Giữ 'lá phổi xanh' trong không gian linh thiêng

Trồng cây xanh góp phần cải thiện cảnh quan sinh thái và giữ gìn “lá phổi xanh” tại Khu di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt Đền Hùng.

Rừng ở Đền Hùng không chỉ là tài nguyên

Trên đỉnh Nghĩa Lĩnh linh thiêng, nơi thờ tự các Vua Hùng có những tán cây cổ thụ rợp bóng, những triền đồi xanh ngát quanh năm đã tạo nên cảnh quan vừa hùng vĩ, vừa trang nghiêm, góp phần làm nên sức hút đặc biệt của Đền Hùng đối với hàng triệu lượt du khách mỗi năm.

Hiện nay, rừng quốc gia Đền Hùng có tổng diện tích hơn 500 ha, trong đó Ban Quản lý Khu di tích trực tiếp quản lý trên 260 ha, với hơn 32 ha được bảo vệ nghiêm ngặt. Hệ sinh thái rừng tại đây rất đa dạng, phong phú với nhiều loài thực vật quý hiếm: Trầm hương, kim giao, gõ đỏ, sến mật, lát hoa, chò nâu, giáng hương... Cùng nhiều cây cổ thụ có tuổi đời hàng trăm năm như vạn tuế, đại, chò nâu vẫn vững vàng theo thời gian, trở thành chứng nhân sống động của lịch sử. Không chỉ thực vật, hệ động vật trong rừng cũng phong phú với nhiều loài có giá trị sinh thái và bảo tồn cao. Toàn bộ hệ sinh thái này đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng sinh thái, điều hòa khí hậu và tạo môi trường trong lành cho Khu di tích.

Theo đồng chí Đào Duy Tùng - Trưởng phòng Quản lý và phát triển rừng, Khu di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt Đền Hùng: “Rừng ở Đền Hùng không chỉ là tài nguyên thiên nhiên mà còn là yếu tố cấu thành giá trị di tích. Vì vậy, công tác bảo vệ rừng luôn được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt, gắn chặt với bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, tín ngưỡng của dân tộc”.

Để bảo vệ “lá phổi xanh”, Khu di tích cùng các đơn vị liên quan đã triển khai nhiều biện pháp đồng bộ. Từ việc tuần tra, kiểm soát thường xuyên, đến kiểm tra, đôn đốc các hộ nhận khoán bảo vệ rừng thực hiện đúng cam kết, tất cả đều nhằm phát hiện sớm và ngăn chặn kịp thời các nguy cơ xâm hại tài nguyên rừng. Đặc biệt, trong những thời điểm như mùa khô, nắng nóng kéo dài hoặc dịp Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng hằng năm, công tác bảo vệ rừng càng được siết chặt. Phòng Quản lý và phát triển rừng được bố trí trực gác 24/24 giờ tại các chốt bảo vệ, chòi canh lửa và những khu vực có nguy cơ cháy cao như núi Nghĩa Lĩnh, núi Vặn, núi Trọc, đồi Hình Nhân, đồi Sim hay khu vực rừng Thông. Cùng với đó, việc phối hợp giữa Khu di tích với Công an tỉnh, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Chi cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm cùng các đơn vị quân đội, chính quyền địa phương và người dân được thực hiện chặt chẽ, hiệu quả.

Một điểm đáng chú ý trong việc giữ “lá phổi xanh” là công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng. Thông qua các hoạt động phổ biến pháp luật, vận động người dân tham gia bảo vệ rừng, ý thức trách nhiệm của cộng đồng ngày càng được nâng cao. Nhiều hộ dân nhận khoán bảo vệ rừng đã trở thành “cánh tay nối dài” của lực lượng kiểm lâm.

Chị Vương Thị Mai Phương - một du khách đến từ Tuyên Quang chia sẻ: “Mỗi lần về Đền Hùng, tôi cảm nhận rõ không khí trong lành, cảnh quan rất xanh và sạch. Điều đó khiến chuyến đi thêm ý nghĩa, vừa thành kính tri ân tổ tiên, vừa được hòa mình vào thiên nhiên”.

Những tán rừng xanh ở Khu di tích.

Hướng tới quản lý rừng bền vững

Không dừng lại ở việc bảo vệ, công tác quản lý rừng tại Đền Hùng đang từng bước chuyển sang hướng bền vững. Năm 2026, Khu di tích triển khai Kế hoạch thực hiện Phương án quản lý rừng bền vững giai đoạn 2026 - 2030, với mục tiêu bảo tồn và phát huy giá trị toàn diện của hệ sinh thái rừng gắn với di tích. Kế hoạch này xác định rõ rừng không chỉ có giá trị về kinh tế mà còn là hệ sinh thái đặc biệt quan trọng, nơi lưu giữ nguồn gen quý hiếm và đa dạng sinh học. Việc bảo vệ rừng vì thế không chỉ mang ý nghĩa địa phương mà còn góp phần thực hiện các cam kết quốc gia và quốc tế về bảo tồn thiên nhiên.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm hiện nay là nâng cao chất lượng rừng, vì vậy, Khu di tích đã thông qua các giải pháp kỹ thuật lâm sinh như khoanh nuôi xúc tiến tái sinh tự nhiên, trồng rừng bổ sung, trồng làm giàu rừng, cải tạo rừng nghèo kiệt, diện tích rừng không chỉ được giữ vững mà còn từng bước được nâng cao về trữ lượng và chất lượng. Ngay đầu năm 2026 tại Khu di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt Đền Hùng, tỉnh Phú Thọ đã phát động “Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ” Xuân Bính Ngọ. Các đồng chí lãnh đạo tỉnh, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các sở, ngành đã trồng hơn 1.000 cây thuộc các loài sảng nhung, vàng anh, ban, kim giao, muồng hoàng yến, chò chỉ... tại khuôn viên cảnh quan lễ hội.

Bên cạnh đó, việc duy trì và vận hành hiệu quả hệ thống phòng cháy, chữa cháy cũng được chú trọng. Các công trình như đập Thọ Quang, hồ Mai An Tiêm, hồ Mẫu được kiểm tra thường xuyên, đảm bảo nguồn nước phục vụ chữa cháy. Trang thiết bị được bổ sung, sửa chữa kịp thời, sẵn sàng ứng phó khi có tình huống xảy ra. Công tác dự báo, cảnh báo nguy cơ cháy rừng cũng được tăng cường. Thông tin từ cơ quan khí tượng thủy văn Trung ương và địa phương được cập nhật liên tục, giúp lực lượng chức năng chủ động xây dựng phương án ứng phó phù hợp.

Đặc biệt, trong mùa lễ hội, thời điểm lượng du khách tăng cao, công tác tuần tra, kiểm tra được thực hiện hàng ngày tại các khu vực trọng điểm. Các phương án phòng cháy, chữa cháy và cứu hộ cứu nạn được xây dựng, diễn tập thường xuyên với sự tham gia của nhiều lực lượng. Không chỉ vậy, các tuyến đường tuần tra được phát dọn thường xuyên, thực bì và vật liệu dễ cháy được thu gom, xử lý nhằm giảm thiểu nguy cơ cháy. Đây là những biện pháp thiết thực, góp phần nâng cao hiệu quả công tác phòng cháy, chữa cháy rừng.

Việc xây dựng và triển khai Kế hoạch quản lý rừng bền vững năm 2026 không chỉ là yêu cầu cấp thiết trước mắt mà còn mang ý nghĩa lâu dài, góp phần tăng độ che phủ rừng, cải thiện cảnh quan, bảo vệ môi trường sinh thái, đồng thời giữ gìn không gian linh thiêng của Đền Hùng. Quan trọng hơn, kế hoạch này còn cụ thể hóa chủ trương phát triển xanh, bền vững của Đảng và Nhà nước, gắn bảo vệ môi trường với bảo tồn di sản văn hóa. Đây cũng là nền tảng để Khu di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt Đền Hùng tiếp tục phát huy giá trị, trở thành điểm đến văn hóa, sinh thái đặc sắc, bền vững trong tương lai.

Giữa nhịp sống hiện đại, những cánh rừng nơi Đất Tổ vẫn âm thầm tỏa bóng, giữ gìn sự bình yên và linh thiêng cho không gian Đền Hùng. Đó không chỉ là thành quả của tự nhiên, mà còn là kết tinh của trách nhiệm, sự tận tụy và ý thức cộng đồng. Giữ rừng hôm nay chính là giữ gìn cội nguồn, gìn giữ “lá phổi xanh” cho muônđời sau.