Lâm Đồng tăng 1 bậc giải ngân vốn đầu tư công: Dấu hiệu nhỏ, hi vọng lớn

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về triển khai bộ công cụ KPI theo dõi, giám sát giải ngân vốn đầu tư công, Bộ Tài chính vừa có báo cáo nhanh tình hình phân bổ và giải ngân vốn đầu tư công nguồn ngân sách nhà nước đến hết ngày 3/9/2026.

Ngày 12/9, đồng chí Nguyễn Minh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Tổ trưởng Tổ công tác số 4 có buổi kiểm tra tiến độ giải ngân kế hoạch vốn năm 2026 tại dự án Làm mới đường trục ven biển ĐT719B đoạn Phan Thiết - Kê Gà và dự án Trục ven biển ĐT719B đoạn Hòn Lan - Tân Hải. (Ảnh TTD.)

Theo đó, tổng kế hoạch đầu tư công năm 2026 đã được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ giao là 1.022.607 tỷ đồng, bao gồm: vốn ngân sách Trung ương 372.380 tỷ đồng và vốn ngân sách địa phương là 650.226 tỷ đồng. Tổng số vốn còn lại chưa phân bổ thuộc thẩm quyền của Chính phủ là 83.216 tỷ đồng.

Số giải ngân từ đầu năm đến hết ngày 3/9/2026 là 513.304 tỷ đồng, đạt 50,2% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Chỉ trong một tuần từ ngày 27/8 - 3/9, đã có hơn 4.800 tỷ đồng được giải ngân, một tốc độ khá ấn tượng.

Và trong bức tranh chung đó, Lâm Đồng có một chuyển biến đáng ghi nhận khi từ vị trí thứ 27/34 tỉnh, thành vào cuối tháng 8 thì đến đầu tháng 9 tỉnh đã vươn lên một bậc, đứng thứ 26 với tỷ lệ giải ngân 42,7%.

Một bậc tăng, phía sau là chuyển động

Trong đầu tư công, đôi khi một bậc trên bảng xếp hạng chẳng nói lên quá nhiều điều bởi chưa thể gọi là vượt trội, thậm chí vẫn còn khoảng cách khá xa so với yêu cầu đặt ra. Tuy nhiên ít nhất, dòng vốn đã bắt đầu chạy nhanh hơn và vài ngày gần đây đã có khác biệt dù thời tiết đang diễn biến bất lợi.

Đoạn ĐT709B đã thông xe. (Ảnh: Phương Nam)

Điều đáng nói là sự chuyển động đã bắt đầu xuất hiện trong thời điểm tỉnh tổ chức một cuộc làm việc khá căng thẳng về giải ngân. Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Văn Mười không chỉ yêu cầu các ban quản lý dự án (QLDA) tăng tốc mà còn đặt thẳng vấn đề: nếu không hoàn thành chỉ tiêu, trách nhiệm người đứng đầu sẽ được xem xét, thậm chí xử lý về công tác cán bộ.

Đây là điểm khác biệt quan trọng vì giải ngân đầu tư công lâu nay có một căn bệnh khá dai dẳng: khi chậm, người ta thường có rất nhiều lý do để giải thích. Nào là giải phóng mặt bằng, thủ tục, vật liệu, thời tiết, năng lực nhà thầu… Những lý do đó cũng có cái đúng nhưng nếu cái gì cũng trở thành lý do thì cuối cùng chẳng còn ai chịu trách nhiệm.

Lần này, thông điệp từ người đứng đầu tỉnh rõ hơn: khó ở đâu thì phải chỉ ra; vướng chỗ nào thì phải tháo; dự án nào không chạy được thì phải tính phương án và người đứng đầu không thể đứng ngoài cuộc.

Cách làm ấy có thể chưa tạo ra một cú nhảy ngoạn mục trên bảng xếp hạng nhưng đã tạo ra thứ quan trọng hơn: Áp lực thực thi.

Thử thách lớn đến cuối tháng 9

Nhìn lại năm 2025 càng thấy rõ điều đó. Cụ thể, tháng 10/2025, Lâm Đồng mới giải ngân khoảng 5.400 tỷ đồng, đạt 29,4% kế hoạch vốn. Đến cuối năm 2025, dù đã nâng tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công lên nhưng vẫn đứng thứ 29/34 tỉnh, thành.

Với 42,7% ở thời điểm hiện tại, cao hơn khá nhiều so với thời điểm tháng 10/2025, cho thấy Lâm Đồng không phải không có khả năng tăng tốc.

Phối cảnh cầu Văn Thánh, một công trình đầu tư công trọng điểm của tỉnh Lâm Đồng

Vấn đề nằm ở chỗ bộ máy có khởi động sớm hay không, có dám bóc từng điểm nghẽn hay không và quan trọng nhất là có biến áp lực thành hành động hay không.

Nếu lấy mốc 29,4% của tháng 10/2025 để so với 42,7% hiện nay, Lâm Đồng đang cao hơn khoảng 13,3%.

Một năm chưa thể nói là đã thay đổi hoàn toàn nhưng rõ ràng không còn đứng yên tại chỗ và trong điều hành kinh tế, đôi khi cái đáng mừng đầu tiên không phải là một cú bứt phá, mà là nhận ra bộ máy đã bắt đầu chạy nhanh hơn.

Mục tiêu Lâm Đồng đặt ra đến ngày 30/9/2026 phải đạt tối thiểu 65%; từ mức 42,7%, tỉnh còn khoảng 22,3% phải hoàn thành trong phần thời gian còn lại. Đây rõ ràng là một thử thách lớn.

Nhưng nói 65% là bất khả thi thì cũng chưa đúng. Kinh nghiệm giải ngân năm 2025 cho thấy chính Lâm Đồng từng có khả năng tăng tốc rất mạnh vào những tháng cuối năm. Vấn đề là lần này tỉnh phải chạy sớm hơn, tổ chức bài bản hơn và đặc biệt không thể trông chờ vào kiểu “cuối năm gom lại làm một trận”.

Từ góc nhìn tài chính công, muốn đạt 65% vào cuối tháng 9, Lâm Đồng phải coi từng ngày còn lại là một ngày giải ngân thực chất.

Câu chuyện KPI

Điểm sáng trong cuộc chạy nước rút lần này chính là câu chuyện của KPI (Key Performance Indicator: chỉ số đánh giá hiệu quả công việc).

Theo Quyết định số 1129/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, kết quả chấm điểm giải ngân được thực hiện định kỳ hằng tháng, hằng quý và cả năm.

Đường Hàm Kiệm - Tiến Thành nối cao tốc Phan Thiết-Dầu Giây dẫn xuống biển được đầu tư bằng vốn đầu tư công. (Ảnh: Phương Nam)

Kết quả này không chỉ để biểu dương, nhắc nhở hay cảnh báo mà còn được sử dụng làm cơ sở xây dựng tiêu chí đánh giá, xếp loại chất lượng tập thể, cá nhân. Hệ thống sẽ chính thức áp dụng từ kỳ báo cáo tháng 10/2026, sau giai đoạn chạy thử từ tháng 7 đến tháng 9.

Điểm đáng chú ý là phương án chấm điểm không chỉ nhìn vào tỷ lệ giải ngân tuyệt đối mà còn đặt kết quả của địa phương trong tương quan với mức bình quân chung cả nước, so sánh với kế hoạch đăng ký.

Từ tháng 10 tới, chuyện giải ngân sẽ không còn đơn giản là: “Anh giải ngân được bao nhiêu?” mà còn là: “Anh đăng ký bao nhiêu, thực hiện được bao nhiêu, đứng ở đâu so với cả nước và vì sao không đạt?”.

Cái hay của Lâm Đồng giai đoạn này là không đợi nước đến chân mới nhảy. Khi Thủ tướng Chính phủ chuẩn bị áp dụng bộ công cụ KPI để theo dõi, giám sát giải ngân, một thứ "vắc-xin" đánh giá hiệu quả hoàn toàn mới mẻ và chưa từng có tiền lệ thì Lâm Đồng đã chủ động đi trước một bước. Tỉnh đã cử cán bộ của Sở Tài chính tập huấn, phối hợp với Bộ Tài chính để nắm bắt tường tận bộ chỉ tiêu trước thời hạn cuối ngày 20/9, sẵn sàng bước vào kỳ chấm điểm chính thức từ tháng 10 tới.

Đây là cách chuẩn bị cần thiết bởi KPI được xây dựng đúng thì giống như chiếc đồng hồ trên bàn điều hành: không cho phép người ta quên mình đang chậm bao nhiêu ngày, thiếu bao nhiêu phần trăm và ai đang phải chịu trách nhiệm.

Đáng chú ý hơn, Lâm Đồng đã xác định kết quả thực hiện chỉ tiêu giải ngân là tiêu chí quan trọng để đánh giá hiệu quả đầu tư công và đánh giá, xếp loại tập thể, cá nhân.

Khi việc hoàn thành mục tiêu 65% vào ngày 30/9 được dùng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu, thì mỗi cán bộ lãnh đạo sẽ có động lực mạnh mẽ hơn để đẩy nhanh công việc. Như vậy, áp lực đã đi xuống tận từng người và đây mới là điều có thể tạo ra sự khác biệt.

Nếu kịch bản tỉnh Lâm Đồng đạt được mục tiêu 65% vào ngày 30/9 thì với đà tăng trưởng đó, kết hợp với áp lực từ KPI tháng 10, tỉnh hoàn toàn có thể vượt qua kết quả của năm ngoái và có thể cải thiện vị trí xếp hạng hiện nay.

Tuy nhiên, để điều đó xảy ra, Lâm Đồng phải duy trì được sự quyết tâm hiện tại, không để tình trạng "nóng đầu lạnh đuôi"; các giải pháp phải được thực hiện triệt để đến từng dự án, từng công trình và đặc biệt, cơ chế kỷ luật phải được thực hiện nghiêm minh đối với những người không hoàn thành nhiệm vụ.

Lâm Đồng đang ở một bước ngoặt quan trọng, tăng một bậc là dấu hiệu tốt nhưng còn quá sớm để mừng. Cuộc đua thực sự mới bắt đầu và kết quả vào ngày 30/9 sẽ là thước đo quan trọng cho cả nỗ lực của năm 2026.