chất lượng dịch vụ cần được triển khai theo hướng khuyến khích, tự nguyện, tránh phát sinh thêm điều kiện kinh doanh hoặc yêu cầu mới trong việc cấp, duy trì giấy phép vận tải. Doanh nghiệp cũng không nên phải báo cáo lại những dữ liệu mà cơ quan quản lý đã có thể thu thập hoặc kết nối từ các hệ thống hiện có.

Trong lĩnh vực nhân lực, VCCI kiến nghị chỉ bắt buộc áp dụng các tiêu chuẩn, chứng chỉ chuyên môn đối với vị trí trực tiếp liên quan đến an toàn phương tiện và tính mạng con người theo pháp luật chuyên ngành. Với nhân sự quản trị kinh doanh, logistics và công nghệ thông tin, doanh nghiệp cần được chủ động tuyển dụng, đào tạo. Đồng thời, quy trình đào tạo, sát hạch và cấp giấy phép lái xe cũng cần được cải cách nhằm giảm chi phí, tháo gỡ tình trạng thiếu tài xế.

Đối với vận tải biển và hàng không, VCCI nhấn mạnh yêu cầu cạnh tranh bình đẳng khi thực hiện mục tiêu nâng thị phần vận tải hàng hóa xuất nhập khẩu của đội tàu biển Việt Nam lên khoảng 20% và phát triển hãng hàng không chuyên chở hàng hóa. Theo đó, không nên sử dụng biện pháp hành chính buộc chủ hàng lựa chọn một hãng vận tải nhất định hoặc tạo ưu đãi cá biệt cho doanh nghiệp.

Đáng chú ý, VCCI còn kiến nghị xây dựng nghị định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đối với công nghệ, phương tiện và mô hình kinh doanh vận tải mới, dự kiến hoàn thành trong giai đoạn 2026-2028. Những lĩnh vực được đề cập gồm xe tự hành, thiết bị bay không người lái phục vụ giao hàng và kinh tế tầm thấp.

Theo VCCI, việc sớm hoàn thiện hành lang pháp lý cho những mô hình này sẽ góp phần tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp công nghệ và logistics. Cùng với cải cách thủ tục và lộ trình chuyển đổi xanh phù hợp, các kiến nghị hướng đến tạo môi trường kinh doanh thuận lợi hơn, giúp doanh nghiệp chủ động đầu tư, đổi mới và nâng cao hiệu quả hoạt động.