Hoàn thiện quy định về bảo vệ môi trường, bảo đảm quyền lợi của nhân dân

Quang cảnh thảo luận tổ sáng 24/10. Ảnh: HỒNG CHÂU

Thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, các đại biểu Quốc hội tập trung phân tích những vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện, nhất là quản lý chất thải sinh hoạt, đánh giá tác động môi trường, công khai dữ liệu môi trường và phát huy quyền giám sát của nhân dân.

Tán thành định hướng sửa đổi luật theo hướng đơn giản hóa thủ tục hành chính, quản lý dựa trên mức độ rủi ro, đại biểu Trần Mạnh Huy (Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng) cho rằng, việc cắt giảm thủ tục phải đi đôi với xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức trong quá trình thực hiện. Những nội dung được đơn giản hóa về thủ tục vẫn cần có cơ chế quản lý, kiểm tra và giám sát phù hợp, bảo đảm hiệu quả thực chất.

Góp ý các Điều 75, 77 và 78 của dự thảo luật về quản lý chất thải rắn sinh hoạt, đại biểu nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm tính đồng bộ giữa phân loại rác tại nguồn, thu gom và xử lý chất thải. Theo đại biểu, nếu người dân đã thực hiện phân loại nhưng đơn vị thu gom lại trộn chung các loại rác thì mục tiêu của chính sách khó đạt được.

Đại biểu Quốc hội Trần Mạnh Huy thảo luận tại tổ. Ảnh: HỒNG CHÂU

Từ thực tế đó, đại biểu đề nghị tại Điều 75, cần giao địa phương xác định cụ thể các nhóm chất thải phải phân loại, phương thức lưu giữ, đơn vị tiếp nhận và địa điểm xử lý; đồng thời xây dựng kế hoạch phù hợp với điều kiện hạ tầng và năng lực cung ứng dịch vụ tại địa phương, kèm theo hướng dẫn thống nhất để người dân dễ thực hiện.

Đối với Điều 77, đại biểu kiến nghị đưa việc duy trì kết quả phân loại rác trong suốt quá trình thu gom vào tiêu chí đánh giá chất lượng dịch vụ, đồng thời làm căn cứ nghiệm thu, thanh toán. Việc từ chối tiếp nhận rác chưa phân loại đúng cần gắn với điều kiện người dân đã được hướng dẫn đầy đủ và có dịch vụ thu gom phù hợp. Bên cạnh đó, cách xác định khối lượng hoặc thể tích chất thải và mức chi trả của người dân cần được công khai, minh bạch.

Đáng chú ý, về quản lý chất thải thực phẩm tại Điều 78, đại biểu đề nghị bổ sung trách nhiệm của chính quyền địa phương trong khảo sát nguồn phát sinh, lựa chọn địa bàn và tổ chức xử lý tại chỗ hoặc theo cụm phù hợp.

Việc triển khai nên ưu tiên những nơi có lượng chất thải thực phẩm tập trung như chợ, trường học, bếp ăn tập thể và cơ sở lưu trú; đồng thời có chính sách hỗ trợ thiết bị lưu giữ riêng, hướng dẫn vận hành và lựa chọn công nghệ xử lý phù hợp với quy mô phát sinh.

Cũng góp ý về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, đại biểu Nguyễn Phi Hùng (Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng) tập trung vào yêu cầu kiểm soát rủi ro môi trường ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án, tăng cường công khai thông tin và bảo đảm quyền tham gia, giám sát của cộng đồng dân cư.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Phi Hùng thảo luận tại tổ. Ảnh: HỒNG CHÂU

Về tiêu chí xác định yếu tố nhạy cảm về môi trường tại điểm b khoản 1 Điều 28, đại biểu bày tỏ quan ngại trước đề xuất lược bỏ tiêu chí “khu dân cư tập trung” và “nguồn nước sử dụng cho mục đích cấp nước sinh hoạt” khỏi nội hàm yếu tố nhạy cảm về môi trường cần xem xét khi thực hiện đánh giá tác động môi trường.

Theo đại biểu, việc điều chỉnh này có thể làm thu hẹp phạm vi dự án phải lập báo cáo đánh giá tác động môi trường tại những khu vực đông dân cư và nơi cung cấp nguồn nước sinh hoạt, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe và môi trường sống của người dân, nhất là trẻ em, người cao tuổi và các nhóm dễ bị tổn thương.

Do đó, đại biểu đề nghị giữ lại hai tiêu chí nêu trên trong quy định về yếu tố nhạy cảm môi trường tại điểm b khoản 1 Điều 28, đồng thời giao Chính phủ quy định các ngưỡng định lượng cụ thể để bảo đảm tính khả thi, thống nhất trong tổ chức thực hiện.

Đối với công tác tham vấn cộng đồng và đánh giá tác động sinh kế, liên quan đến Điều 29 và Điều 32 của dự thảo luật, đại biểu Nguyễn Phi Hùng cho rằng việc quy định báo cáo đánh giá tác động môi trường phải có kết quả tham vấn là cần thiết, nhưng chưa đủ để bảo đảm người dân thực sự được tham gia vào quá trình xem xét, quyết định các dự án có ảnh hưởng đến mình.

Đại biểu đề nghị bổ sung tại điểm c khoản 1 Điều 32 yêu cầu đánh giá đầy đủ tác động của dự án đối với sinh kế, đời sống kinh tế - xã hội, di dân, tái định cư và di sản văn hóa của cộng đồng dân cư chịu ảnh hưởng. Đồng thời, cần quy định chủ dự án và cơ quan thẩm định phải lập, công khai bản giải trình việc tiếp thu hoặc không tiếp thu ý kiến tham vấn của nhân dân, cộng đồng dân cư và MTTQ Việt Nam.

Theo đại biểu, việc công khai giải trình không chỉ nâng cao trách nhiệm của chủ dự án và cơ quan có thẩm quyền mà còn góp phần bảo đảm tính thực chất của hoạt động tham vấn, hạn chế nguy cơ phát sinh khiếu nại, tranh chấp trong quá trình triển khai dự án.

Về vai trò giám sát của nhân dân và MTTQ Việt Nam tại các Điều 4, 75 và 157, đại biểu Nguyễn Phi Hùng cho rằng dự thảo đã đề cập trách nhiệm tuyên truyền, vận động, giám sát và phản biện xã hội về bảo vệ môi trường, song cần làm rõ hơn nghĩa vụ giải trình của cơ quan nhà nước đối với các kiến nghị giám sát.

Theo đó, đại biểu đề nghị bổ sung vào Điều 4 nguyên tắc bảo đảm quyền tiếp cận thông tin, quyền giám sát và quyền yêu cầu giải trình của nhân dân; bổ sung tại Điều 157 quy định cơ quan nhà nước phải trả lời bằng văn bản, giải trình đối với kiến nghị giám sát, phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam trong thời hạn tối đa 30 ngày.