Lò bánh thuẫn trên phố

Ông Toàn đổ bánh thuẫn

Vừa xong việc nhà, ông Nguyễn Đình Toàn (phường Kim Long) cùng vợ vội chuẩn bị các công đoạn làm bột đổ bánh theo đơn hàng dặn từ trước. Bếp than mới bén lửa thì 2 vị khách nói tiếng Anh ghé lại. Họ là khách lưu trú ở homestay gần đây, hôm trước đi ngang đứng xem; sau khi ông mời ăn thử, họ mua nửa cân. Không thể nán lại chờ, khách đưa tiền đặt trước, hẹn 20 phút sau đến lấy bánh cho nóng.

Pascen, vị khách lớn tuổi tỏ ra bất ngờ khi biết đây là bánh truyền thống ngày Tết của người Huế. Ngoài thưởng thức, xem quy trình làm bánh mang lại cho ông trải nghiệm đời sống - văn hóa khi tình cờ dừng chân qua đây. “Món ăn này khá giống bánh ngọt ở quê hương tôi nhưng cách làm thủ công với chiếc khuôn bằng đồng này thật thú vị”, ông Pascen nói thêm.

Tấm biển ghi “Bánh thuẫn o Ri” khiến nhiều người tò mò vì người đứng bếp lại là một người đàn ông. Trò chuyện mới hay, đây là nghề truyền thống nuôi sống gia đình bên nội ông Toàn, còn biển hiệu là tên gọi ở nhà của vợ ông. “Mấy chục năm trước, mệ tui buôn áo quần cũ và bán bánh thuẫn gồng gánh cả gia đình. Mỗi độ cuối năm, cả nhà quây quần đánh bột cho mệ đổ bánh mang ra chợ An Lỗ. Hai cái khuôn đồng ni là “gia tài” mệ để lại cho con cháu có tuổi đời tầm 70 - 80 năm”, ông Toàn chậm rãi kể lại ký ức ấu thơ.

Tháng năm dài phụ việc cùng mệ, nhờ để ý kỹ lưỡng nên mấy mươi năm sau, ông vẫn đổ bánh mượt mà không kém bậc tiền nhân. Là thợ cơ khí, 3 năm trước, trời mưa gió nhiều, việc không thuận nên vợ ông xúi chồng đem khuôn ra đổ bánh ngày Tết cho có không khí. Thế là ông bàn soạn hai chiếc khuôn đồng nhuốm màu thời gian ra chùi rửa, pha bột… mua than về, đổ bánh ngay trước sân nhà trên đường Phạm Thị Liên. Mùi bột trứng gà thơm lừng, bếp than hoa tí tách thu hút người qua đường khiến họ dừng lại, hỏi han, mua thử. Lò bánh từ đó có khách quen rồi nhận đặt hàng qua điện thoại.

Chừng 2 tháng trước Tết, “bánh thuẫn o Ri” đỏ lửa liên tục. Từ vài cân bánh mỗi ngày, cao điểm tăng lên 20 - 30kg ngày cận Tết khiến hai vợ chồng luôn tay, luôn chân. Một cân bánh bán ra 160 ngàn, mức giá này vẫn bình ổn suốt mấy năm qua. Bánh tươi nên chỉ sử dụng trong tầm một tuần, người mua được giải thích kỹ lưỡng, ấy vậy người ta vẫn mê. Có những vị khách kiên nhẫn ngồi chờ đủ số lượng hay tranh nhau mẻ bánh cuối để được tự tay đổ bột, canh than xe bánh nở.

Do nằm trên tuyến đường gần nhà vườn Phú Mộng - Kim Long, vợ chồng ông Toàn thi thoảng đón những đoàn khách du lịch dừng chân ghé thưởng thức rồi quay phim, chụp ảnh đưa tiệm bánh nhỏ o Ri vượt ra biên giới lãnh thổ. Ngoài khách trong tỉnh, bánh cũng được đặt hàng đi ngoại tỉnh, thậm chí theo chân các du học sinh, Việt kiều ra nước ngoài.

“Mới vài hôm trước, một phụ nữ trung niên đặt bánh mang theo hành lý sang Mỹ. Khi đến nơi, ăn xong người thân họ gọi điện về hỏi han, động viên giữ nghề. Có vợ chồng lớn tuổi nọ vào xem đổ bánh gọi cho người nhà khoe rằng tìm thấy khuôn bánh y hệt gia đình họ thuở trước; rồi hàn huyên chuyện xưa, cảm động lắm”, bà Nguyễn Diệu Trinh vợ anh Toàn vừa gói bánh vừa khoe.

Bà Nguyễn Thị Tuyết ở California (Hoa Kỳ), khách hàng từng mua bánh của ông Toàn kể: “Năm ngoái về nước đi thăm lại bạn bè, tình cờ gặp cảnh đổ bánh, tôi ghé ăn thử. Vừa ăn, vừa trò chuyện, xem đổ bột vào khuôn, canh than, hồi hộp chờ bánh chín. Khung cảnh ấy như đưa tôi trở về những ngày giáp Tết xưa ngồi bên mẹ đổ bánh; cảm nhận được sự ấm áp, sum vầy, đủ đầy. Rời quê nhà, tôi cũng mua một ít mang theo làm quà cho bà con người Huế mình bên đó”.

Theo người đứng bếp bánh thuẫn o Ri, để có những mẻ bánh ngon, nguyên liệu chỉ gồm trứng gà, rượu bọt, chanh, đường chứ không hề thêm bất cứ chất phụ gia nào. “Nghề này hơn nhau thời điểm vào bột, thêm đường và canh nhiệt độ than cho chuẩn. Mình toàn phục vụ người nhà và người quen nên chú tâm vào chất lượng, không đặt nặng chuyện kinh tế lắm. Mỗi lần đổ canh tầm 3 - 4 phút là bánh chín”, ông Toàn tiết lộ.

Làm chơi mà ăn thiệt, khách hàng mua xong phần lớn quay lại nhà ông Toàn lần hai, lần ba. Bản thân ông Toàn thổ lộ chưa bao giờ nghĩ mình sẽ mở rộng sản xuất, chỉ mong con cháu đi xa trở về sẽ được thưởng thức chiếc bánh truyền thống ngọt lành quê nhà. Giữ lò bánh nhỏ trên phố, vợ chồng ông Toàn không chỉ giữ nghề, giữ vị Tết mà còn góp phần lưu giữ ký sum vầy đẹp đẽ của nhiều người Huế mỗi độ xuân về.

Bài, ảnh: Linh Tuệ