Giáo hoàng cảnh báo AI đang tạo ra 'thiên đường của máy móc'

Hình ảnh Giáo hoàng Leo XIV. Ảnh: THX/TTXVN

Giáo hoàng Leo ngày 25/9 cảnh báo sự phát triển thiếu kiểm soát của trí tuệ nhân tạo có thể đưa nhân loại đến một tương lai mà ông gọi là “thiên đường của máy móc”, trong đó công nghệ ngày càng chi phối Trái Đất và đời sống con người.

Phát biểu tại Điện Élysée ở Paris trong ngày đầu chuyến thăm Pháp kéo dài bốn ngày, Giáo hoàng Leo cho rằng thế giới cần nhìn nhận lại cách phát triển và ứng dụng AI. Đây là vấn đề ông đặc biệt quan tâm trong 16 tháng đầu nhiệm kỳ giáo hoàng.

“Nếu muốn tránh đánh mất nhân tính giữa một ‘thiên đường của máy móc’ đang xâm nhập và định hình cuộc sống hàng ngày, chúng ta cần khẩn cấp thúc đẩy giáo dục về khả năng phân định đạo đức”, ông nói.

Theo truyền thông phương Tây, chuyến thăm Pháp là chuyến công du đầu tiên của một giáo hoàng tới nước này trong gần 20 năm, đồng thời đưa những tranh luận về AI, đạo đức công nghệ và tương lai xã hội trở thành một trong những trọng tâm của chuyến đi.

Cảnh báo công nghệ chạy theo lợi nhuận

Bên cạnh AI, Giáo hoàng Leo tiếp tục nhấn mạnh quan điểm của Giáo hội Công giáo về bảo vệ sự sống, phản đối các sáng kiến cho phép trợ tử đối với những người mắc bệnh không thể chữa khỏi. Hai tháng trước, các nghị sĩ Pháp đã thông qua biện pháp liên quan đến vấn đề này.

“Tôi lo ngại trước những xu hướng trong xã hội có nguy cơ biến khoa học và công nghệ thành những hoạt động chạy theo lợi nhuận, thúc đẩy chỉnh sửa gene, mang thai hộ, buôn bán nội tạng người hoặc khả năng tự sắp đặt cái chết của chính mình”, ông nói.

Pháp là điểm dừng chân đầu tiên trong chuyến công du kéo dài nhiều ngày của Giáo hoàng Leo, với lịch trình qua Paris, Lourdes và Metz. Ngoài các vấn đề công nghệ và đạo đức, ông cũng được kỳ vọng tìm cách cải thiện hình ảnh của Giáo hội Công giáo tại Pháp sau hàng loạt bê bối lạm dụng tình dục, đồng thời trình bày tầm nhìn về tương lai châu Âu trong bài phát biểu dự kiến vào ngày 28/9.

Thông điệp hòa bình tại Pháp

Giáo hoàng Leo được Tổng thống Emmanuel Macron cùng phu nhân Brigitte và một nhóm trẻ em chào đón tại sân bay Orly ở Paris. Những đứa trẻ hát mừng ông và xin chữ ký.

Trên đường tới Điện Élysée, nhiều người dân đứng dọc các tuyến phố, giơ điện thoại, cờ và biểu ngữ để chào đón giáo hoàng.

Trước chuyến đi, Giáo hoàng Leo nói với các phóng viên trên máy bay rằng ông muốn gửi tới Pháp một thông điệp hòa bình.

“Đó là thông điệp mà ở thời điểm hiện tại, như tất cả chúng ta đều biết, đặc biệt quan trọng”, ông nói.

Trong ngày đầu tiên tại Paris, Giáo hoàng Leo dự kiến phát biểu với các nhân viên tại trụ sở UNESCO. Tổ chức văn hóa và giáo dục của Liên hợp quốc này đang đối mặt với khó khăn tài chính sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump rút Washington khỏi tổ chức vào năm 2025.

Giáo hoàng Leo, người Mỹ đầu tiên giữ chức vụ này, từng khiến ông Trump chỉ trích hồi đầu năm sau khi lên tiếng phản đối cuộc chiến tại Iran.

Khi được hỏi về việc chính quyền Trump tìm cách cấm một số hãng truyền thông đưa tin tại Nhà Trắng, giáo hoàng tái khẳng định sự ủng hộ đối với tự do báo chí. Ông nói tất cả các cơ quan truyền thông đều được chào đón đưa tin về chuyến thăm của mình.

Giáo hội đối mặt sự suy giảm ảnh hưởng

Chuyến thăm diễn ra tại Pháp, một quốc gia thế tục, nơi nguyên tắc tách biệt nhà thờ và nhà nước được luật hóa từ năm 1905. Trong nhiều thập niên sau Thế chiến II, tỷ lệ người Pháp gắn bó với Công giáo liên tục giảm, tương tự xu hướng tại nhiều quốc gia từng có truyền thống Công giáo lâu đời.

Hội đồng Giám mục Pháp cho biết số người trưởng thành được rửa tội đang tăng, song số liệu của cơ quan thống kê quốc gia INSEE cho thấy chỉ 25% người Pháp trong độ tuổi 18-49 tự nhận là người Công giáo, giảm mạnh so với mức 43% một thập niên trước.

Giáo hội Công giáo tại Pháp cũng đang có nhiều bất đồng với chính phủ về các vấn đề xã hội. Năm 2024, Pháp trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới ghi quyền phá thai vào Hiến pháp. Gần đây, Quốc hội nước này tiếp tục thông qua luật cho phép trợ tử đối với người trưởng thành mắc bệnh không thể chữa khỏi.

Những thay đổi này đặt Giáo hội trước một xã hội ngày càng thế tục hóa, trong đó quan điểm của các nhà lãnh đạo Công giáo không phải lúc nào cũng nhận được sự đồng thuận từ chính quyền và công chúng.

Giáo hoàng sẽ gặp các nạn nhân

Một trong những nội dung nhạy cảm nhất trong chuyến thăm là cuộc gặp giữa Giáo hoàng Leo và các nạn nhân từng bị giáo sĩ Công giáo lạm dụng.

Một báo cáo công bố năm 2021 ước tính khoảng 330.000 trẻ em tại Pháp đã bị các giáo sĩ hoặc nhân sự giáo dân thuộc Giáo hội Công giáo lạm dụng trong khoảng bảy thập niên. Sau đó, các giám mục Pháp triển khai nhiều biện pháp bồi thường và bảo vệ trẻ em, song các nạn nhân vẫn yêu cầu Giáo hội làm rõ trách nhiệm và có những hành động cụ thể hơn.

“Giáo hoàng Leo mang trên vai trách nhiệm to lớn là phải tuyên bố rằng ‘đã đủ rồi’”, Alain Esquerre, 66 tuổi, người phát ngôn cho các nạn nhân tại các cơ sở Công giáo Notre-Dame de Bétharram, nói.

Ngày 27/9, tại Lourdes, Giáo hoàng Leo dự kiến gặp bảy nạn nhân từng bị các giáo sĩ Công giáo lạm dụng. Đây được xem là một trong những cuộc gặp đáng chú ý nhất trong chuyến công du, trong bối cảnh Giáo hội Pháp vẫn nỗ lực khôi phục niềm tin sau cuộc khủng hoảng kéo dài nhiều năm.