Hành trình sáng tạo bền bỉ của một gia đình tại Giải Dế Mèn

Điều khiến nhiều người xúc động không chỉ nằm ở sự hồn nhiên, giàu tưởng tượng trong tác phẩm của cô bé 10 tuổi này, mà còn bởi đây là một dấu mốc mới trong hành trình sáng tạo bền bỉ của cả một gia đình với Giải Dế Mèn.

Những sáng tạo được nâng niu trong gia đình

Hai năm trước, anh trai của Uyên - tác giả nhí Lê Sinh Hùng - từng được trao Giải Khát vọng Dế Mèn 2024 với tác phẩm Thư viện kỳ bí. Năm 2025, mẹ của hai em - tác giả Vũ Thị Thanh Tâm - lọt vào Top 10 với bản thảo tập thơ À ơi.

Xa hơn nữa, năm 2022, chị Thanh Tâm cùng các bạn nhỏ của Ô cửa sách - không gian sáng tạo và giáo dục giàu cảm xúc tại Đà Lạt do chị sáng lập - cũng từng vào Top 8 vòng Chung kết - chấm điểm của giải thưởng với bộ sách Covid trong mắt trẻ thơ (7 tập, NXB Phụ nữ Việt Nam).

Tác giả nhí Lê Nhã Uyên (10 tuổi) nhận Tặng thưởng của Hội đồng giám khảo

Nhìn vào hành trình gắn bó với Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn, dễ thấy gần như năm nào gia đình chị Vũ Thị Thanh Tâm cũng đồng hành với giải thưởng bằng những tác phẩm tâm huyết. Đây có lẽ là một sự gắn bó khá đặc biệt của một gia đình với một giải thưởng dành cho thiếu nhi.

Nhắc đến khoảnh khắc cô con gái được xướng tên tại Giải Dế Mèn năm nay, chị Vũ Thị Thanh Tâm kể: "Khi anh Sinh Hùng đoạt giải Khát vọng Dế Mèn, Nhã Uyên đã bắt đầu ước mơ được như anh. Con gửi điều ước đến Ông già Noel lẫn Bà tiên Răng, gửi vào Giáng Sinh lẫn năm mới và cả sinh nhật. Con viết, vẽ và mộng mơ. Anh Sinh Hùng thì luôn bảo rằng: "Anh còn làm được thì chắc chắn là em phải được chứ!".

Chị Vũ Thị Thanh Tâm cùng 2 con Sinh Hùng, Nhã Uyên tại Lễ trao Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn lần 7 - 2026

Trong câu chuyện của chị Tâm, giải thưởng dường như không chỉ là sự ghi nhận, mà còn là một hạt mầm gieo vào trí tưởng tượng trẻ thơ. Sinh Hùng giờ đã là học sinh chuyên Tin, nhưng theo lời mẹ của em, cậu bé vẫn yêu việc sáng tác, vẫn giữ một tâm hồn đẹp và những ước mơ trong lành.

Thế nhưng, chị Tâm không xem Nhã Uyên là sự tiếp nối của anh trai. "Vì phong cách viết và vẽ của hai con quá khác biệt. Sinh Hùng nghiêm túc, Nhã Uyên hài hước. Sinh Hùng nghĩ "chuyện lớn", Nhã Uyên tìm thấy niềm vui trong "những điều bé nhỏ" - chị chia sẻ.

Dù vậy, mẹ của Nhã Uyên cũng thừa nhận: "Rõ ràng nếu không có thành quả của anh trai, Nhã Uyên đã không chăm chỉ sáng tác nhiều như vậy. Và điều quan trọng nhất là hai anh em rất nâng niu niềm vui sáng tạo của nhau".

Một giải thưởng tiếp thêm niềm tin sáng tạo

Nhiều năm đồng hành cùng Giải Dế Mèn, từ vai trò tác giả, người mẹ đến người tổ chức các hoạt động đọc sách và sáng tạo cho trẻ em, chị Vũ Thị Thanh Tâm nhìn thấy ở giải thưởng này nhiều hơn ý nghĩa của một cuộc thi.

"Mỗi năm, tôi gửi đến Ban giám khảo Giải Dế Mèn nhiều tác phẩm của trẻ em Ô cửa sách và của các tác giả trưởng thành viết cho trẻ em nữa. Có bản thảo được gọi tên, cũng có rất nhiều tác phẩm không được gọi tên" - chị bày tỏ - "Nhưng tất cả đều là những "tác phẩm may mắn" vì sẽ được Ô cửa sách xuất bản dưới hình thức in hoặc online".

Tác giả nhí Lê Nhã Uyên cùng mẹ (thứ hai từ phải sang) trên sân khấu Lễ trao Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn lần 7 - 2026

Từ đây, tác giả này cho rằng: "Giải Dế Mèn không chỉ là một sân chơi, mà còn là một sự công nhận, tiếp thêm động lực để những tâm hồn trẻ thơ tự tin cầm bút và để các tác giả người lớn thêm tâm huyết với thế giới của trẻ em".

Nói rộng ra, chị Vũ Thị Thanh Tâm còn chia sẻ nhiều hơn về hành trình đồng hành cùng các con trong việc nuôi dưỡng khả năng sáng tạo. Chị kể rằng mình chưa bao giờ thúc ép con sáng tác. Điều chị làm, đơn giản là để con lớn lên giữa sách tranh, giữa những câu chuyện và giữa cảm giác được lắng nghe.

"Tôi không biết điều này có đúng không, nhưng có lẽ bí quyết của tôi để nâng đỡ con trên hành trình sáng tạo chính là cho con lớn lên cùng sách tranh và không thúc đẩy việc học chữ của con sớm hơn cần thiết" - chị cho biết.

Bản thảo tranh truyện "Những câu chuyện về công tử mơ mộng" của tác giả nhí Lê Nhã Uyên

Chị nhớ lại thời gian trước lớp Một, khi cô con gái Nhã Uyên chưa biết đọc chữ, những giờ đọc sách cùng mẹ lại trở thành khoảng thời gian đặc biệt.

"Khi tôi ôm con trong lòng và đọc sách tranh, con đắm chìm trong tranh vẽ. Tôi luôn tâm niệm "sách tranh là bảo tàng mỹ thuật đầu đời của bé" - chị kể - "Việc không biết chữ khiến con tập trung toàn bộ vào việc thưởng thức tranh, không ráng nhìn chữ đánh vần giống như các bạn khác trong lứa tuổi tiền tiểu học".

Hai mẹ con thường cùng nhau "bịa" thêm rất nhiều câu chuyện từ những bức tranh ấy. Và trước khi biết viết, Nhã Uyên dùng nét vẽ như một thứ ngôn ngữ riêng để biểu đạt thế giới của mình. "Trước bảy tuổi, vì có nhiều điều muốn nói nhưng lại không thể viết, nên con dùng nét vẽ để biểu hiện mọi điều. Vẽ với con chính là một ngôn ngữ. Tôi đã cho con dùng thứ ngôn ngữ đặc biệt này một cách triệt để nhất".

Chị Tâm còn cho biết, khi vào lớp một, Nhã Uyên đọc và viết chậm hơn các bạn cùng tuổi. Nhưng với chị, đó không phải điều đáng lo ngại. "Đổi lại là niềm vui với chữ đến vừa đúng lứa tuổi mà niềm vui ấy nên đến. Việc viết trở nên thú vị khi con thấy nó thực sự là một công cụ để biểu đạt điều con muốn nói. Mà con thì luôn có quá nhiều điều muốn nói vì tuổi thơ con luôn đầy ắp trải nghiệm thú vị".

Chị Vũ Thị Thanh Tâm luôn nuôi dưỡng tình yêu sách cho các con của mình

Có lẽ điều quan trọng nhất mà chị Thanh Tâm dành cho các con không nằm ở phương pháp giáo dục, mà ở thái độ trân trọng mọi biểu đạt sáng tạo của trẻ. Chị giữ lại tất cả tranh vẽ, bài viết của con trong những "chiếc hộp kỷ niệm". Chị tổ chức "triển lãm tranh" tại nhà và mời ông bà, bạn bè đến xem. Tranh của con được treo khắp nhà, thậm chí trở thành hình nền mạng xã hội của mẹ.

"Tôi luôn reo lên vui sướng khi được con tặng thêm tranh dù đó là điều con làm mỗi ngày. Tôi lắng nghe mọi câu chuyện vụn vặt của con và luôn bảo: "Thật là hay quá đi!" - chị bày tỏ.

Có thể, chính từ những lời reo vui giản dị này, những giấc mơ tuổi thơ đã được nuôi lớn. Và hành trình của gia đình chị Vũ Thị Thanh Tâm với Giải Dế Mèn, sau cùng, không chỉ là câu chuyện của giải thưởng, mà còn là câu chuyện về một mái nhà nơi trẻ em được quyền mộng mơ, được tin tưởng và được lớn lên cùng sáng tạo.