Lợi nhuận lao dốc, Volkswagen cắt giảm 50.000 nhân sự để chống đỡ xe điện Trung Quốc

Gánh nặng chi phí từ bộ máy nhân sự cồng kềnh

Hội đồng Giám sát Volkswagen vừa chính thức thông qua kế hoạch cắt giảm 50.000 nhân viên trên toàn cầu vào ngày 2/9/2026. Con số này tương đương gần 8% tổng lực lượng lao động của tập đoàn, nối tiếp đợt tinh gọn hàng nghìn vị trí đã thực hiện trong năm trước. Với gần 630.000 người, chưa tính đến các liên doanh tại Trung Quốc (nâng tổng số lên 680.000 người), Volkswagen hiện duy trì đội ngũ nhân sự đông đảo hàng đầu thế giới. Quy mô này lớn hơn Toyota khoảng 60%, vượt Stellantis 140% và gấp gần 2,4 lần so với Ford.

Sự phình to của lực lượng lao động xuất phát từ chiến lược tự sản xuất nhiều linh kiện, phát triển phần mềm nội bộ và thâu tóm hàng loạt thương hiệu như Skoda, Porsche, SEAT hay Bugatti trong nhiều năm. Việc tích hợp các chuỗi cung ứng và thiết kế khác biệt khiến hệ thống vận hành trở nên phức tạp, đẩy chi phí nhân công lên cao. Theo thống kê, Toyota hiện sản xuất lượng xe tương đương Volkswagen nhưng chỉ sử dụng chưa đến một nửa số lao động nhờ tỷ lệ tự động hóa cao và cơ cấu quản lý đơn giản.

Cấu trúc sở hữu đặc thù cũng là rào cản lớn đối với quá trình tái cơ cấu của hãng xe Đức. Nhiều năm qua, sự can thiệp của chính quyền bang Lower Saxony – cổ đông nắm 20% quyền biểu quyết – cùng sức ép từ các công đoàn đã ngăn cản ban lãnh đạo đóng cửa nhà máy hoặc sa thải nhân viên. Kết quả là nhân sự Volkswagen trở thành nhóm lao động ngành ôtô có mức lương và phúc lợi cao nhất thế giới. Quỹ lương khổng lồ này đang ăn mòn hiệu quả kinh doanh, khiến biên lợi nhuận hoạt động của hãng rơi tự do từ mức 7,9% năm 2022 xuống chỉ còn 3,8% trong 6 tháng đầu năm 2026.

Sức ép cạnh tranh và bài toán tái cơ cấu dài hạn

Quyết định cắt giảm 50.000 việc làm giúp Volkswagen tiến gần hơn đến mục tiêu tinh gọn tổng cộng 100.000 nhân sự. Dù vậy, đề xuất đóng cửa 4 nhà máy tại Đức vẫn chưa nhận được sự đồng thuận từ Hội đồng Giám sát. Giới phân tích tài chính đánh giá việc thu hẹp quy mô lao động chỉ là giải pháp tiết kiệm chi phí ngắn hạn. Tập đoàn cần cắt giảm vượt mức 4 tỷ euro mỗi năm để duy trì năng lực tài chính khi thị phần tại Trung Quốc liên tục sụt giảm trước sức bật từ các nhà sản xuất xe điện nội địa.

Thách thức đối với Volkswagen ngày càng gia tăng lúc xe điện Trung Quốc đẩy mạnh thâm nhập thị trường châu Âu. Liên minh châu Âu (EU) đã áp mức thuế lên tới 45% đối với xe điện sản xuất tại quốc gia châu Á này, nhưng rào cản này vẫn thấp hơn rất nhiều so với mức thuế 100% đang được Mỹ áp dụng. Cùng lúc, tập đoàn còn phải đối mặt với các rủi ro về thuế quan thương mại từ thị trường Mỹ và sự biến động của chi phí nguyên vật liệu toàn cầu.

Để tồn tại, các chuyên gia khuyến nghị Volkswagen phải tăng cường đầu tư vào tự động hóa và nâng cấp công nghệ sản xuất xe điện, thu hẹp khoảng cách với những đối thủ có bộ máy tinh gọn như BYD. Việc tái cơ cấu toàn diện là yếu tố bắt buộc, bởi sự chậm trễ trong việc thay đổi có thể dẫn đến hệ lụy nghiêm trọng. Chủ tịch Viện Kinh tế Thế giới Kiel, ông Moritz Schularick, thậm chí đưa ra kịch bản cảnh báo về nguy cơ biểu tượng công nghiệp Đức có thể bị một hãng xe Trung Quốc thâu tóm trong tương lai nếu không nhanh chóng cải thiện năng lực cạnh tranh.