Lễ hội Đền Lăng: Tri ân công lao của tứ vị Hoàng đế và tam vị Đại vương

Lễ rước kiệu tại lễ hội đền Lăng năm 2024. (Nguồn: Cục Du lịch Quốc gia)

Ngày 24/4 (tức ngày 8/3 năm Bính Ngọ), tại Di tích Lịch sử Văn hóa Quốc gia Đền Lăng, xã Liêm Hà, tỉnh Ninh Bình, đông đảo người dân theo lệ tục, hội tụ về Đền Lăng (còn gọi là Đền Ninh Thái) tổ chức lễ hội để dâng hương, ngưỡng vọng, bái yết, nhằm tôn vinh, tưởng nhớ tới tứ vị Hoàng đế và tam vị Đại vương.

Đây là một trong những lễ hội đặc sắc, ẩn chứa nhiều nét văn hóa độc đáo và cổ kính, sản phẩm văn hóa-du lịch tâm linh, điểm nhấn trong hành trình văn hóa tâm linh, nhớ về nguồn cội của xã Liêm Hà.

Lễ hội Đền Lăng mới được phục dựng lại từ năm 2023 sau thời gian mai một. Người dân xã Liêm Hà chọn các ngày mùng 6-8/3 âm lịch tổ chức lễ hội.

Ngày mùng 6 làm lễ an vị, khai quang đền Thượng và đền Trung, sau đó tiến hành tế nam quan và nữ quan.

Trong ngày mùng 7, buổi sáng, người dân tổ chức các trò chơi dân gian, buổi chiều lễ rước kiệu từ Đền Lăng đến mả Dấu rước hương linh cụ Lê Lộc về dự lễ hội.

Ngày mùng 8, buổi sáng là lễ khai hội và tiếp đón các dòng họ, dân làng, khách thập phương về dâng hương; buổi chiều là rước hương linh cụ Lê Lộc về lại mả Dấu.

Sau cùng, người dân làm lễ tạ và cúng đàn Mông Sơn Thí Thực. Buổi tối những ngày diễn ra lễ hội đều có chương trình văn nghệ phục vụ nhân dân vui đón hội...

Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Liêm Hà Lại Trường Giang nhấn mạnh xã Liêm Hà - vùng địa linh nhân kiệt, giàu huyền tích, huyền sử, xưa kia là vùng đất Bảo Thái. Mỗi tấc đất, ngọn núi nơi đây đều gắn liền với lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc, gắn liền với tên tuổi của các bậc tiên đế, tiền nhân. Đây vừa là vùng đất khởi nghiệp, vừa là quê nội của Vua Lê Đại Hành (tức Vua Lê Hoàn).

Lịch sử nước ta đã ghi lại bao nhiêu thăng trầm, biến cố của dân tộc, Đền Lăng cùng thời gian cũng đi qua lịch sử dựng nước và giữ nước. Dù đất nước đã thay đổi qua nhiều thời kỳ nhưng lịch sử Đền Lăng, công đức của vua Đinh Tiên Hoàng và Lê Đại Hành Hoàng đế vẫn luôn được cán bộ và nhân dân xã Liêm Hà thờ phụng, lưu truyền và gìn giữ.

Theo truyền thuyết, lịch sử và các tài liệu, thư tịch cổ ghi chép, trong những năm dẹp loạn 12 sứ quân, Đinh Bộ Lĩnh đã về đất Bảo Thái để chiêu hiền nạp sỹ.

Năm 972, Vua Đinh Tiên Hoàng về thăm lại đất Bảo Thái và cho lập sinh từ trên đỉnh núi Lăng, về sau là nơi thờ phụng Vua Đinh Tiên Hoàng gọi là đền Thượng. Giữa lưng núi Lăng là nơi thờ cụ Lê Lộc, ông nội của Vua Lê Hoàn.

Năm 971, Lê Hoàn được phong làm Thập đạo tướng quân, vinh quy bái tổ về Bảo Thái tôn tạo lại nơi thờ phụng.

Năm 980, Lê Hoàn lên làm vua về đây tế lễ tổ tiên, xây dựng thành từ đường nhà Tiền Lê, nhân dân địa phương gọi là đền Trung. Đền Hạ nằm dưới chân núi Lăng, nên đền còn có tên gọi đền Lăng.

Đền được nhân dân tôn lập cuối thời hậu Lê, đầu thời Nguyễn. Cung trong đền thờ Tứ vị hoàng đế là các vua: Đinh Tiên Hoàng, Lê Đại Hành, Lê Trung Tông, Lê Ngọa Triều. Cung ngoài thờ Tam vị Đại vương là thần Thiên Cương Đại vương, tướng Nguyễn Minh cùng vợ là bà Nhữ Hoàng Đê.

Đền Lăng từ xa xưa đã được các triều đại phong kiến xếp vào đền thiêng thờ các bậc đế vương, mỗi lần Quốc lễ đều sai quan quân đến tế lễ, dân đến thờ phụng rất trang trọng.

Lễ hội Đền Lăng từ xưa tới nay đã thấm sâu vào trái tim khối óc, trở thành tình cảm thiêng liêng của mỗi người dân xã Liêm Hà.

Với truyền thống đạo lý "Uống nước nhớ nguồn," trong những năm qua, đền Lăng đã được Ủy ban Nhân dân tỉnh và nhân dân xã Liêm Hà hết sức quan tâm bảo tồn, tôn tạo, đầu tư xây dựng Khu Di tích Lịch sử Văn hóa Quốc gia Đền Lăng.

Năm 1999, Đền Lăng đã được Bộ Văn hóa Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng là Di tích Lịch sử Văn hóa cấp quốc gia./.