Kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam: Góp phần kiến tạo văn hóa, phát triển con người Việt Nam

Hơn một thế kỷ qua, báo chí cách mạng Việt Nam luôn đồng hành cùng dân tộc trên mọi chặng đường lịch sử. Từ tờ báo “Thanh niên” do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc sáng lập năm 1925 đến nền báo chí hiện đại hôm nay là một dòng chảy bền bỉ của lý tưởng, trách nhiệm xã hội và khát vọng phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân. Trong dòng chảy ấy, báo chí không chỉ làm nhiệm vụ thông tin, tuyên truyền mà còn là lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng - văn hóa, góp phần hình thành nhân cách, bồi đắp tâm hồn, gìn giữ giá trị dân tộc và khơi dậy khát vọng phát triển đất nước.

Tranh cổ động. Nguồn: Internet.

Báo chí - dòng chảy văn hóa của dân tộc

Trong mọi thời kỳ cách mạng, báo chí luôn mang trong mình sứ mệnh văn hóa đặc biệt. Ngay từ khi ra đời, báo chí cách mạng đã trở thành “ngọn lửa tinh thần” giác ngộ quần chúng, cổ vũ lòng yêu nước, hun đúc ý chí đấu tranh giành độc lập dân tộc. Những bài báo của Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ là áng văn chính luận mẫu mực mà còn là kết tinh của tư tưởng nhân văn sâu sắc, khơi dậy niềm tin và khát vọng giải phóng dân tộc.

Trong các cuộc kháng chiến cứu nước, nhiều nhà báo đã trở thành những chiến sĩ thực thụ, “vừa cầm bút, vừa cầm súng”, có mặt ở những chiến trường ác liệt nhất. Họ đã để lại những tác phẩm giàu tính hiện thực, thấm đẫm tinh thần yêu nước và nhân văn, trở thành một phần ký ức lịch sử dân tộc. Hơn 500 nhà báo - liệt sĩ đã ngã xuống chính là minh chứng cho phẩm chất cao đẹp của báo chí cách mạng Việt Nam: Lấy lý tưởng phụng sự nhân dân làm lẽ sống.

Bước vào thời kỳ đổi mới và hội nhập, báo chí tiếp tục khẳng định vai trò kiến tạo văn hóa xã hội. Không chỉ phản ánh hiện thực đời sống, báo chí còn góp phần định hướng thẩm mỹ, lối sống và các giá trị đạo đức trong cộng đồng. Những tác phẩm báo chí giàu chất nhân văn về người tốt, việc tốt; về lòng nhân ái, nghĩa đồng bào; về khát vọng vươn lên của con người Việt Nam đã lan tỏa những điều tích cực trong xã hội.

Báo Thanh Niên, tờ báo Cách mạng đầu tiên của Việt Nam do Nguyễn Ái Quốc sáng lập (21-6-1925). Ảnh: Tư liệu.

Đặc biệt, trong bối cảnh mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, thông tin đa chiều và đôi khi hỗn độn, vai trò định hướng, “gạn đục khơi trong” của báo chí chính thống càng trở nên quan trọng. Báo chí không chỉ là nơi kiểm chứng sự thật mà còn là “người giữ lửa” cho các giá trị văn hóa, đạo đức và bản sắc dân tộc trước những tác động phức tạp của toàn cầu hóa.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từng nhấn mạnh: Báo chí phải “khẳng định rõ vai trò trong công cuộc xây dựng nền văn hóa Việt Nam và phát triển con người Việt Nam”. Đó không chỉ là yêu cầu chính trị mà còn là trách nhiệm văn hóa lớn lao của những người làm báo hôm nay.

Xây dựng con người Việt Nam trong kỷ nguyên số

Con người luôn là trung tâm của mọi chiến lược phát triển. Vì thế, báo chí không chỉ phản ánh con người mà còn trực tiếp tham gia quá trình hình thành nhân cách xã hội, xây dựng chuẩn mực ứng xử và nuôi dưỡng khát vọng dân tộc.

Một nền báo chí nhân văn phải biết cổ vũ cái đẹp, bảo vệ lẽ phải và đấu tranh không khoan nhượng với cái xấu, cái ác. Suốt 40 năm đổi mới, báo chí đã mạnh dạn phanh phui tiêu cực, tham nhũng, lãng phí; đồng thời bảo vệ những nhân tố mới, những cách làm sáng tạo và những giá trị tiến bộ trong đời sống xã hội. Chính điều đó góp phần củng cố niềm tin của nhân dân vào Đảng, Nhà nước và con đường phát triển đất nước.

Trong kỷ nguyên số, yêu cầu đặt ra với báo chí càng lớn hơn. Công nghệ số và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi mạnh mẽ phương thức sản xuất và tiếp nhận thông tin. Điều này đòi hỏi báo chí phải đổi mới toàn diện cả về nội dung lẫn hình thức thể hiện. Nhưng dù công nghệ có phát triển đến đâu, cốt lõi của báo chí vẫn là con người và giá trị nhân văn.

Người làm báo hôm nay không chỉ cần giỏi nghề mà còn phải có bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp, trách nhiệm xã hội và chiều sâu văn hóa. Một tác phẩm báo chí có giá trị không đơn thuần ở tốc độ đưa tin mà ở khả năng truyền cảm hứng, đánh thức trách nhiệm công dân và lan tỏa điều tốt đẹp.

Bác Hồ từng căn dặn: “Cán bộ báo chí cũng là chiến sĩ cách mạng. Cây bút, trang giấy là vũ khí sắc bén của họ”. Lời dạy ấy đến nay vẫn còn nguyên giá trị. Trong bối cảnh thông tin giả, thông tin xấu độc xuất hiện ngày càng nhiều, mỗi nhà báo càng phải giữ gìn đạo đức nghề nghiệp, trung thực với sự thật, tỉnh táo trước những cám dỗ và kiên định với lợi ích của quốc gia, dân tộc.

Kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam là dịp để tri ân những thế hệ người làm báo đã cống hiến, hy sinh vì độc lập dân tộc và hạnh phúc nhân dân; đồng thời cũng là lời nhắc nhở về trách nhiệm của báo chí trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Đất nước đang bước vào kỷ nguyên phát triển với khát vọng hùng cường, thịnh vượng theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Trong hành trình ấy, báo chí phải tiếp tục là tiếng nói của niềm tin, của khát vọng và tinh thần đổi mới; là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân; là lực lượng tiên phong trên mặt trận tư tưởng - văn hóa; góp phần xây dựng một nền văn hóa Việt Nam giàu bản sắc và một thế hệ con người Việt Nam bản lĩnh, nhân ái, sáng tạo, trách nhiệm trong thời đại mới.

V.X.B