Hành trình tìm lại ký ức văn hóa
Dân tộc Chứt là một trong những cộng đồng có dân số rất ít ở Việt Nam, sống tập trung chủ yếu ở Quảng Trị, Hà Tĩnh. Trải qua những biến động lịch sử cùng quá trình giao lưu văn hóa kéo dài, nhiều giá trị truyền thống của người Chứt đã dần mai một, trong đó có trang phục.
Thôn bản dân tộc Chứt ở xã Kim Điền, tỉnh Quảng Trị.
Ông Trần Xuân Vinh, ở bản Yên Hợp, xã Kim Phú (Quảng Trị) cho hay: Từ thời ông bà, chỉ thấy người Chứt đóng khố, quấn vải đen. Việc thiếu vắng một bộ trang phục nhận diện đặc trưng không chỉ tạo nên khoảng trống về bản sắc văn hóa mà còn khiến người Chứt gặp nhiều trở ngại trong các hoạt động giao lưu văn hóa cộng đồng.
Dân tộc Chứt thuộc nhóm ngôn ngữ Việt-Mường, ngữ hệ Nam Á, hiện cư trú chủ yếu tại các vùng núi cao của Quảng Trị, Hà Tĩnh, Đắk Lắk và Lâm Đồng. Cộng đồng này gồm 5 nhóm địa phương là Mày, Rục, A Rem, Mã Liềng và Sách, sinh sống trong điều kiện địa hình hiểm trở, gắn bó mật thiết với núi rừng Trường Sơn.
Trong quá khứ, người Chứt từng có những loại trang phục sơ khai được làm từ vỏ cây, lá rừng và da động vật. Một số nhóm như Mày, Mã Liềng còn sử dụng váy làm từ lá cọ, da thú. Theo thời gian, những bộ trang phục truyền thống ấy gần như biến mất. Hiện nay phần lớn người Chứt sử dụng trang phục giống người Kinh hoặc vay mượn từ các dân tộc lân cận.
Theo Tiến sĩ Bùi Thị Bích Lan, Phó Viện trưởng Dân tộc học và Tôn giáo học, việc chưa có trang phục nhận diện từ lâu là nỗi trăn trở của cả các nhà nghiên cứu và cộng đồng người Chứt. Trong nhiều sự kiện văn hóa, người Chứt thường thiếu tự tin khi không có trang phục riêng để giới thiệu bản sắc dân tộc. Khảo sát của nhóm nghiên cứu cho thấy 97,7% người được hỏi mong muốn có một bộ trang phục sinh hoạt cộng đồng mang bản sắc Chứt.
Bà Phạm Thị Lâm, người Mã Liềng ở bản Cáo, xã Tuyên Lâm, cũng bày tỏ mong muốn sớm xây dựng được bộ trang phục riêng.
Để hiện thực hóa mong muốn này, nhóm nghiên cứu đã tiến hành khảo sát tại các địa bàn cư trú của người Chứt, gồm các xã Thượng Trạch, Kim Phú, Dân Hóa, Tuyên Lâm
Mẫu thiết kế trang phục của Thạc sĩ Nguyễn Thị Phương Tú, được dân tộc Chứt thống nhất lựa chọn.
. Tiến sĩ Bùi Thị Bích Lan cho biết, từ kết quả nghiên cứu và tham vấn ý kiến người dân, nhóm thực hiện đề tài đã định hình 6 mẫu trang phục sinh hoạt cộng đồng, gồm 3 mẫu dành cho nam, 3 mẫu dành cho nữ. Các thiết kế đều dựa trên kiểu dáng quen thuộc mà người dân vẫn sử dụng trong đời sống hằng ngày. Đối với nữ là áo kết hợp váy quấn, còn nam là áo và quần. Chất liệu ưu tiên là các loại vải có nguồn gốc tự nhiên, vừa giữ được nét mộc mạc truyền thống, vừa phù hợp với điều kiện sinh hoạt hiện đại. Các mẫu trang phục được xây dựng trên ba cơ sở chính gồm: Cơ sở văn hóa, cơ sở ngôn ngữ và lịch sử tộc người, cùng cơ sở điều kiện tự nhiên, môi trường cư trú. Màu sắc, họa tiết và bố cục trang trí đều phản ánh những giá trị văn hóa đặc trưng của người Chứt.
Đảm nhận vai trò chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành sản phẩm thiết kế, Thạc sĩ Nguyễn Thị Phương Tú đã lấy cảm hứng từ ký ức về đại ngàn Trường Sơn để xây dựng bộ trang phục cộng đồng. Trang phục sử dụng năm gam màu chủ đạo gồm: Đỏ tượng trưng cho mặt trời; cam, nâu đất của hang đá và các sắc xanh đậm, xanh nhạt gợi hình ảnh rừng già. Màu xanh của bộ đội biên phòng cũng được lồng ghép như biểu tượng cho tình đoàn kết, gắn bó giữa người Chứt và những người lính nơi biên cương.
Tiến sĩ Bùi Thị Bích Lan cho rằng, xây dựng thành công bộ trang phục cộng đồng mới chỉ là bước khởi đầu trong quá trình bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc Chứt. Để trang phục thật sự đi vào đời sống, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền và cộng đồng; đẩy mạnh tuyên truyền, truyền dạy kỹ năng chế tác, thành lập các câu lạc bộ may mặc và khuyến khích thế hệ trẻ tham gia gìn giữ di sản. Đồng thời, việc tổ chức trình diễn, triển lãm, lễ hội văn hóa, phong trào mặc trang phục dân tộc cùng với ứng dụng công nghệ và mạng xã hội sẽ góp phần quảng bá, lan tỏa giá trị văn hóa Chứt trong đời sống đương đại.
Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Quảng Trị Mai Xuân Thành khẳng định, phục dựng trang phục cộng đồng cho người Chứt không chỉ là tạo ra một bộ trang phục mới mà còn là hành trình tìm lại ký ức văn hóa, khơi dậy niềm tự hào dân tộc, góp phần gìn giữ sự đa dạng văn hóa Việt Nam.
Trong các ngày hội văn hóa sắp tới ở Trường Sơn, người Chứt có thể lần đầu xuất hiện trong bộ trang phục mang dấu ấn riêng của cộng đồng. Đó không chỉ là trang phục, mà còn là sự trở về của một phần ký ức văn hóa độc đáo.
Nguồn Nhân Dân: https://nhandan.vn/hanh-trinh-tim-lai-ky-uc-van-hoa-post972142.html
Tin nóng
Chúng tôi nhận được một bức ảnh do bà Bùi Thị Hoa (sinh năm 1966) cư trú tại số 58/8, đường 27, khu phố 65, phường Hiệp Bình, TP Hồ Chí Minh gửi cùng một số thông tin về liệt sĩ Bùi Hoàng Nam. Bức ảnh vẫn còn sắc nét, được gia đình lưu giữ cẩn thận và cũng là kỷ vật duy nhất có hình ảnh của bố mẹ bà Hoa.
Ngày 29.6 ghi dấu nhiều sự kiện đáng chú ý trong lĩnh vực văn hóa, lịch sử và khoa học - công nghệ. Từ sự ra đời của Bảo tàng Hà Nội, những nỗ lực nghiên cứu, bảo tồn di sản, đến việc quảng trường được đặt tên người Việt tại Paris hay cột mốc khai mở kỷ nguyên smartphone hiện đại.
Không chỉ được mệnh danh là 'thung lũng trường thọ' vì có nhiều người cao tuổi, điểm đến này còn hút du khách nhờ cảnh quan đẹp, khí hậu mát mẻ, trong lành và rất an toàn.
Không chỉ là một trung tâm kinh tế, TP.HCM đang trở thành 'đất lành' cho giới cầm bút nước ngoài nhờ sự năng động, giao thoa văn hóa và nguồn năng lượng tích cực.
Bên cạnh thịt bò và thịt gà quen thuộc, bạn có thể ăn thêm 3 thực phẩm giàu dinh dưỡng này để tăng cường tiêu hóa, phù hợp trong những ngày hè nóng nực.
Theo Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Tp.Huế, nhiều làng cổ không chỉ có giá trị đối với địa phương mà còn có ý nghĩa đối với lịch sử và văn hóa dân tộc.
Tin mới
Về quê ca sĩ Hồ Văn Cường, nhiều du khách mới nhận ra Đồng Tháp có một 'đặc sản' không bán ở bất kỳ cửa hàng nào: sự chân chất, hiền hòa và mến khách của người dân miền sen hồng.
Không chỉ là sự kiện điện ảnh quốc tế, DANAFF IV còn cho thấy khát vọng của Đà Nẵng trong xây dựng thương hiệu thành phố văn hóa, sáng tạo và hội nhập.
Nhiều thí sinh nhỏ tuổi tự tin trình diễn những tác phẩm ở chuẩn mực chuyên nghiệp, gần 700 người đăng ký dự thi ngay từ vòng sơ khảo - Cuộc thi Tài năng Piano Hải Phòng 2026 tại Cung Văn hóa Lao động Hữu nghị Việt Tiệp để lại ấn tượng về một phong trào học piano đang lớn dần ở thành phố Cảng.
Ẩm thực quê hương Nam Em ở Đồng Tháp có những món ăn khiến không ít du khách phải 'chùn đũa' ngay từ cái nhìn đầu tiên.
Trung tâm Xúc tiến du lịch TP Đà Nẵng cho biết, ngành du lịch đã chính thức ra mắt nền tảng sáng tạo nội dung 'Danang Storytellers' nhằm thu hút cộng đồng KOL, KOC toàn cầu đến trải nghiệm và lan tỏa hình ảnh một Đà Nẵng năng động, hấp dẫn trên các nền tảng mạng xã hội quốc tế.
Tối 26/6 tới đây tại Nhà hát Hồ Gươm, Dàn nhạc Giao hưởng Hà Nội (Hanoi Philharmonic Orchestra) sẽ giới thiệu chương trình hòa nhạc 'FROZEN FIRE'. Chương trình gợi mở một thế giới âm nhạc đối lập giữa sự lạnh giá và ngọn lửa nội tâm - nơi cảm xúc mãnh liệt được bùng nổ trong những cấu trúc giao hưởng đồ sộ của âm nhạc châu Âu cuối thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX.
Có tác phẩm mạnh mẽ, phóng khoáng; có tác phẩm lại nhẹ nhàng, trầm lắng. Tất cả đều được tạo nên từ đất và lửa, nhưng mang trong mình những góc nhìn, cảm xúc và ngôn ngữ nghệ thuật riêng của mỗi nghệ sĩ.
Quy tụ 7 họa sĩ với những cá tính sáng tạo khác nhau, triển lãm 'Khoảng trời riêng' mở ra không gian đối thoại bằng sắc màu và cảm xúc.