Loại ung thư ngày càng phổ biến ở Việt Nam: Ai nên tầm soát sớm?

Bác sĩ cảnh báo, đừng xem nhẹ những nốt mờ nhỏ trong phổi, bởi đây có thể là dấu hiệu sớm của ung thư với tỷ lệ ác tính đáng lo ngại. Ảnh: Freepik.

Ung thư phổi hiện đứng thứ 3 về tỷ lệ mắc và thứ 2 về tỷ lệ tử vong tại Việt Nam. Trong đó, ung thư phổi không tế bào nhỏ chiếm khoảng 80-85%.

Đáng chú ý, tỷ lệ ung thư biểu mô tuyến tại Việt Nam lên tới 80% trong nhóm này - cao hơn so với châu Âu. Đặc biệt, phụ nữ châu Á không hút thuốc có tỷ lệ đột biến EGFR khoảng 40%, gần gấp đôi so với phương Tây.

Ai nên tầm soát sớm?

Ung thư phổi thường tiến triển âm thầm, do đó việc chờ xuất hiện triệu chứng mới đi khám có thể khiến người bệnh bỏ lỡ cơ hội điều trị triệt căn.

TS.BS Ngô Gia Khánh, Trưởng khoa Phẫu thuật lồng ngực, Bệnh viện Bạch Mai, cho hay tầm soát định kỳ đặc biệt cần thiết với các nhóm nguy cơ cao. Đó là người 50-80 tuổi có tiền sử hút thuốc lá kéo dài (từ 20 gói/năm trở lên), đang hút hoặc đã bỏ trong vòng 15 năm.

Bên cạnh đó là những người có yếu tố môi trường và nghề nghiệp như tiếp xúc lâu dài với amiăng, radon, kim loại nặng hoặc khí thải diesel; người từng xạ trị vùng ngực.

Nguy cơ cũng tăng ở những người có tiền sử gia đình mắc ung thư phổi hoặc mắc các bệnh phổi mạn tính như COPD, xơ phổi, di chứng lao. Đáng chú ý, tại Việt Nam, không ít phụ nữ không hút thuốc nhưng vẫn mắc bệnh do hít khói thuốc thụ động hoặc sống trong môi trường ô nhiễm.

Những "nốt mờ" nhỏ nhưng không vô hại

Nhiều người cho rằng khi chưa có triệu chứng như đau ngực hay ho ra máu, phổi vẫn hoàn toàn bình thường. Tuy nhiên, thực tế lâm sàng lại cho thấy điều ngược lại.

TS.BS Ngô Gia Khánh thăm khám cho người bệnh đang điều trị tại khoa Phẫu thuật lồng ngực và mạch máu. Ảnh: BVCC.

Theo TS.BS Ngô Gia Khánh, mỗi ngày bệnh viện tiếp nhận 8.000-10.000 lượt khám và đang ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để sàng lọc khoảng 4.000 phim X-quang, qua đó phát hiện sớm nhiều nốt phổi rất nhỏ.

Thống kê cho thấy gần 70% nốt phổi dưới 3 cm là ác tính; ngay cả với các nốt dưới 1 cm, tỷ lệ ung thư cũng lên tới 64,3%. Không ít trường hợp được phát hiện tình cờ khi người bệnh đi khám các chuyên khoa khác như tim mạch, thần kinh hoặc chuyển hóa.

Quan điểm "đợi u lớn mới mổ" vì thế không còn phù hợp. Theo bác sĩ Khánh, nếu phát hiện ở giai đoạn sớm, phẫu thuật kịp thời có thể giúp điều trị triệt căn, thậm chí nhiều bệnh nhân không cần hóa trị bổ trợ. Đây được xem là "thời điểm vàng" để can thiệp, bởi khi phát hiện muộn, hành trình điều trị sẽ phức tạp và khó khăn hơn rất nhiều.

PGS.TS.BS Phạm Cẩm Phương, Giám đốc Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu, cũng cho hay bệnh viện đang triển khai mô hình điều trị kết hợp giữa AI, chuyên gia đầu ngành và hội chẩn đa chuyên khoa (MDT).

Theo đó, việc điều trị không chỉ dừng lại ở phát hiện bệnh mà hướng tới cá thể hóa ngay từ đầu, dựa trên đặc điểm di truyền của từng bệnh nhân. Các chuyên gia nhận định ung thư phổi không còn là "án tử" nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng hướng.