Hai nghị quyết, một tầm nhìn

Sự “trùng phùng” của tư duy chiến lược

Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam xác định văn hóa và con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột và hệ điều tiết cho phát triển nhanh, bền vững đất nước; đồng thời đặt yêu cầu các giá trị văn hóa phải thấm sâu vào đời sống xã hội và trở thành sức mạnh mềm quốc gia trong kỷ nguyên mới.

Nếu Nghị quyết 80 nhấn mạnh phát huy nguồn lực văn hóa và con người, thì Nghị quyết số 26-NQ/TW về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới mở ra không gian để những nguồn lực ấy được lan tỏa, kết nối và tạo giá trị gia tăng cho nền kinh tế, lấy văn hóa làm nền tảng cốt lõi, bản sắc và chất lượng trải nghiệm làm lợi thế cạnh tranh của du lịch Việt Nam.

Đặt hai nghị quyết trong cùng một chỉnh thể, có thể thấy sự thống nhất sâu sắc trong tư duy phát triển. Văn hóa không đứng bên ngoài kinh tế, du lịch cũng không đứng bên ngoài văn hóa. Văn hóa tạo nên căn tính và chiều sâu của điểm đến; du lịch đưa những giá trị ấy ra xã hội, thị trường và thế giới. Một di sản, lễ hội, làn điệu dân ca, món ăn hay nghề truyền thống, khi được nghiên cứu, bảo tồn, sáng tạo và khai thác phù hợp, có thể trở thành sản phẩm văn hóa, trải nghiệm du lịch, thương hiệu điểm đến, nguồn sinh kế cộng đồng và một bộ phận của sức mạnh mềm quốc gia.

Khách quốc tế tìm hiểu lụa đũi Nam Cao. Ảnh: HanhSilk

Nghị quyết 80 xác định phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo là hướng đi quan trọng, phấn đấu để các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp 7% GDP và hình thành những thương hiệu quốc gia. Nghị quyết 26 đặt du lịch trong hệ sinh thái rộng hơn, tạo động lực cho thương mại, dịch vụ, giao thông vận tải, công nghiệp văn hóa, công nghiệp sáng tạo, nông nghiệp, kinh tế số và kinh tế đêm. Vì vậy, văn hóa là nền tảng và du lịch là mũi nhọn chính là hai vế của một tư duy phát triển thống nhất.

Du lịch văn hóa - Điểm hội tụ của “một tầm nhìn”

Trong giai đoạn mới, bảo tồn văn hóa và phát triển du lịch không chỉ cần song hành mà phải cộng hưởng. Văn hóa tạo cho du lịch có chiều sâu, còn du lịch tạo cho văn hóa không gian lan tỏa. Một điểm đến có thể có cảnh quan đẹp, nhưng sức hấp dẫn lâu dài thường nằm ở câu chuyện, ký ức, bản sắc, con người và những trải nghiệm khó sao chép.

Nghị quyết 26 xác định lợi thế khác biệt của du lịch Việt Nam nằm ở văn hóa, di sản, cảnh quan thiên nhiên và ẩm thực, lấy chất lượng, bản sắc và trải nghiệm khác biệt làm phương thức cạnh tranh chủ đạo. Điều đó đòi hỏi phát triển du lịch trên nền tảng bảo tồn, làm giàu và sáng tạo các giá trị văn hóa. Một di sản được bảo tồn tốt sẽ tạo nên điểm đến có chiều sâu. Một lễ hội được tổ chức có trách nhiệm có thể trở thành sản phẩm văn hóa, du lịch đặc sắc. Một không gian nghệ thuật, một làng nghề được đầu tư và tổ chức theo hướng sáng tạo có thể đồng thời bảo tồn tri thức truyền thống, tạo sinh kế và hình thành chuỗi giá trị mới.

Ở chiều ngược lại, nguồn thu từ du lịch, nếu được phân bổ hợp lý và gắn với trách nhiệm bảo tồn, có thể góp phần tu bổ di tích, duy trì lễ hội, phục hồi nghề truyền thống, đào tạo nghệ nhân và truyền lại các giá trị văn hóa cho thế hệ trẻ.

Du lịch văn hóa có thể trở thành không gian quan trọng để phát triển kinh tế, quảng bá hình ảnh quốc gia và nâng cao sức mạnh mềm Việt Nam. Ảnh: KDL Tam Cốc - Bích Động

Tương lai của du lịch văn hóa vì thế không thể chỉ là những tour tham quan di tích. Đó phải là một hệ sinh thái trải nghiệm, nơi di sản kết nối nghệ thuật, nghệ thuật kết nối ẩm thực, ẩm thực kết nối làng nghề, làng nghề kết nối cộng đồng, cộng đồng kết nối doanh nghiệp, cùng được hỗ trợ bởi dữ liệu, công nghệ số và năng lực quản trị điểm đến. Chuyển đổi số mở ra khả năng số hóa di sản, xây dựng bảo tàng số, thực tế ảo, bản đồ số, nền tảng dữ liệu điểm đến và cá nhân hóa trải nghiệm du khách.

Nghị quyết 26 định hướng chuyển mạnh mô hình phát triển du lịch từ số lượng sang chất lượng, thông minh, xanh, sáng tạo và có giá trị gia tăng cao. Du lịch văn hóa, vì vậy, có thể trở thành không gian quan trọng để đồng thời phát triển kinh tế, bảo tồn văn hóa, quảng bá hình ảnh quốc gia và nâng cao sức mạnh mềm Việt Nam.

Đưa bản sắc Việt lên bản đồ du lịch thế giới

Nghị quyết 80 đặt mục tiêu đến năm 2030 công nghiệp văn hóa đóng góp 7% GDP; đến năm 2045, kinh tế sáng tạo và công nghiệp văn hóa phấn đấu đóng góp 9% GDP, đồng thời hướng tới vị trí trong nhóm 3 nước ASEAN và nhóm 30 thế giới về chỉ số sức mạnh mềm quốc gia và giá trị xuất khẩu sản phẩm công nghiệp văn hóa.

Nghị quyết 26 đặt mục tiêu đến năm 2030 du lịch đóng góp trực tiếp 10 - 12% GDP, đón 45 - 50 triệu lượt khách quốc tế, phục vụ 160 triệu lượt khách nội địa, tổng thu từ khách du lịch đạt 80 - 90 tỷ USD; đến năm 2045, đóng góp trực tiếp của du lịch đạt 14 - 15% GDP, đón 70 triệu lượt khách quốc tế và hướng tới nhóm 30 quốc gia có năng lực cạnh tranh du lịch hàng đầu thế giới.

Nghị quyết 80 và Nghị quyết 26 gặp nhau ở một điểm căn bản, đó là phát triển để làm giàu cho đất nước nhưng đồng thời làm giàu cho chính căn tính Việt Nam. Du lịch không chỉ đưa du khách đến Việt Nam, mà còn đưa Việt Nam đến với thế giới. Mỗi di sản được bảo tồn tốt, mỗi lễ hội được tổ chức văn minh, mỗi sản phẩm sáng tạo mang dấu ấn Việt Nam và mỗi trải nghiệm tử tế của du khách đều góp thêm một nét vào hình ảnh Việt Nam trên bản đồ thế giới.

Hai nghị quyết thể hiện một triết lý phát triển, trong đó văn hóa là chiều sâu của sức mạnh quốc gia, du lịch là động lực lan tỏa giá trị Việt Nam, công nghiệp văn hóa là cầu nối chuyển hóa giá trị tinh thần thành giá trị kinh tế, công nghệ mở rộng không gian sáng tạo, thể chế khơi thông nguồn lực, còn người dân và cộng đồng là chủ thể làm nên sức sống của điểm đến. Một quốc gia có thể đi nhanh bằng nguồn lực vật chất, nhưng chỉ có thể đi xa bằng sức mạnh của văn hóa, con người và bản sắc.