Không để trục lợi chính sách nhà ở xã hội

Dự án nhà ở công nhân Khu Công nghiệp và Đô thị Hoàng Long, phường Nguyệt Viên đã được đưa vào vận hành, sử dụng. Ảnh: Việt Hương

Tuy nhiên, theo đánh giá của Sở Xây dựng, giá NOXH hiện nay trên địa bàn tỉnh dao động từ 18 - 20 triệu đồng/m2, vẫn còn cao so với thu nhập của người dân trong khi giá căn hộ thương mại ở các vị trí tương đương từ 25 - 30 triệu đồng/m2. Các dự án NOXH hiện tập trung tại các khu đô thị trung tâm, dân số đông, tạo áp lực lên hạ tầng giao thông, hạ tầng kỹ thuật, bãi đỗ xe. Công tác quản lý vận hành NOXH vẫn còn những tồn tại. Vẫn còn tình trạng người sử dụng NOXH chưa đúng đối tượng. Khi mua nhà, xét diện hồ sơ thì đúng đối tượng, nhưng khi ở thì chưa đúng đối tượng.

Thời gian qua, một loạt vụ việc trục lợi liên quan đến NOXH cũng đã bị phanh phui. Tại Dự án NOXH khu dân cư Đại Thắng, tỉnh Thái Nguyên, cơ quan điều tra đã khởi tố 3 nhân viên tư vấn bất động sản cùng nhiều nhà đầu tư vì hành vi làm giả hồ sơ để trục lợi mua NOXH. Tháng 7/2026, tại Hà Nội, cơ quan công an cũng đã khởi tố một đường dây lừa đảo liên quan đến mua bán NOXH với số tiền chiếm đoạt lên tới hàng chục tỷ đồng. Cuối năm 2025, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa cũng đã khởi tố vụ án, khởi tố 3 bị can thuộc Công ty CP Đầu tư và Kinh doanh bất động sản Đông Hải 1 do sai phạm trong hoạt động dịch vụ tư vấn liên quan đến đăng ký mua, thuê, thuê mua NOXH...

Dưới góc nhìn pháp lý, cần làm rõ một thực tế: NOXH không phải “kênh đầu tư giá rẻ” mà là công cụ an sinh nhằm bảo đảm quyền tiếp cận nhà ở cho người thu nhập thấp. Song, khi nhu cầu tăng cao trong khi nguồn cung còn hạn chế, tiềm ẩn nguy cơ lợi dụng chính sách để trục lợi.

Luật sư Vũ Văn Trà, Công ty Luật TNHH Sơn Trà, cho rằng “điểm nghẽn” lớn nhất hiện nay không nằm ở chủ trương mà ở khâu thực thi, đặc biệt là thủ tục tiếp cận NOXH còn thiếu thống nhất và dễ bị “lách luật”. Để khắc phục, cần xác lập rõ trách nhiệm của chủ đầu tư trong toàn bộ quy trình tiếp nhận, thẩm định và xét duyệt hồ sơ. Chủ đầu tư phải là chủ thể trực tiếp chịu trách nhiệm về tính pháp lý của hồ sơ. Việc ủy quyền cần được kiểm soát nghiêm ngặt, bảo đảm minh bạch và truy xuất trách nhiệm khi có sai phạm. Ở cấp cơ sở, UBND cấp xã phải nâng cao vai trò “gác cửa” trong xác nhận điều kiện của người dân. Đặc biệt, cần chuyển mạnh từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, đi kèm cơ chế ràng buộc trách nhiệm cá nhân. Người đăng ký mua, thuê, thuê mua NOXH phải tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính trung thực của hồ sơ. Khi phát hiện hành vi gian lận, cần xử lý nghiêm, kể cả truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các trường hợp trục lợi chính sách. Chỉ khi chế tài đủ mạnh và được thực thi nhất quán, mới có thể ngăn ngừa sai phạm.

Ngày 23/7/2026, UBND tỉnh đã ban hành công văn yêu cầu các sở, ngành, địa phương kiểm tra, chấn chỉnh, xử lý các vấn đề trong việc quản lý, sử dụng NOXH trên địa bàn tỉnh. Đợt kiểm tra được triển khai tại 22 dự án NOXH, trong đó, 12 dự án đang quản lý, vận hành và 10 dự án đang triển khai.

Thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh, ngày 1/8/2026, Sở Xây dựng đã ban hành Kế hoạch số 70/KH-SXD về việc kiểm tra chuyên đề về NOXH. Nội dung kiểm tra tập trung vào công tác triển khai đầu tư xây dựng, nghiệm thu đưa vào sử dụng của dự án; việc quản lý, vận hành, bàn giao hồ sơ nhà chung cư, tài sản chung, quỹ bảo trì nhà chung cư. Đặc biệt, nội dung kiểm tra sẽ tập trung vào việc kinh doanh NOXH, đối tượng mua, thuê mua NOXH, việc ký hợp đồng mua bán NOXH, việc chuyển nhượng, sử dụng NOXH... Thời gian kiểm tra và hoàn thành trong tháng 8/2026.

Từ việc đồng loạt kiểm tra công tác quản lý, sử dụng NOXH tại các dự án, cơ quan chức năng sẽ kịp thời chấn chỉnh, xử lý những tồn tại, vi phạm liên quan đến tình hình kinh doanh, quản lý, vận hành NOXH, tránh phát sinh tiêu cực.