Hộ kinh doanh Hà Tĩnh vướng gì nhất trong đợt kê khai thuế đầu tiên?

Lúng túng ghi chép doanh thu

Việc chuyển từ thuế khoán sang cơ chế “tự tính, tự khai, tự nộp” được xác định là bước cải cách lớn trong quản lý thuế đối với hộ kinh doanh. Tuy nhiên, thực tế triển khai cho thấy, không ít hộ trên địa bàn Hà Tĩnh đang gặp khó khăn, vướng mắc trước kỳ kê khai thuế đầu tiên, nhất là với những hộ kinh doanh nhiều tuổi, không biết cách sử dụng điện thoại thông minh.

Tuổi cao, hạn chế về công nghệ nên ông Nguyễn Tiến Đông (xã Đức Thọ) được cán bộ thuế hướng dẫn nhiều lần nhưng vẫn chưa thành thạo ghi chép doanh thu.

Ông Nguyễn Tiến Đông – hộ kinh doanh ở thôn 5, xã Đức Thọ chia sẻ: “Năm nay đã gần 70 tuổi nên việc kê khai thuế điện tử đối với tôi cực kỳ khó khăn. Dù cán bộ thuế đã hướng dẫn nhiều lần nhưng tôi vẫn chưa biết cách tự kê khai, phải nhờ đến con cháu hỗ trợ ghi từng khoản thu. Tôi cũng lo kê khai sai sẽ bị xử phạt nên càng áp lực”.

Không riêng ông Đông, nhiều hộ kinh doanh lớn tuổi hoặc buôn bán nhỏ lẻ trên địa bàn Hà Tĩnh đều gặp khó trong việc ghi chép sổ sách và sử dụng công nghệ. Theo hướng dẫn của cơ quan thuế, để hoàn thành một kỳ kê khai, hộ kinh doanh phải trải qua nhiều bước như: kiểm tra tài khoản thuế điện tử, ghi chép kế toán, lập tờ khai và nộp thuế nếu phát sinh nghĩa vụ. Với những người chưa từng tiếp cận kế toán, đây là một quy trình không hề đơn giản.

Thuế cơ sở 4 tỉnh Hà Tĩnh hỗ trợ người nộp thuế tại Tổ Quản lý, hỗ trợ cá nhân, hộ kinh doanh số 2.

Ông Hoàng Văn Thành – Phó Trưởng Thuế cơ sở 4 tỉnh Hà Tĩnh cho biết: “Đơn vị đang quản lý 8.065 hộ kinh doanh tại các xã thuộc địa bàn 2 huyện Đức Thọ và Hương Sơn (cũ), trong đó phần lớn buôn bán tại chợ truyền thống họp theo phiên. Quá trình chuyển đổi, nhiều hộ đã được cán bộ thuế cài đặt eTax Mobile, hướng dẫn kê khai nhưng khi quay lại vẫn quên mật khẩu, lúng túng các bước thực hiện, khiến việc “cầm tay chỉ việc” của cán bộ thuế phải lặp lại nhiều lần.

Để hình thành thói quen tự giác kê khai đối với hộ kinh doanh, chúng tôi xác định phải kiên trì đồng hành, tăng cường hỗ trợ trực tiếp, đồng thời đơn giản hóa quy trình để người dân dễ tiếp cận và thực hiện”.

“Nút thắt” hóa đơn và lo bị xử phạt

Một trong những vướng mắc lớn nhất hiện nay mà phần đông hộ kinh doanh đang gặp phải là việc xử lý hóa đơn, chứng từ đầu vào. Với nhiều hộ kinh doanh nhỏ, đặc biệt là buôn bán tại chợ, việc mua hàng không có hóa đơn khá phổ biến. Theo quy định mới, các trường hợp này phải lập bảng kê đầy đủ thông tin người bán, hàng hóa, giá trị… để làm căn cứ tính chi phí. Điều này khiến nhiều hộ lúng túng vì trước đây không có thói quen lưu trữ chứng từ.

Chị Lê Ngọc Hà (tiểu thương chợ Hà Tĩnh) được cán bộ Thuế cơ sở 1 tỉnh Hà Tĩnh hỗ trợ ghi chép doanh thu.

Chị Lê Ngọc Hà – tiểu thương chợ Hà Tĩnh cho biết: “Tôi kinh doanh quần áo cả ở chợ lẫn trên facebook. Theo hướng dẫn, tôi phải tổng hợp toàn bộ doanh thu từ các kênh để kê khai nhưng việc ghi chép thủ công rất dễ sót, nhất là những đơn bán online nhỏ lẻ, chuyển khoản nhiều lần trong ngày. Nhiều hôm bán xong mới cộng lại thì không nhớ hết nên cũng lo kê khai chưa chính xác, sợ sai lại phải điều chỉnh và lo nhất là kê khai không đúng sẽ bị xử phạt”.

Không chỉ vướng về kỹ năng, nhiều hộ còn phải đối mặt với chi phí tuân thủ gia tăng. Từ việc mua thiết bị, phần mềm đến thuê kế toán, tất cả đều là khoản chi mới. Trong khi đó, nhiều hộ kinh doanh vốn hoạt động theo kiểu “lấy công làm lãi”, lợi nhuận không cao nên việc phát sinh thêm chi phí khiến họ càng e dè với phương thức kê khai mới.

Tiểu thương chợ Trổ, xã Đức Quang được cán bộ thuế hỗ trợ kê khai thuế.

Trước những khó khăn, vướng mắc của hộ kinh doanh, ngành thuế đang triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ nhằm giúp các hộ vượt qua giai đoạn chuyển đổi. Ngoài việc duy trì các đợt cao điểm “cầm tay chỉ việc”, cán bộ thuế trực tiếp xuống từng địa bàn để hướng dẫn, giải đáp. Cơ quan thuế còn đẩy mạnh tuyên truyền qua nhiều kênh, xây dựng video hướng dẫn, tài liệu đơn giản hóa quy trình để người dân dễ tiếp cận.

Ông Lê Quốc Dũng – Trưởng phòng Thuế cá nhân, hộ kinh doanh và thu khác (Thuế tỉnh Hà Tĩnh) cho biết: “Chúng tôi xác định kỳ kê khai đầu tiên sẽ có nhiều bỡ ngỡ nên trọng tâm không phải là xử phạt mà là hỗ trợ. Ngành thuế đã tổ chức tập huấn, lập các tổ hỗ trợ tại cơ sở, hướng dẫn từng bước để hộ kinh doanh có thể thực hiện đúng ngay từ đầu. Trong thời gian tới, cơ quan thuế sẽ tiếp tục đồng hành xuyên suốt với hộ kinh doanh. Quan điểm của ngành là làm sao để hộ kinh doanh hiểu, làm được và yên tâm tuân thủ, chứ không gây thêm áp lực không cần thiết”.

Chậm nhất ngày 30/4 tới, hộ kinh doanh trên địa bàn Hà Tĩnh sẽ bước vào kỳ kê khai thuế điện tử đầu tiên (kỳ kê khai thuế quý I/2026).

Kỳ kê khai thuế điện tử đầu tiên không chỉ là bước chuyển về chính sách mà còn là giai đoạn “tập làm quen” của hơn 15.000 hộ kinh doanh trên địa bàn Hà Tĩnh. Với sự đồng hành hỗ trợ của cơ quan thuế, các hộ kinh doanh trên địa bàn Hà Tĩnh đang từng bước “gỡ rào cản” về kỹ năng, thói quen, tư duy cũ để thực hiện kê khai, nộp thuế theo phương thức mới; từ đó minh bạch hóa hoạt động kinh doanh và góp phần nâng cao hiệu quả quản lý công tác thuế trên địa bàn.

Phan Trâm - Sỹ Hoàng