Giòn rụm như thể bánh mì

Du khách dùng thử các loại bánh mì tại Lễ hội bánh mì ở TPHCM

Đầu đường Nguyễn Thái Học (phường Cầu Ông Lãnh, TPHCM), dưới chân cầu Ông Lãnh, có một tiệm bánh mì nằm kề một quán nhậu. Buổi chiều hôm đó, trong khi đang nối đuôi sau một dãy xe dài cùng chờ đèn đỏ, tôi nhìn sang bên đường và trông thấy 3 “ông Tây” đang ngồi ăn bánh mì. Tiệm bánh mì ven đường nhưng có bàn ghế đàng hoàng. Khách ngồi ăn, vừa trò chuyện vừa ngắm dòng người qua lại. Trong khoảnh khắc ấy, lòng dạ tôi không dưng lại cồn cào, vì thèm và vì nhớ!

Trong ký ức của không ít người, tiếng rao “Bánh mì Sài Gòn...” vẫn còn dư âm đâu đó. Cách đây hơn 20 năm, tôi cũng được nghe tiếng rao này, nhưng không phải ở TPHCM mà tại Nghệ An. Đó là một buổi tối mùa đông, khi tôi đang miệt mài học bài trong căn phòng trọ nằm dưới chân núi Quyết, thì bất ngờ ngoài đường vang lên tiếng rao “Bánh mì Sài Gòn, một ngàn một ổ. Bánh mì Sài Gòn, đặc ruột thơm bơ”.

Tiếng rao được phát ra từ một chiếc loa, với kiểu rao đều đều, khiến bụng tôi bỗng nhiên cồn cào, chạy vội ra cổng. Thấy có khách, người đàn ông chậm rãi giở lớp vải bao bố, đưa cho tôi một chiếc bánh mì. Được ủ kín nên bánh vẫn còn nóng hổi. Ngay khi tôi vừa cầm bánh mì trên tay thì người đàn ông cùng chiếc xe đạp cọc cạch cũng hòa vào màn đêm, chỉ còn sót lại tiếng rao ngân dài trong khuya vắng.

Tôi đứng nhìn theo chiếc xe, lòng có phần chưng hửng. Vì trong hình dung khi đó của tôi, “một ổ” sẽ phải nhiều lắm! Mãi sau này, vào TPHCM sinh sống và làm việc, tôi mới biết “một ổ” theo phương ngữ Nam bộ chỉ một chiếc bánh mà thôi. Buổi tối đó cũng là lần đầu tiên tôi biết đến bánh mì, biết đến món ăn ngon và lạ như vậy.

Từ năm 2023, TPHCM tổ chức Lễ hội bánh mì tại Nhà văn hóa Thanh niên (số 4 Phạm Ngọc Thạch, phường Sài Gòn), sau đó chuyển sang Công viên Lê Văn Tám (phường Tân Định), như một dịp tôn vinh và quảng bá món ăn đặc trưng của nền ẩm thực Việt Nam. Lần tổ chức nào cũng đông nghịt người tham dự, khách Việt lẫn khách nước ngoài.

Có một điều thú vị là thuật ngữ “banh mi” đã được công nhận trong Từ điển tiếng Anh Oxford vào năm 2011. Những năm sau đó, bánh mì cũng liên tục được bình chọn trong danh sách những món ăn được yêu thích trên thế giới. Gần nhất, vào tháng 11-2025, bánh mì Việt Nam tiếp tục được CNN vinh danh trong tốp 25 loại bánh kẹp ngon nhất thế giới. Trong danh sách này, bánh mì Việt Nam đứng thứ 2, càng cho thấy mức độ yêu mến dành cho món bình dân này.

Tôi, giống như rất nhiều người khác, cũng có thói quen ăn bánh mì của riêng mình; như có khi vào buổi tối, tôi thích vừa ngồi nhấm nháp cà phê vừa xé từng miếng bánh chấm ăn cùng. Những khi đó, hương vị ngày xưa lại như len lỏi trở về trên đầu môi.

QUỲNH YÊN