Khi bạo lực gia đình không còn là 'chuyện riêng'

Nhiều năm sống trong cảnh chồng thường xuyên uống rượu, chửi bới, đánh đập, chị L.T.H. (51 tuổi) ở xã Tủa Chùa đã nhiều lần tìm đến sự hỗ trợ của gia đình và tổ hòa giải thôn, bản. Tuy nhiên, tình trạng bạo lực vẫn tiếp diễn. Sau một lần bị bạo lực dẫn đến thương tích, chị được nhân viên công tác xã hội tại cộng đồng kết nối với Ngôi nhà Ánh Dương Điện Biên để được hỗ trợ, bảo vệ.

Thời điểm tiếp nhận, chị H. bị thương vùng đầu, có dấu hiệu đau đầu, chóng mặt, không có nơi tạm lánh. Chị H. cũng chưa có đầy đủ kiến thức pháp luật liên quan đến bạo lực gia đình, dẫn đến tâm lý hoảng loạn, lo lắng, sợ hãi. Từ trường hợp cụ thể của chị H. cho thấy, khi bạo lực xảy ra, người bị bạo lực gia đình cần được bảo đảm an toàn, chăm sóc sức khỏe, ổn định tâm lý và tư vấn pháp lý. Tại Ngôi nhà Ánh Dương, chị H. được đưa đến nơi tạm lánh an toàn, hỗ trợ các nhu cầu thiết yếu, tư vấn tâm lý và thăm khám sức khỏe. Chị được cung cấp kiến thức nhận diện hành vi bạo lực, kỹ năng tự bảo vệ, kết nối với công an địa phương và các nguồn lực tại nơi cư trú. Sau đó, chị được tư vấn pháp lý và xây dựng kế hoạch đảm bảo an toàn trước khi trở về cộng đồng.

Quá trình hỗ trợ không dừng lại trong thời gian chị H. lưu trú tại Ngôi nhà Ánh Dương. Sau khi trở về với cộng đồng, chị H. tiếp tục được kết nối với chính quyền, lực lượng công an và các lực lượng có liên quan tại địa phương để có biện pháp hỗ trợ kịp thời khi cần thiết. Từ chỗ hoảng loạn, thiếu kiến thức pháp luật và chưa biết tìm kiếm sự trợ giúp, chị H. đã từng bước ổn định tâm lý, biết nhận diện hành vi bạo lực, tự bảo vệ và chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần. Sự thay đổi của chị H. cũng cho thấy ý nghĩa của một quá trình hỗ trợ liên tục: không chỉ giúp người bị bạo lực vượt qua thời điểm nguy hiểm trước mắt, mà còn trang bị kiến thức, kỹ năng và những điểm tựa cần thiết để họ có thể chủ động hơn trong việc bảo vệ mình và từng bước ổn định cuộc sống.

Theo số liệu tổng hợp, năm 2025 Điện Biên ghi nhận 64 hộ xảy ra bạo lực gia đình. Trong số các trường hợp có hành vi bạo lực được thống kê, có 54 nạn nhân là nữ và 10 nạn nhân nam. Các biện pháp xử lý chủ yếu là góp ý, phê bình trong cộng đồng dân cư; một số trường hợp được giáo dục, hỗ trợ chuyển đổi hành vi và áp dụng các biện pháp khác theo quy định.

Để phòng ngừa, giảm thiểu bạo lực gia đình, tỉnh Điện Biên đã xây dựng mạng lưới hỗ trợ ngay tại cộng đồng. Toàn tỉnh hiện có 100 mô hình phòng, chống bạo lực gia đình; 613 câu lạc bộ gia đình phát triển bền vững; 698 nhóm phòng, chống bạo lực gia đình; 806 địa chỉ tin cậy ở cộng đồng và hình thành 117 đường dây nóng. Các mô hình, địa chỉ tin cậy góp phần đưa kiến thức pháp luật đến với người dân, nhận diện sớm nguy cơ và kết nối người bị bạo lực với các dịch vụ cần thiết.

Việc triển khai mô hình “gia đình hạnh phúc” góp phần nâng cao hiệu quả truyền thông trong phòng, chống bạo lực gia đình. Trong ảnh: Hội viên phụ nữ xã Thanh Nưa trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm xây dựng gia đình hạnh phúc.

Tuy nhiên, ở khu vực miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, khoảng cách địa lý, điều kiện kinh tế, khả năng tiếp cận thông tin và quan niệm về "chuyện riêng của gia đình" vẫn có thể khiến người bị bạo lực ngần ngại lên tiếng. Vì vậy, công tác phòng ngừa cần được duy trì thường xuyên; hoạt động tuyên truyền không thể chỉ dừng ở những đợt cao điểm, mà phải đưa vào đời sống cộng đồng bằng phương pháp, cách làm bài bản, phù hợp với từng địa bàn, từng nhóm đối tượng.

Tại xã Mường Pồn, Hội Liên hiệp Phụ nữ xã đang duy trì 2 câu lạc bộ “Gia đình hạnh phúc” với 60 thành viên; 2 câu lạc bộ “Đồng cảm” với 60 thành viên và 2 câu lạc bộ “Phòng, chống mua bán người” với 60 thành viên. Theo bà Vừ Thị Sùng, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã: Các mô hình tạo không gian để phụ nữ chia sẻ, kết nối, hỗ trợ nhau trong cuộc sống. Việc tư vấn, hỗ trợ phụ nữ được thực hiện theo hướng bám sát nhu cầu thực tế, góp phần phòng ngừa và hạn chế bạo lực gia đình.

Kế hoạch thực hiện công tác gia đình, phòng, chống bạo lực gia đình năm 2026 của UBND tỉnh Điện Biên xác định mục tiêu xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh, đồng thời tăng cường các biện pháp phòng ngừa, từng bước giảm thiểu tình trạng bạo lực gia đình. Nội dung được nhấn mạnh gồm giáo dục đạo đức, lối sống trong gia đình, thực hiện bình đẳng giới, chăm sóc và bảo vệ trẻ em, phát huy vai trò của người cao tuổi, đồng thời nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác gia đình và phòng, chống bạo lực gia đình.

Theo kế hoạch thực hiện công tác gia đình, phòng, chống bạo lực gia đình năm 2026, UBND tỉnh Điện Biên đặt mục tiêu xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh, từng bước giảm thiểu bạo lực gia đình. Trọng tâm là giáo dục đạo đức, lối sống, thực hiện bình đẳng giới, chăm sóc, bảo vệ trẻ em, phát huy vai trò người cao tuổi và nâng cao năng lực đội ngũ làm công tác gia đình. Tuyên truyền được xác định là một trong những giải pháp trọng tâm. Tỉnh định hướng đổi mới nội dung, hình thức truyền thông, kết hợp phương thức truyền thống với công nghệ thông tin, chuyển đổi số; lựa chọn cách tiếp cận phù hợp từng nhóm đối tượng, từng địa bàn, nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Người có uy tín, chức sắc tôn giáo, trưởng bản tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt trong tuyên truyền, vận động người dân chủ động phòng ngừa bạo lực ngay từ cơ sở.

Ảnh minh họa.

Cùng với đó, chính quyền cơ sở cần chủ động phòng ngừa, phát hiện và can thiệp sớm khi vụ việc xảy ra; đồng thời duy trì mạng lưới hỗ trợ đủ gần để người dân dễ tiếp cận khi cần. Trong bối cảnh Điện Biên vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, các đầu mối, trách nhiệm và cơ chế phối hợp cần được xác định rõ, để mỗi trường hợp cần trợ giúp đều được tiếp nhận và xử lý kịp thời.

Đây là cơ sở để Sở Nội vụ Điện Biên duy trì phối hợp với các chuyên gia xây dựng tài liệu “Hướng dẫn hỗ trợ, kết nối dịch vụ và chuyển gửi người bị bạo lực trên cơ sở giới tại cộng đồng tỉnh Điện Biên”. Tài liệu được xây dựng trong khuôn khổ dự án hỗ trợ nâng cao năng lực phòng ngừa, ứng phó với bạo lực đối với phụ nữ và trẻ em, góp phần thúc đẩy bình đẳng giới trên địa bàn tỉnh.

Đại biểu tham gia ý kiến xây dựng tài liệu “Hướng dẫn hỗ trợ, kết nối dịch vụ và chuyển gửi người bị bạo lực trên cơ sở giới tại cộng đồng tỉnh Điện Biên”.

Quá trình hoàn thiện tài liệu, các cơ quan, địa phương tập trung rà soát quy trình hỗ trợ, kết nối dịch vụ và chuyển gửi theo 5 bước; xác định rõ cơ chế phối hợp liên ngành, vai trò, trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị và cập nhật danh bạ mạng lưới dịch vụ hỗ trợ. Qua đó, khi vụ việc được phát hiện, các cơ quan có thể nhanh chóng xác định đầu mối, chuyển gửi đúng địa chỉ, giúp người bị bạo lực tiếp cận các dịch vụ cần thiết mà không phải tự tìm kiếm, kết nối từng nơi.

Một quy trình rõ ràng, đầu mối cụ thể cùng sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan sẽ rút ngắn thời gian từ khi vụ việc được phát hiện đến khi người bị bạo lực nhận được sự hỗ trợ. Quan trọng hơn, sự liên kết giữa các dịch vụ giúp quá trình hỗ trợ được thực hiện xuyên suốt, phù hợp với nhu cầu của từng trường hợp. Khi các mắt xích trong hệ thống phối hợp hiệu quả, người bị bạo lực có thêm điểm tựa để bảo đảm an toàn, ổn định cuộc sống và từng bước vượt qua những tổn thương do bạo lực gia đình gây ra.

* Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện – Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp thực hiện.