Không để chuyển nguồn ngân sách trở thành cơ chế kéo dài thời gian thực hiện dự toán

Làm rõ trách nhiệm, bổ sung đánh giá rủi ro tài khóa

Tán thành với các nội dung của dự thảo Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), ĐBQH Vũ Thị Lan Anh tập trung góp ý 3 nhóm vấn đề nhằm tiếp tục hoàn thiện dự thảo.

Trước hết, về phân định trách nhiệm lập, tổng hợp và phân bổ dự toán chi cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (KHCN, ĐMST và CĐS) tại các Điều 27, 28 và 39, đại biểu thống nhất với việc dự thảo Luật quy định cụ thể hơn nhiệm vụ, quyền hạn của Bộ Khoa học và Công nghệ trong lập, tổng hợp và đề xuất dự toán chi cho lĩnh vực này.

ĐBQH Vũ Thị Lan Anh (Nghệ An) phát biểu. Ảnh: Quang Khánh

Theo Điều 28, Bộ Khoa học và Công nghệ có trách nhiệm hướng dẫn, tổng hợp và đề xuất dự toán chi ngân sách nhà nước hằng năm cho KHCN, ĐMST và CĐS, bao gồm cả chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên của các bộ, cơ quan Trung ương và địa phương, gửi Bộ Tài chính tổng hợp, trình cấp có thẩm quyền quyết định. Đồng thời, Bộ Khoa học và Công nghệ tổng hợp, đề xuất phân bổ từ các nguồn dự toán chưa phân bổ chi tiết, dự phòng, tăng thu và dự toán chi còn lại của ngân sách Trung ương.

ĐBQH Vũ Thị Lan Anh cho rằng, quy định này là cần thiết nhằm bảo đảm việc lập dự toán ngân sách gắn với yêu cầu quản lý ngành, lĩnh vực. Tuy nhiên, cần tiếp tục rà soát Điều 27 và Điều 28 để phân định thật rõ trách nhiệm giữa Bộ Khoa học và Công nghệ với Bộ Tài chính, nhất là trách nhiệm trong hướng dẫn, tổng hợp, thẩm định, cân đối và trình cấp có thẩm quyền quyết định dự toán, tránh trùng lặp hoặc phát sinh nhiều tầng nấc trong quá trình lập, tổng hợp dự toán.

Đại biểu cũng đề nghị rà soát quy định tại Điều 39 về nhiệm vụ chi của ngân sách địa phương. Dự thảo quy định chi thường xuyên của các cơ quan, đơn vị ở địa phương bao gồm lĩnh vực KHCN, ĐMST và CĐS, trong khi ngân sách địa phương bao gồm ngân sách cấp tỉnh và ngân sách cấp xã... Do đó, cần làm rõ hơn trách nhiệm và quy trình lập, tổng hợp, phân bổ dự toán đối với nhiệm vụ chi KHCN, ĐMST và CĐS ở từng cấp ngân sách, nhất là cấp xã; bảo đảm phù hợp với nguyên tắc phân cấp, năng lực tổ chức thực hiện của từng cấp chính quyền, đồng thời tránh phát sinh nhiều tầng nấc trung gian, bảo đảm đúng lịch biểu của chu trình ngân sách.

Theo ĐBQH Vũ Thị Lan Anh, vấn đề đặt ra không phải là loại bỏ nhiệm vụ chi KHCN, ĐMST và CĐS ở cấp xã, mà là thiết kế quy trình lập, tổng hợp và phân bổ dự toán phù hợp, đơn giản, rõ trách nhiệm, bảo đảm hiệu quả và tập trung nguồn lực, nhất là trong điều kiện tổ chức chính quyền địa phương và yêu cầu quản lý lĩnh vực này có nhiều thay đổi.

Về kế hoạch tài chính 5 năm, đại biểu đề nghị bổ sung vào Điều 47 quy định về đánh giá rủi ro tài khóa trong nội dung báo cáo kế hoạch tài chính 5 năm.

Dự thảo đã quy định báo cáo kế hoạch tài chính 5 năm phải đánh giá mục tiêu tài chính - ngân sách, khung cân đối ngân sách, các yếu tố tác động đến thu, chi, bội chi, tổng mức vay, các chỉ tiêu về nợ và các giải pháp bảo đảm an toàn, bền vững ngân sách... Tuy nhiên, trong bối cảnh kế hoạch tài chính 5 năm ngày càng gắn với kế hoạch đầu tư công trung hạn, nhu cầu huy động vốn, khả năng trả nợ và yêu cầu bảo đảm an toàn tài chính quốc gia, việc nhận diện, đánh giá và dự báo các rủi ro tài khóa có ý nghĩa rất quan trọng đối với chất lượng của kế hoạch tài chính trung hạn.

Từ đó, ĐBQH Vũ Thị Lan Anh đề nghị bổ sung vào nội dung báo cáo quy định tại Điều 47 một mục riêng về đánh giá các rủi ro tài khóa chủ yếu và các nghĩa vụ tài chính tiềm ẩn, tập trung vào những rủi ro có thể tác động đáng kể đến cân đối ngân sách như rủi ro về nợ công và nghĩa vụ nợ dự phòng của ngân sách; biến động lãi suất, tỷ giá đối với các khoản vay; các chính sách làm giảm nguồn thu hoặc làm tăng nghĩa vụ chi; khả năng cân đối ngân sách trong trường hợp kinh tế - xã hội có biến động lớn.

Đồng thời, đại biểu đề nghị nghiên cứu quy định việc cập nhật, đánh giá rủi ro tài khóa hằng năm khi trình dự toán ngân sách nhà nước, qua đó cung cấp thêm thông tin cho Quốc hội trong quá trình xem xét, quyết định dự toán ngân sách và kế hoạch tài chính 5 năm, nâng cao tính chủ động trong phòng ngừa và ứng phó với các rủi ro tài khóa.

Gắn trách nhiệm với kết quả giải ngân vốn chuyển nguồn

Góp ý về xử lý thu, chi ngân sách nhà nước cuối năm tại Điều 86, ĐBQH Vũ Thị Lan Anh đề nghị tiếp tục rà soát quy định theo hướng kiểm soát chặt chẽ và thu hẹp hợp lý các trường hợp được chuyển nguồn sang năm sau, bảo đảm kỷ luật, kỷ cương tài chính và nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách.

Đối với chi đầu tư công, điểm b khoản 3 Điều 86 xác định một số trường hợp được chuyển nguồn. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát từng trường hợp được phép chuyển nguồn để bảo đảm việc chuyển nguồn chỉ được thực hiện khi thực sự cần thiết, có căn cứ và có khả năng tiếp tục thực hiện, giải ngân trong năm tiếp theo, tránh tình trạng chuyển nguồn trở thành cơ chế kéo dài thời gian thực hiện dự toán.

Đối với các dự án đầu tư công, đại biểu đề nghị bổ sung hoặc quy định rõ hơn các điều kiện, tiêu chí và căn cứ xem xét chuyển nguồn. Trong đó, cần đánh giá tiến độ thực hiện, khối lượng công việc đã hoàn thành, nguyên nhân chưa giải ngân hết, khả năng tiếp tục thực hiện và khả năng giải ngân trong năm tiếp theo.

Các ĐBQH tỉnh Nghệ An dự phiên thảo luận tại hội trường. Ảnh: Quang Khánh

Đặc biệt, cần phân biệt giữa trường hợp chậm giải ngân do nguyên nhân khách quan với trường hợp do nguyên nhân chủ quan của cơ quan, đơn vị hoặc chủ đầu tư; đồng thời gắn trách nhiệm của người quyết định chuyển nguồn với kết quả thực hiện và giải ngân số vốn được chuyển.

Theo khoản 6 Điều 86, người đứng đầu bộ, cơ quan Trung ương, UBND và Chủ tịch UBND các cấp chịu trách nhiệm về danh mục, mức vốn được phép chuyển nguồn và bảo đảm giải ngân toàn bộ số vốn được chuyển sang năm sau.

ĐBQH Vũ Thị Lan Anh đề nghị cụ thể hóa trách nhiệm này bằng việc yêu cầu giải trình đối với những khoản vốn đã được chuyển nguồn nhưng tiếp tục không giải ngân hoặc chậm giải ngân trong năm tiếp theo; đồng thời xem xét trách nhiệm của cơ quan, đơn vị có liên quan nếu việc chậm giải ngân xuất phát từ nguyên nhân chủ quan.