Làng bánh tráng đỏ lửa quanh năm

Nghề tráng bánh truyền thống tuy vất vả nhưng đã đem lại nguồn thu ổn định cho nhiều gia đình ở khu phố Ruộng Lớn.

Những lò bánh tráng thủ công của cộng đồng người dân di cư từ miền Trung vẫn ngày ngày đỏ lửa, gìn giữ hương vị truyền thống, nuôi dưỡng bao thế hệ trưởng thành và góp phần tạo nên nét riêng cho vùng đất này.

Ðỏ lửa từ tờ mờ sáng

Khoảng 3h, khi phần lớn khu dân cư còn chìm trong giấc ngủ, làng bánh tráng Ruộng Lớn đã bắt đầu một ngày mới nhộn nhịp. Ánh đèn điện bật sáng từ các căn nhà nhỏ, tiếng nhóm lửa, tiếng xay gạo, tiếng gọi nhau í ới, tiếng nước bột đổ đều trên mặt vải căng… tạo nên một “bản nhạc” quen thuộc, đều đặn suốt nhiều năm qua.

Người làm bánh phải dậy sớm để kịp làm các công đoạn: ngâm gạo, xay bột, pha chế, nhóm lò, tráng bánh, rồi gỡ bánh đặt lên những chiếc vỉ tre... Chờ đến khoảng 7h, khi mặt trời lên cao, nắng chiếu phủ khắp cả khu vực sân phơi thì không khí phơi bánh bắt đầu nhộn nhịp. Những vỉ bánh được mang ra xếp ngay ngắn, trải dài thẳng tắp dưới nắng, tạo nên một khung cảnh vừa bình dị vừa đặc trưng của làng nghề truyền thống.

Công việc diễn ra khẩn trương, liên tục, bởi mỗi mẻ bánh đều phụ thuộc vào thời tiết. Chỉ cần một cơn mưa bất chợt, người làm nghề phải nhanh tay thu gom, nếu không bánh sẽ hỏng, công sức cả buổi coi như mất trắng.

Ở tuổi 76, bà Đinh Thị Liễu (ở khu phố Ruộng Lớn, phường Bảo Vinh) vẫn cùng con làm bánh tráng. Ảnh: An Nhơn

Bà Đinh Thị Liễu (76 tuổi) là một trong những hộ có nhiều năm gắn bó với nghề làm bánh tráng. Ngồi bên lò bánh đỏ lửa để làm bánh cùng con gái, bà Liễu chia sẻ: Cuối năm 1983, bà cùng gia đình rời quê nghèo miền Trung vào nơi đây sinh sống với hy vọng có một tương lai tốt đẹp hơn. “Lúc đó khó khăn nhiều lắm, không đất, không vốn, cái gì cũng lạ, mới mẻ… Nhưng tôi nghĩ phải cố gắng, không thể quay lại tay trắng…”- bà Liễu chia sẻ.

Từ con số 0, gia đình bà Liễu dựng lò bánh, làm nghề truyền thống để mưu sinh. Mỗi ngày, bánh được mang ra chợ Long Khánh bỏ mối cho tiểu thương. Ngoài ra, bà còn tranh thủ đi làm thuê để kiếm thêm thu nhập. Nhờ sự cần cù, chịu khó, gia đình bà dần tích góp được vốn, mua đất trồng lúa, có thời điểm sở hữu hơn 1ha ruộng. Dù sau này phải bán bớt vì nhiều lý do nhưng phần đất còn lại vẫn giúp đảm bảo lương thực và góp phần ổn định kinh tế gia đình. Giờ đây, khi tuổi cao, sức yếu, bà Liễu trao lại nghề cho con gái và xem đây như một cách giữ gìn nghề truyền thống gia đình.

Tiếp nối câu chuyện của mẹ, bà Nguyễn Thị Hồng (47 tuổi, ở khu phố Ruộng Lớn, phường Bảo Vinh) cho biết: Từ nhỏ, bà đã quen với nhịp sống của làng nghề. “Một buổi đi học, một buổi ở nhà phụ mẹ làm bánh. Làm riết rồi quen, rồi thương nghề lúc nào không hay. Cho nên, khi lập gia đình, tôi vẫn quyết định gắn bó lâu dài với nghề này” - bà Hồng bộc bạch.

Bà Nguyễn Thị Hồng (ở khu phố Ruộng Lớn) gắn bó với nghề tráng bánh gần 30 năm nay.

Gắn bó với nghề gần 30 năm, bà Hồng xem đây không chỉ là kế sinh nhai mà còn là một phần cuộc sống. Nhờ làm bánh tráng, gia đình bà có điều kiện chăm lo mẹ già, nuôi 2 con ăn học. “Con gái lớn của tôi đã tốt nghiệp đại học, có việc làm ổn định ở Thành phố Hồ Chí Minh. Con gái nhỏ đang học lớp 9, cũng chăm ngoan. Nghề này cực thật, nhưng nuôi được con ăn học là vui rồi” - bà Hồng chia sẻ.

Không xa nhà bà Liễu là gia đình bà Đỗ Thị Yến Tuyết (65 tuổi) có gần 30 năm gắn bó với nghề làm bánh tráng. Những năm còn trẻ, vợ chồng bà làm việc quần quật từ sáng đến tối, vừa tráng bánh vừa buôn bán thêm để tăng thu nhập. “Nuôi cả nhà 6 miệng ăn, lại cho 4 con ăn học không phải dễ. Nhưng nhờ nghề truyền thống này mà các con tôi đều học hành tới nơi tới chốn” - bà Tuyết kể.

3 người con lớn của bà Tuyết đã tốt nghiệp đại học, có gia đình và công việc ổn định, con trai út đang theo học ngành công an. Nhắc đến các con, bà không giấu được niềm tự hào.

Bám nghề để ổn định cuộc sống

Gia đình ông Lê Xuân Anh (64 tuổi, ở khu phố Ruộng Lớn, phường Bảo Vinh) là điển hình về sự bền bỉ với nghề làm bánh tráng truyền thống. Vào tỉnh Đồng Nai từ năm 1988, ông từng làm đủ nghề nhưng công việc không ổn định, cuộc sống vẫn bấp bênh. Chỉ đến khi quay về với nghề làm bánh tráng - vốn là nghề truyền thống của gia đình, ông mới tìm được sự ổn định. Ban đầu chỉ phụ mẹ làm, nhưng dần dần ông thành thạo và quyết định gắn bó lâu dài. “Làm nghề này tuy vất vả nhưng có việc quanh năm, thu nhập ổn định hơn đi làm thuê” - ông Anh tâm sự.

Không dừng lại ở đó, ông Anh còn tận dụng nguồn thu để đầu tư sản xuất nông nghiệp. Từ 5 sào ruộng ban đầu, ông cải tạo đất, trồng dừa, nuôi bò. Nhờ kết hợp nhiều mô hình, kinh tế gia đình ngày càng vững vàng và có điều kiện nuôi dạy các con nên người. “2 con của tôi đều đã trưởng thành, có công việc ổn định và gia đình riêng. Với vợ chồng tôi, đó là thành quả lớn nhất sau nhiều năm lao động vất vả” - ông Anh chia sẻ.

Theo người dân địa phương, nghề làm bánh tráng không đòi hỏi vốn lớn nhưng cần sự khéo tay, tỉ mỉ, kiên trì để tạo ra mẫu mã đẹp, chất lượng ngon, làm hài lòng khách hàng. Nghề này diễn ra quanh năm, công việc tuy có vất vả nhưng ổn định. Những năm gần đây, người dân đã ứng dụng máy móc vào một số công đoạn như: xay bột, giúp giảm sức lao động và tăng hiệu quả kinh tế. Tuy nhiên, phần lớn quy trình vẫn giữ nét truyền thống.

Dù làm thủ công, người dân luôn chú trọng đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, nhờ đó sản phẩm được thị trường ưa chuộng. Hiện đầu ra sản phẩm tương đối ổn định. Tiểu thương từ Long Khánh đến tận nơi thu mua rồi phân phối đi nhiều nơi trong và ngoài tỉnh. Đặc biệt, vào dịp cận Tết cổ truyền của dân tộc, nhu cầu tăng cao, các lò bánh hoạt động hết công suất.

Giữa dòng chảy của đô thị hóa, làng nghề làm bánh tráng Ruộng Lớn vẫn âm thầm tồn tại, như một minh chứng cho sự bền bỉ của những giá trị truyền thống. Những lò bánh đỏ lửa không chỉ tạo ra sản phẩm mà còn nuôi dưỡng bao gia đình, chắp cánh cho những ước mơ học hành của trẻ em trong khu phố. Đó không chỉ là câu chuyện mưu sinh mà còn là câu chuyện về sự thích nghi, về nghị lực vươn lên và về tình yêu dành cho nghề truyền thống.

An Nhơn - Thanh Giang