Iran biến đảo Kharg thành pháo đài trước nguy cơ Mỹ đổ bộ

Ảnh cover

Giữa lúc cuộc xung đột Mỹ-Israel-Iran bước sang giai đoạn phức tạp hơn, đảo Kharg nổi lên như một mục tiêu chiến lược then chốt. Với vai trò xử lý khoảng 90% lượng dầu thô xuất khẩu của Iran, hòn đảo nhỏ nằm ở phía bắc Vịnh Ba Tư này được xem là huyết mạch kinh tế của Tehran.

Theo các nguồn tin tình báo Mỹ, Iran đã tăng cường đáng kể năng lực phòng thủ tại Kharg trong những tuần gần đây, bao gồm triển khai thêm binh sĩ, hệ thống phòng không và thiết lập các lớp phòng thủ đa tầng. Động thái này diễn ra trong bối cảnh Washington được cho là đang triển khai hàng nghìn binh sĩ đến Trung Đông, theo CNN.

Mục tiêu chiến lược Kharg

Việc chính quyền Tổng thống Donald Trump xem xét khả năng chiếm giữ đảo Kharg phản ánh tầm quan trọng đặc biệt của hòn đảo này trong cấu trúc kinh tế - năng lượng của Iran. Với tỷ lệ xuất khẩu dầu áp đảo, bất kỳ sự gián đoạn nào tại đảo Kharg đều có thể gây tác động sâu rộng đến nguồn thu quốc gia của Tehran.

CNN dẫn các nguồn thạo tin cho biết Washington coi việc kiểm soát đảo Kharg như một công cụ gây sức ép nhằm buộc Iran mở lại Eo biển Hormuz - tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới. Tuy nhiên, giới chuyên gia cảnh báo rằng việc chiếm đảo chưa chắc có thể giải quyết triệt để vấn đề kiểm soát tuyến hàng hải này.

Cơ sở hạ tầng trên đảo Kharg, Iran. Infographic: Bloomberg.

Trên thực tế, đảo Kharg không nằm trực tiếp tại Eo biển Hormuz mà ở khu vực phía bắc Vịnh Ba Tư, gần các cơ sở dầu mỏ của Iran. Điều này khiến hiệu quả chiến lược của một chiến dịch chiếm đóng bị đặt dấu hỏi, nhất là khi Iran vẫn có thể duy trì các công cụ gây áp lực khác.

Một số đồng minh của Mỹ cũng bày tỏ hoài nghi về tính khả thi của phương án này. Theo họ, việc kiểm soát đảo Kharg không đồng nghĩa với việc phá vỡ hoàn toàn khả năng ảnh hưởng của Iran đối với thị trường năng lượng toàn cầu.

Dù vậy, Washington vẫn gia tăng hiện diện quân sự trong khu vực. Hai đơn vị viễn chinh Thủy quân Lục chiến Mỹ đã được triển khai, cùng với khoảng 1.000 binh sĩ thuộc Sư đoàn Dù 82, cho thấy mức độ nghiêm túc trong các kịch bản tác chiến.

Các đơn vị này có khả năng tiến hành đổ bộ đường biển và tác chiến nhanh, phù hợp với quy mô địa lý của đảo Kharg, vốn chỉ rộng bằng khoảng một phần ba Manhattan.

Tuy nhiên, chính quy mô nhỏ này cũng đặt ra thách thức, khi lực lượng tấn công sẽ phải hoạt động trong một không gian hạn chế, dễ bị đối phương tập trung hỏa lực.

Việc triển khai bộ binh Mỹ tới Trung Đông được cho là sẽ làm gia tăng căng thẳng trong cuộc xung đột tại Iran. Ảnh: Reuters.

Kế hoạch triển khai bộ binh tại Trung Đông nhanh chóng vấp phải các luồng ý kiến trái chiều. Hạ nghị sĩ Mỹ Nancy Mace viết trên mạng xã hội: "Tôi xin nhắc lại: Tôi sẽ không ủng hộ việc triển khai quân trên bộ tại Iran", đồng thời cảnh báo "cỗ máy chiến tranh ở Washington" đang tìm cách kéo Mỹ vào một kịch bản tương tự Iraq.

Chủ tịch Ủy ban Quân vụ Hạ viện, ông Mike Rogers, cho biết các nghị sĩ vẫn chưa nhận được câu trả lời đầy đủ về mục đích triển khai lực lượng. "Chúng tôi muốn biết rõ điều gì đang diễn ra, các lựa chọn là gì và vì sao chúng được cân nhắc", ông nói.

Các động thái này gợi nhớ đến chiến tranh Afghanistan, khi Mỹ ban đầu chỉ triển khai khoảng 3.000 binh sĩ sau sự kiện 11/9 nhưng sau đó tăng lên hơn 100.000 quân dưới thời cựu Tổng thống Barack Obama.

Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson nhấn mạnh: "Việc tăng cường lực lượng khác với việc triển khai quân trên bộ. Hiện chúng ta chưa có lực lượng trên bộ, và tôi không nghĩ đó là mục tiêu".

Pháo đài phòng thủ đa tầng

Trước nguy cơ bị tấn công, Iran đã triển khai một hệ thống phòng thủ nhiều lớp tại đảo Kharg. Tehran được cho là đã bổ sung các hệ thống tên lửa phòng không vác vai (MANPADs), nhằm tăng khả năng chống lại các cuộc tấn công từ trên không.

Bên cạnh đó, các bãi mìn chống bộ binh và chống thiết giáp đã được bố trí dày đặc, đặc biệt tại các khu vực ven biển, nơi có khả năng trở thành điểm đổ bộ của lực lượng Mỹ.

Hệ thống phòng thủ này khiến một chiến dịch đổ bộ trở nên rủi ro hơn đáng kể. Các nguồn tin quân sự cho biết Mỹ đã phát hiện dấu hiệu gài bẫy tại nhiều khu vực thông qua giám sát trên không liên tục.

Mặc dù các đợt không kích trước đó của Mỹ đã làm suy yếu một phần hệ thống phòng thủ của Iran, bao gồm kho chứa thủy lôi và tên lửa, năng lực tác chiến của Tehran vẫn chưa bị vô hiệu hóa hoàn toàn, theo CNN.

"Người Iran rất tinh vi và cứng rắn. Họ sẽ tìm mọi cách để gây thương vong tối đa cho lực lượng Mỹ, cả trên biển lẫn khi bộ binh tiến vào lãnh thổ của họ", cựu Đô đốc Hải quân Mỹ James Stavridis cảnh báo.

Cựu Đô đốc Hải quân Mỹ James Stavridis. Ảnh: Reuters.

Đồng tình với quan điểm trên, chuyên gia Bradley Bowman thuộc tổ chức Nền tảng Quốc phòng Dân chủ đánh giá: "Nếu chuyển từ chiến dịch không kích sang chiến tranh trên bộ, lợi thế của chúng ta (Mỹ) sẽ suy giảm và thương vong sẽ tăng lên".

Một nguồn tin Israel cũng nói với CNN rằng việc chiếm đảo Kharg có thể kích hoạt các cuộc tấn công bằng UAV và tên lửa vác vai, làm gia tăng nguy cơ tổn thất cho lực lượng Mỹ.

Tương tự, giới chuyên gia nhận định rằng khoảng cách gần giữa đảo Kharg và bờ biển Iran khiến lực lượng Mỹ dễ bị tấn công bằng tên lửa đạn đạo và thiết bị bay không người lái.

Do đó, bất kỳ chiến dịch trên bộ nào cũng sẽ phải đối mặt với nguy cơ thương vong cao, vốn là yếu tố đang khiến nội bộ chính quyền Mỹ còn nhiều tranh cãi.

Tranh luận về việc chiếm đảo Kharg

Phản ứng trước các dấu hiệu chuẩn bị quân sự của Mỹ, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf đã phát đi thông điệp cứng rắn. Ông tuyên bố mọi động thái của đối phương đều đang bị theo dõi chặt chẽ.

"Nếu họ (Mỹ) vượt quá giới hạn, toàn bộ cơ sở hạ tầng quan trọng của quốc gia hỗ trợ họ sẽ trở thành mục tiêu tấn công không hạn chế", ông Ghalibaf viết trên mạng xã hội.

Tuyên bố này phản ánh nguy cơ lan rộng của xung đột, khi bất kỳ chiến dịch quân sự nào tại đảo Kharg có thể kéo theo phản ứng dây chuyền trong khu vực.

Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf. Ảnh: Reuters.

Các đồng minh Vùng Vịnh của Mỹ cũng bày tỏ quan ngại sâu sắc. Theo một quan chức khu vực, việc đưa bộ binh vào đảo Kharg có thể dẫn đến các cuộc tấn công trả đũa nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng và dân sự.

Ngoài ra, họ lo ngại rằng xung đột kéo dài sẽ gây tổn hại nghiêm trọng đến ổn định kinh tế khu vực, vốn phụ thuộc lớn vào dòng chảy năng lượng qua Vịnh Ba Tư.

Trong bối cảnh đó, các quốc gia Vùng Vịnh thúc giục Washington cân nhắc những phương án thay thế, bao gồm tập trung vào việc vô hiệu hóa chương trình tên lửa đạn đạo của Iran.

Một số chuyên gia cũng đề xuất phương án phong tỏa ngoài khơi đảo Kharg, nhằm cắt đứt hoạt động xuất khẩu dầu mà không cần triển khai lực lượng trên bộ.

Giải pháp này, theo nhận định của ông Stavridis, "có thể tạo áp lực đáng kể mà không phải đưa quân lên bờ", qua đó giảm thiểu rủi ro leo thang.

Ông Trump tung clip về vụ tấn công đảo Kharg - báu vật của Iran Ngày 13/3 (giờ địa phương), Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tung video Mỹ tấn công đảo Kharg - trái tim dầu mỏ của Iran, nơi xử lý 90% lượng dầu thô xuất khẩu của Iran.

Đại Hoàng