Giếng cổ Etruscan hé lộ nghi lễ với lễ vật và hài cốt người

Những phát hiện này cho thấy chiếc giếng không đơn thuần được đào để lấy nước mà có thể giữ vai trò đặc biệt trong đời sống tín ngưỡng của cộng đồng cổ đại.

Chiếc giếng nằm ở vùng ngoại ô thành phố Bologna ngày nay, gần khu vực từng là thành phố Kainua của người Etruscan. Thành phố này được thành lập vào đầu thế kỷ V trước Công nguyên, gần một khu đền thờ dành cho nữ thần Uni. Trong tín ngưỡng Etruscan, Uni là nữ thần gắn với phụ nữ, hôn nhân, sinh nở và sự phát triển, tương đương với nữ thần Juno trong tôn giáo La Mã cổ đại.

Ở đáy giếng, các nhà khảo cổ tìm thấy hai tượng đồng bị vỡ thành nhiều mảnh, mô tả những cô gái hoặc phụ nữ mặc trang phục cầu kỳ. Dựa trên kiểu dáng và hiện vật đi kèm, nhóm nghiên cứu cho rằng chiếc giếng có niên đại vào cuối thế kỷ VI hoặc đầu thế kỷ V trước Công nguyên. Các hiện vật bằng đồng vẫn giữ được vẻ sáng bóng ban đầu nhờ được bảo quản trong môi trường ngập nước, ít oxy suốt hàng nghìn năm.

Ở đáy giếng, các nhà khảo cổ tìm thấy hai tượng đồng hình phụ nữ hoặc trẻ em gái bị vỡ thành nhiều mảnh. (Nguồn: Đại học Bologna)

Những tượng đồng này có thể là lễ vật được đặt xuống giếng trong một nghi thức diễn ra khi công trình vừa được xây dựng. Các cuộc khai quật trước đây từng phát hiện những tượng phụ nữ tương tự liên quan đến tín ngưỡng về nước của người Etruscan.

Theo nhà khảo cổ Elisabetta Govi thuộc Đại học Bologna, người đứng đầu cuộc khai quật, các cô gái hoặc phụ nữ trẻ có thể từng đặt những bức tượng như vậy tại đền thờ Uni để dâng lên nữ thần. Nhân vật được mô tả trong tượng mặc trang phục giàu chi tiết, có thể đại diện cho những người thuộc tầng lớp giàu có hoặc chính các vị thần. Việc những bức tượng bị cố ý đập vỡ cũng có thể là một phần của nghi thức tôn giáo.

Đáng chú ý hơn là một chiếc đĩa bằng đồng được tìm thấy dưới đáy giếng. Đây được xem là hiện vật độc nhất vô nhị vì đồng là vật liệu quý đối với người Etruscan. Người Etruscan coi quá trình kết hợp đồng và thiếc để tạo ra đồng như một quá trình có tính tái sinh, gắn với ý tưởng về sự sống và sự ra đời. Điều này đặc biệt phù hợp với Uni, nữ thần liên quan đến sinh nở và sự phát triển.

Những tượng đồng và chiếc đĩa có thể là lễ vật được sử dụng trong nghi thức “mở” giếng cổ. (Nguồn: Đại học Bologna)

Điều khiến phát hiện này trở nên đặc biệt là nhóm khảo cổ còn tìm thấy hài cốt của một người đàn ông và một phụ nữ bên trong giếng. Nếu các tượng đồng và chiếc đĩa được cho là liên quan đến nghi thức “mở” giếng, hai bộ hài cốt có thể lại gắn với một nghi thức “đóng” công trình sau đó.

Các nhà khảo cổ phát hiện chiếc giếng tại khu vực thành phố Kainua cổ đại của người Etruscan. (Nguồn: Đại học Bologna)

Các nhà nghiên cứu hiện chưa cho rằng đây là những nạn nhân của hiến tế người. Những phân tích ban đầu cho thấy hai người có thể đã được chôn cất trong giếng như một phần của nghi thức kết thúc hoặc ngừng sử dụng công trình. Tuy nhiên, nguyên nhân chính xác khiến hài cốt của họ xuất hiện tại đây vẫn cần được nghiên cứu thêm.

Nước trong giếng đã giúp bảo quản bề mặt sáng bóng của các hiện vật bằng đồng trong hàng nghìn năm. (Nguồn: Đại học Bologna)