Làng bánh chưng Diệm Xuân tất bật dịp Tết

Cụ Đoàn Thị Điều tham gia hỗ trợ con cháu gói bánh chưng trong dịp Tết.

Chẳng ai nhớ rõ nghề làm bánh chưng ở Diệm Xuân bắt đầu từ khi nào, chỉ biết đây là nghề “cha truyền con nối” đã qua bao thế hệ. Làm bánh chưng trở thành nghề, là nguồn thu nhập chính của nhiều gia đình trong thôn.

Cụ Đoàn Thị Điều, người đã có hơn 70 năm gắn bó với nghề làm bánh chưng nhớ lại: “Ngày xưa, dân làng Diệm Xuân thường gói những cặp bánh nhỏ bán cho khách đi tàu dừng chân tại ga Bạch Hạc. Thấy ngon, nhiều khách mua thêm bánh về làm quà, lượng hàng bán được nhiều, người gói bánh chưng theo đó cũng đông dần lên. Từ chỗ bán lẻ ở sân ga, người dân bắt đầu mang bánh đi khắp các chợ phiên, rồi coi đây là nghề sinh kế chính từ lúc nào không hay.”

Trải qua thời gian, bằng bí quyết đúc rút từ nhiều thế hệ, bánh chưng Diệm Xuân ngày một ngon hơn và trở thành đặc sản nức tiếng của vùng Đất Tổ. Bánh chưng Diệm Xuân nổi danh nhờ độ rền, sắc xanh tự nhiên, vị béo bùi của nhân thịt, đỗ mà không ngấy, tạo nên sức hút khiến thực khách khó cưỡng.

Nguyên liệu là yếu tố then chốt quyết định chất lượng của bánh.

Theo chị Nguyễn Thị Thủy - chủ một cơ sở sản xuất bánh chưng tại xóm 4, để có được một chiếc bánh chưng ngon, đạt chuẩn, khâu chọn nguyên liệu là điều kiện tiên quyết. Gạo nếp phải là nếp cái hoa vàng hoặc nếp nhung hạt tròn mẩy; đỗ xanh xát vỏ kỹ, thịt ba chỉ phải tươi ngon, được tẩm ướp gia vị đậm đà. Lá dong phải chọn loại lá tẻ bản to, xanh mướt, không sâu rách. Công đoạn luộc bánh cũng đòi hỏi sự kỳ công, phải đảm bảo nước sôi ở nhiệt độ đều trong suốt 8 - 10 giờ thì bánh mới đạt độ chín rền.

Để đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng, gia đình chị Nguyễn Thị Thủy phải thuê thêm lao động làm bánh chưng trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.

Chị Nguyễn Thị Thủy cho biết thêm: "Ngày thường, gia đình tôi làm bánh bán cho các nhà hàng, đại lý trong và ngoài tỉnh. Dịp Tết Nguyên đán, nhu cầu sử dụng, đặt bánh tăng gấp 3 - 4 lần ngày thường (gói khoảng hơn 1 tạ gạo/ngày), nên gia đình phải thuê thêm lao động mới kịp tiến độ giao hàng."

Việc duy trì và phát triển nghề làm bánh chưng không chỉ mang lại nguồn thu nhập ổn định cho nhiều gia đình ở Diệm Xuân mà còn góp phần lan tỏa hương vị Tết Việt đến mọi miền đất nước.

Ông Phan Trọng Thủy - Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Diệm Xuân chia sẻ: Đã là người Diệm Xuân ai cũng biết gói bánh chưng, gói bánh không cần khuôn mà vẫn vuông đẹp. Nghề làm bánh chưng ở Diệm Xuân có quanh năm, đặc biệt vào dịp Tết Nguyên đán, nhu cầu tăng cao và đây được coi là thời điểm sản xuất chính trong năm.

Hiện, thôn Diệm Xuân có hơn 100 gia đình làm nghề gói bánh chưng và các loại bánh khác. Trong đó, có vài chục gia đình duy trì gói bánh chưng quanh năm. Nghề làm bánh chưng không chỉ mang lại thu nhập khá, ổn định cuộc sống cho nhiều hộ dân mà còn giải quyết việc làm cho nhiều lao động lúc nông nhàn. Việc giữ lửa nghề truyền thống cũng chính là cách để người dân Diệm Xuân góp phần lan tỏa hương vị Tết Việt đến mọi miền đất nước.

Giữa nhịp sống hiện đại, không khí rộn ràng, tất bật tại Diệm Xuân những ngày cuối năm như một lời khẳng định về sức sống bền bỉ của những giá trị truyền thống, để mỗi độ Tết đến Xuân về, sắc xanh của bánh chưng Diệm Xuân lại cùng tỏa hương thơm trong mâm cơm cúng gia tiên của nhiều gia đình.

Trần Tỉnh