Khắc phục 'thẻ vàng' IUU: Quảng Trị siết chặt quản lý hàng trăm tàu cá

Quảng Trị còn hàng chục tàu cá chưa đủ điều kiện hoạt động, cùng những nguy cơ vi phạm trong quá trình khai thác trên biển. (Ảnh minh họa: Võ Dung/TTXVN)

Dù đạt nhiều kết quả tích cực trong công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), tỉnh Quảng Trị còn hàng chục tàu cá chưa đủ điều kiện hoạt động, cùng những nguy cơ vi phạm trong quá trình khai thác trên biển.

Trước thực trạng này, địa phương đang tăng cường kiểm soát đội tàu, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, đồng thời đẩy nhanh việc hoàn thiện hồ sơ pháp lý, hướng tới mục tiêu cùng cả nước tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC).

Khắc phục tồn tại

Tại xã Đông Trạch, một trong những địa phương có đội tàu khai thác thủy sản lớn của tỉnh Quảng Trị, công tác quản lý phương tiện và hoàn thiện các thủ tục pháp lý đang được chính quyền tập trung triển khai.

Với hơn 500 tàu cá, địa phương còn một số phương tiện chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện hoạt động, chủ tàu chưa hoàn thành các thủ tục liên quan đến an toàn thực phẩm và giấy tờ theo quy định.

Ông Võ Hải Quân, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Đông Trạch cho biết, chính quyền địa phương xác định chống khai thác IUU là nhiệm vụ quan trọng, cần tập trung thực hiện quyết liệt. Bên cạnh tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý các hành vi vi phạm, xã chú trọng tuyên truyền, hướng dẫn chủ tàu hoàn thiện hồ sơ, khắc phục những vướng mắc để đủ điều kiện hoạt động.

Theo ông Võ Hải Quân, đối với những tàu cá không còn khả năng tiếp tục khai thác hoặc gặp khó khăn trong việc đáp ứng các điều kiện theo quy định, địa phương sẽ phối hợp với các ngành chức năng nghiên cứu giải pháp hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp, tạo sinh kế ổn định cho ngư dân. Mục tiêu là từng bước giải quyết tình trạng tàu cá không đủ điều kiện vẫn tham gia khai thác, đồng thời ngăn chặn nguy cơ vi phạm vùng biển nước ngoài.

Không riêng Đông Trạch, công tác quản lý tàu cá tại một số địa phương ven biển như Nam Gianh, Ba Đồn, Cửa Việt còn những khó khăn, nhất là việc rà soát phương tiện hết hạn đăng kiểm, giấy phép khai thác hoặc chưa hoàn thiện các thủ tục cần thiết.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị, toàn tỉnh hiện có 4.621 tàu cá có chiều dài từ 6 m trở lên; trong đó, 4.582 tàu đã được cấp giấy phép khai thác thủy sản, đạt 99,2%. Tuy nhiên, còn 80 tàu cá chưa đủ điều kiện hoạt động và 279 tàu chưa thực hiện cam kết bảo đảm an toàn thực phẩm.

Ông Nguyễn Hữu Vinh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị nhận định, mặc dù công tác chống khai thác IUU đã có chuyển biến, kết quả đạt được vẫn chưa thực sự vững chắc. Một số hạn chế trong quản lý đội tàu, giám sát hành trình và xử lý vi phạm cần được khắc phục kịp thời để bảo đảm hiệu quả thực hiện các nhiệm vụ chống khai thác IUU.

Theo ông Nguyễn Hữu Vinh, bên cạnh ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận ngư dân chưa cao, công tác kiểm tra, đôn đốc và quản lý tại một số địa phương chưa thật sự quyết liệt. Vì vậy, việc xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị và chính quyền cơ sở có ý nghĩa quan trọng trong ngăn chặn các hành vi vi phạm ngay từ đầu.

Dù còn những khó khăn, Quảng Trị đã ghi nhận kết quả tích cực trong triển khai các nhiệm vụ chống khai thác IUU. Đến nay, địa phương không ghi nhận trường hợp tàu cá khai thác trái phép tại vùng biển nước ngoài bị cơ quan chức năng nước ngoài bắt giữ, xử lý.

Theo thông tin tại phiên họp Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác IUU ngày 13/10, trong tháng 9/2026, tỉnh Quảng Trị đạt 91,37 điểm theo hệ thống đánh giá của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, thuộc nhóm địa phương thực hiện tốt công tác chống khai thác IUU. Các nhiệm vụ Chính phủ giao trong 9 tháng năm 2026 được tỉnh triển khai đúng tiến độ, không có nhiệm vụ quá hạn.

Ngăn chặn vi phạm từ cơ sở

Để khắc phục những tồn tại, tỉnh Quảng Trị đang yêu cầu các sở, ngành và địa phương ven biển tập trung rà soát toàn bộ đội tàu, xác định rõ những phương tiện chưa đủ điều kiện hoạt động để có biện pháp quản lý phù hợp; trong đó, trách nhiệm của chính quyền cấp xã được đặt lên hàng đầu nhằm bảo đảm các quy định về chống khai thác IUU được thực hiện ngay từ cơ sở.

Theo kế hoạch, các xã, phường có tàu cá phải khẩn trương hoàn thành việc cấp giấy cam kết bảo đảm an toàn thực phẩm đối với toàn bộ tàu cá dưới 15 m thuộc thẩm quyền quản lý. Đồng thời, hướng dẫn chủ tàu có chiều dài từ 6 m trở lên cài đặt, kích hoạt tài khoản trên Hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử (eCDT), phấn đấu hoàn thành trước ngày 25/10/2026.

Các địa phương cũng được yêu cầu thường xuyên kiểm tra thời hạn giấy phép khai thác, đăng kiểm và các thủ tục liên quan; kịp thời thông báo, hướng dẫn ngư dân gia hạn khi giấy tờ sắp hết hiệu lực. Đối với những phương tiện không đủ điều kiện hoạt động, chính quyền phải lập danh sách, tổ chức theo dõi chặt chẽ, không để tàu xuất bến tham gia khai thác thủy sản trái quy định.

Đặc biệt, trước diễn biến phức tạp của thời tiết trong mùa mưa bão, nhiều tàu cá phải neo đậu dài ngày, các cơ quan chức năng khuyến cáo ngư dân chủ động kiểm tra, bảo dưỡng thiết bị giám sát hành trình, duy trì kết nối theo quy định. Việc tàu nằm bờ không đồng nghĩa với việc chủ phương tiện được bỏ qua các yêu cầu về quản lý, giám sát và hoàn thiện hồ sơ pháp lý.

Cùng với chính quyền địa phương, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị tiếp tục rà soát, giải quyết các thủ tục cấp mới, gia hạn giấy phép khai thác và đăng kiểm tàu cá. Công tác cập nhật, chuẩn hóa dữ liệu nghề cá cũng được tăng cường nhằm bảo đảm thông tin phương tiện trên hệ thống quản lý quốc gia đầy đủ, chính xác và thống nhất với thực tế.

Đối với các tàu cá hư hỏng, không còn khả năng khai thác, ngành chức năng nghiên cứu, tham mưu chính sách hỗ trợ giải bản, chuyển đổi nghề nghiệp và tạo sinh kế phù hợp cho ngư dân. Đây được xem là một trong những giải pháp nhằm giảm số lượng phương tiện không đủ điều kiện hoạt động, đồng thời từng bước tổ chức lại hoạt động khai thác theo hướng bền vững.

Trong công tác kiểm tra, kiểm soát, lực lượng Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị tiếp tục bố trí lực lượng tại các cửa lạch, kiểm soát toàn bộ tàu cá xuất, nhập bến; tăng cường tuần tra, phát hiện và ngăn chặn các hành vi vi phạm trên biển.

Công an tỉnh được giao đẩy nhanh tiến độ điều tra, xử lý các vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật, nhất là những trường hợp nghiêm trọng, nhằm nâng cao tính răn đe. Các đơn vị quản lý cảng cá phải tăng cường giám sát tàu cập cảng, rời cảng, kiểm soát sản lượng thủy sản bốc dỡ và thực hiện nghiêm quy định về truy xuất nguồn gốc.

Theo ông Nguyễn Hữu Vinh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị, việc thực hiện các giải pháp chống khai thác IUU cần được duy trì thường xuyên, liên tục, với sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng chức năng, chính quyền địa phương và cộng đồng ngư dân.

Bên cạnh mục tiêu trước mắt là góp phần tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu, địa phương hướng tới xây dựng ngành khai thác thủy sản có trách nhiệm, bảo vệ nguồn lợi biển và bảo đảm sinh kế lâu dài cho người dân.

Với những giải pháp đang được triển khai, Quảng Trị đặt mục tiêu khắc phục các hạn chế trong quản lý đội tàu, xử lý dứt điểm những trường hợp vi phạm, nâng cao hiệu quả kiểm soát hoạt động khai thác thủy sản; trong đó, sự chủ động của chính quyền cơ sở và ý thức tuân thủ pháp luật của ngư dân được xác định là những yếu tố quan trọng để duy trì kết quả chống khai thác IUU một cách thực chất, bền vững./.