Xây dựng luật 'chắc từ chính sách, chặt trong quy định, thống nhất trong hệ thống, thông suốt khi thực thi'

Phát biểu khai mạc, bày tỏ mong muốn Hội nghị thực sự là “bộ lọc chất lượng” trước khi các dự án luật được trình QH, Chủ tịch QH Trần Thanh Mẫn gợi mở 5 vấn đề để các đại biểu tập trung thảo luận. Nêu rõ yêu cầu phải bắt đầu từ chất lượng chính sách, không bắt đầu từ số lượng điều khoản, Chủ tịch QH đề nghị, mỗi dự án luật phải trả lời được những câu hỏi căn bản gồm đang giải quyết vấn đề gì của thực tiễn, vì sao phải sửa luật, chính sách mới tạo ra giá trị gì, tác động đến ai, chi phí tuân thủ ra sao, nguồn lực thực hiện ở đâu, ai chịu trách nhiệm đến cùng. Trên tinh thần đó, Chủ tịch QH đề nghị các đại biểu tập trung vào những chính sách còn ý kiến khác nhau, những vấn đề tác động lớn đến người dân và DN, những cơ chế mới, chưa có tiền lệ hoặc chưa được kiểm nghiệm đầy đủ…

Vấn đề thứ hai, phải thể hiện thực chất tư duy lập pháp mới. Theo đó, luật cần tập trung vào những vấn đề thuộc thẩm quyền QH, có tính nguyên tắc, ổn định; những vấn đề thường xuyên biến động thì giao đúng thẩm quyền để bảo đảm linh hoạt trong điều hành. Chủ tịch QH nêu rõ tinh thần là luật ngắn hơn nhưng không mỏng về chính sách, quy định ít hơn nhưng trách nhiệm phải rõ hơn, ổn định hơn nhưng vẫn phải đủ khả năng thích ứng với thực tiễn. Pháp luật phải theo kịp cuộc sống, nhưng theo kịp không có nghĩa là chạy theo cuộc sống bằng việc sửa luật liên tục.

Vấn đề thứ ba là phải làm luật trong tư duy hệ thống. Cho biết trong một kỳ họp xem xét nhiều dự án có quan hệ chặt chẽ với nhau, nếu chỉ hoàn thiện từng luật riêng lẻ thì chưa đủ, Chủ tịch QH đề nghị rà soát thật kỹ sự thống nhất về khái niệm, thẩm quyền, trình tự, thủ tục, phân cấp, phân quyền, đất đai, tài chính, dữ liệu và thời điểm có hiệu lực… Không để gỡ một “điểm nghẽn” ở luật này lại tạo thêm một “điểm nghẽn” ở luật khác, không để cùng một vấn đề nhưng mỗi luật quy định một cách, càng không để người dân và DN phải tự đi tìm xem quy định nào được ưu tiên áp dụng…

Vấn đề thứ tư được Chủ tịch QH nêu ra là phải nhìn từng quy định từ phía thực thi. Theo Chủ tịch QH, giá trị của luật chỉ được khẳng định khi đi vào cuộc sống. Do đó, cần kiểm tra rất kỹ ai thực hiện, cấp nào thực hiện, nguồn lực ở đâu, dữ liệu ở đâu, trách nhiệm đến đâu, có phát sinh thêm thủ tục hoặc điều kiện hay không. Đặc biệt, phải bảo đảm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Phân cấp không chỉ là chuyển việc xuống; phải chuyển đồng bộ thẩm quyền, nguồn lực, dữ liệu và trách nhiệm.

Một vấn đề khác được Chủ tịch QH đề cập là phải phát huy vai trò của đại biểu QH hoạt động chuyên trách. Chủ tịch QH mong muốn Hội nghị cùng thống nhất một quan điểm xuyên suốt cho công tác lập pháp của nhiệm kỳ này. Đó là QH không làm luật để hoàn thành Chương trình lập pháp. QH làm luật để giải quyết vấn đề của thực tiễn, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhân dân, tháo gỡ “điểm nghẽn”, khơi thông nguồn lực và mở đường cho phát triển. “Thước đo cuối cùng không phải là thông qua được bao nhiêu luật, mà là sau khi luật được ban hành, bộ máy có vận hành tốt hơn không, người dân, DN có thuận lợi hơn không, nguồn lực xã hội có được giải phóng không, năng lực quản trị quốc gia có được nâng lên không? Một đạo luật tốt phải chắc từ chính sách, chặt trong quy định, thống nhất trong hệ thống, thông suốt khi thực thi”, Chủ tịch QH nhấn mạnh.

Phân tầng chính sách thuế, khuyến khích đổi mới sáng tạo

Tại phiên thảo luận về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), quy định DNNVV được miễn thuế thu nhập DN trong 3 năm kể từ khi được cấp giấy chứng nhận đăng ký DN lần đầu là nội dung được nhiều đại biểu quan tâm. Đại biểu Nguyễn Văn Huy (Đoàn Hưng Yên) chỉ ra, nhu cầu hỗ trợ một DN khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, DN sản xuất tham gia chuỗi cung ứng, DN công nghệ cao rất khác với một DN hoạt động trong ngành nghề kinh doanh thông thường. Do đó, đại biểu đề nghị Cơ quan soạn thảo nghiên cứu theo hướng phân tầng chính sách thuế. Trong đó, quy định ưu đãi cao hơn, dài hơn hoặc có điều kiện với những DN thuộc ngành, lĩnh vực ưu tiên, có hoạt động đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, sản xuất xanh, tham gia chuỗi giá trị và tạo nhiều việc làm hoặc có khả năng đóng góp lớn cho nền kinh tế.

Trong khi đó, Đại biểu Trần Văn Lâm (Đoàn Bắc Ninh) nhận định, những năm đầu, DN phải đầu tư nhà xưởng, thiết bị, tuyển dụng, tìm thị trường nên thường chưa có lãi hoặc lãi rất thấp, thậm chí lỗ. “Nếu thời gian miễn thuế tính từ ngày đăng ký, thời gian ưu đãi sẽ trôi qua trước khi phát sinh thuế phải nộp”, Đại biểu nói và đề nghị quy định thời gian miễn thuế 3 năm nên tính từ năm đầu tiên DN có thu nhập chịu thuế để chính sách đi vào thực tế. Các đại biểu cũng đề nghị quy định rõ nguyên tắc không để DN lợi dụng chính sách bằng cách chia, tách, thành lập DN mới hoặc chuyển hoạt động sang pháp nhân mới chỉ nhằm tiếp tục hưởng ưu đãi.