Giữ hồn trà trong nhịp sống hiện đại

8.000m2 chè trung du ở cơ sở chè Nghìn Hạnh được trồng từ những năm 1960.

Hơn 40 năm gắn bó với cây chè ở xã Tân Cương, ông Lê Quang Nghìn, chủ cơ sở trà Nghìn Hạnh, hiểu rõ giá trị của từng búp chè. Trên diện tích hơn 8.000m2, những nương chè trung du được trồng từ những năm 1960 vẫn được ông chăm sóc, gìn giữ. Những thân chè đã nhuốm màu thời gian nhưng mỗi mùa xuân về vẫn bật lên những búp non xanh mướt.

Theo ông Nghìn, cái hay của chè trung du không nằm ở năng suất, điều làm nên giá trị của nó là hương vị. Nước chè có vị đậm nhưng không gắt, hương thơm tự nhiên và đặc biệt là vị ngọt hậu lưu lại khá lâu sau mỗi ngụm trà. 

Với những người đã nhiều năm thưởng trà, sự khác biệt ấy không chỉ nằm trên đầu lưỡi mà còn ở cảm giác khi nhấp một chén trà. Bà Phùng Thị Sáu, ở xóm Hòa Tiến, xã Tân Cương, là một người thường sử dụng chè của gia đình ông Nghìn. Bà cho rằng, điều khiến bà lựa chọn loại chè này chính là cái vị hậu đậm, tự nhiên mà không phải giống chè nào cũng có.

Những gốc chè trung du nhuốm màu thời gian là nguyên liệu tạo nên hương vị chè truyền thống.

Làm ra một mẻ chè ngon chưa bao giờ là câu chuyện đơn giản. Từ lúc hái những búp chè còn đẫm hơi sương cho đến khi hoàn thành sản phẩm, mỗi công đoạn đều đòi hỏi sự cẩn trọng và kinh nghiệm của người làm nghề. Với ông Nghìn, giữ hương trà trước hết là giữ cách làm.

Không chạy theo sản lượng bằng mọi giá, ông lựa chọn hướng sản xuất an toàn, chú trọng chất lượng, hạn chế những tác động không cần thiết đến đất và cây chè. Trong chế biến, máy móc có thể hỗ trợ một phần công việc, nhưng kinh nghiệm của người làm trà vẫn giữ vai trò quan trọng.

Có những điều tưởng như rất nhỏ, nhưng lại quyết định hương vị của cả một mẻ trà. Đó là thời điểm đưa chè vào sao, nhiệt độ, cách đảo chè, cách tạo hương và cả độ khéo léo của đôi tay.

Ông Nghìn giảng giải: Quan trọng nhất là cách lấy hương. Người làm phải biết canh nhiệt độ ra sao, các búp chè khi lấy hương va vào nhau, chất nhựa quyện vào nhau… Những điều ấy ảnh hưởng rất nhiều đến hương và vị của trà. Bởi thế, người làm chè phải biết lắng nghe sự thay đổi của búp chè qua từng công đoạn, biết khi nào nên nhanh, khi nào phải chậm. Đó là bí quyết được tích lũy qua hàng chục năm đứng bên những chiếc chảo sao chè nóng bỏng.

Ngày nay, trà Thái đã đi xa hơn những không gian làng quê, trở thành sản phẩm hàng hóa, được đóng gói, giới thiệu đến nhiều vùng miền. Những cách thưởng trà mới cũng xuất hiện. Thế nhưng, phía sau sự thay đổi ấy vẫn cần một điểm tựa - đó là bản sắc. Giữ giống chè trung du, vì thế, không đơn thuần là giữ lại một giống cây mà là giữ một hương vị đã gắn với vùng đất Tân Cương; giữ phương thức làm trà được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác...

Một chén trà có thể bắt đầu từ những búp chè non, nhưng phía sau đó là đất đai, khí hậu, bàn tay người lao động và những câu chuyện của bao thế hệ. Với ông Lê Quang Nghìn, giữ hồn trà Thái trong nhịp sống hiện đại là làm cho những giá trị cũ không bị lãng quên, đồng thời tìm cách để những giá trị ấy tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay theo cách mới.

Giữa nương chè xanh, những cây chè trung du vẫn âm thầm sinh trưởng. Mỗi mùa, búp non lại hé mở trên nền lá cũ, như một sự tiếp nối tự nhiên của thời gian.