Hà Nội đưa 4 nhóm giải pháp thúc đẩy xuất khẩu

Xuất khẩu chịu áp lực, phân hóa theo ngành và thị trường

Theo báo cáo của Sở Công Thương Hà Nội, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa 3 tháng đầu năm 2026 của Thành phố ước đạt 4,185 tỷ USD, giảm 8,6% so với cùng kỳ năm 2025 và chưa đạt mục tiêu tăng trưởng 12% do HĐND thành phố đề ra.

May hàng xuất khẩu tại Tổng Công ty May 10. Ảnh: Phạm Hùng

Nguyên nhân chủ yếu đến từ những biến động bất lợi của kinh tế toàn cầu, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông, khiến nhu cầu tiêu dùng suy giảm, tác động trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp.

Trong bối cảnh đó, Thành phố xác định cần tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm thúc đẩy xuất khẩu theo hướng thực chất, bền vững và thích ứng tốt hơn với biến động thị trường quốc tế.

Trong 11 nhóm hàng xuất khẩu chủ lực, chỉ có 3 nhóm ghi nhận tăng trưởng. Cụ thể, nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt 695 triệu USD, tăng 14,2%; máy móc thiết bị, phụ tùng đạt 645 triệu USD, tăng 3,1%; giày dép và sản phẩm từ da đạt 95 triệu USD, tăng 1,1%.

Ngược lại, nhiều ngành hàng chủ lực khác sụt giảm mạnh. Xuất khẩu gạo giảm tới 37,5% do giá giảm và cạnh tranh gay gắt từ Thái Lan, Ấn Độ, Pakistan. Ngành dệt may cũng gặp khó khăn khi xuất khẩu sang Mỹ giảm 15,6% và sang Nhật Bản giảm 29,6%.

Áp lực cạnh tranh quốc tế ngày càng gia tăng. Tại thị trường Mỹ, xu hướng “mua hàng lân cận” khiến các đối thủ như Mexico và khu vực Trung Mỹ nổi lên. Trong khi đó, tại EU, việc Hiệp định thương mại tự do EU – Ấn Độ có hiệu lực từ đầu năm 2026 tạo thêm sức ép lớn. Các đối thủ như Bangladesh và Trung Quốc cũng gia tăng lợi thế nhờ chi phí thấp, sản xuất xanh và ứng dụng công nghệ cao.

Về thị trường, bức tranh xuất khẩu có sự phân hóa rõ nét. Một số thị trường truyền thống vẫn duy trì tăng trưởng như Hoa Kỳ đạt 858 triệu USD (tăng 0,7%), ASEAN đạt 682 triệu USD (tăng 2%), EU đạt 583 triệu USD (tăng 29,6%) và Trung Quốc đạt 386 triệu USD (tăng 33,5%). Tuy nhiên, xuất khẩu sang Nhật Bản giảm mạnh 22,9% và các thị trường khác giảm tới 29%.

Đáng chú ý, khu vực doanh nghiệp trong nước dù chịu nhiều tác động nhưng vẫn chiếm tỷ trọng 51,6% tổng kim ngạch xuất khẩu, cao hơn khối FDI (48,4%). Điều này cho thấy xuất khẩu của Hà Nội vẫn dựa nhiều vào nội lực, ít phụ thuộc hơn so với mặt bằng chung cả nước.

Tập trung giải pháp trọng tâm, tận dụng FTA và chuyển đổi số

Để đạt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu 12% trong năm 2026, Hà Nội xác định triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó trọng tâm là đẩy mạnh xúc tiến thương mại, tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA) và nâng cao năng lực doanh nghiệp.

Thành phố đặt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu cụ thể theo từng thị trường như: Hoa Kỳ 11%; EU 10–12%; CPTPP 9–12%; UKVFTA 10–13%; Trung Quốc 7–9%; ASEAN 7–10%... Đồng thời, các ngành hàng chủ lực như điện tử, máy móc, dệt may, da giày, nông sản, gỗ, thủ công mỹ nghệ đều được giao chỉ tiêu tăng trưởng từ 8–18%.

Một trong những giải pháp quan trọng là tăng cường xúc tiến thương mại theo hướng chuyên sâu, tập trung vào đúng thị trường, đúng ngành hàng và nhu cầu thực của doanh nghiệp. Thay vì dàn trải, hoạt động xúc tiến sẽ hướng tới mục tiêu cụ thể là tìm kiếm đối tác, ký kết đơn hàng và xây dựng kênh phân phối.

Bên cạnh đó, thành phố đẩy mạnh hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng 17 FTA thông qua cải cách thủ tục hành chính, đặc biệt là triển khai cấp giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) qua hệ thống điện tử, giúp rút ngắn thời gian và giảm chi phí giao dịch.

Hà Nội cũng đặt mục tiêu cải thiện chỉ số FTA Index, phấn đấu vào nhóm dẫn đầu cả nước, đồng thời tiếp nhận và xử lý hiệu quả các thủ tục hành chính trong lĩnh vực xuất nhập khẩu được phân cấp.

Theo Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội Võ Nguyên Phong, thời gian tới, thành phố sẽ tập trung vào 4 nhóm giải pháp lớn. Thứ nhất là cụ thể hóa mục tiêu tăng trưởng theo từng thị trường, ngành hàng và nhóm doanh nghiệp, gắn với trách nhiệm và tiến độ rõ ràng.

Thứ hai, đẩy mạnh xúc tiến thương mại theo hướng thực chất, tránh hình thức. Thứ ba, hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số, phát triển thương mại điện tử xuyên biên giới, nâng cao tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu.

Thứ tư, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan quản lý, hải quan, thuế, hiệp hội và doanh nghiệp logistics nhằm giảm chi phí, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục và cảnh báo sớm rủi ro.

Trong bối cảnh thị trường quốc tế nhiều biến động, cơ quan quản lý giữ vai trò hỗ trợ, nhưng yếu tố quyết định vẫn là năng lực nội tại của doanh nghiệp. Việc chủ động đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng thị trường và tận dụng FTA sẽ là chìa khóa để nâng cao sức cạnh tranh.