Luật Đất đai (sửa đổi): Đề nghị cụ thể hóa tiêu chí 'nơi ở mới bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ'

Liên quan đến quy định "Chính phủ quy định loại hợp đồng thực hiện quyền của người sử dụng đất phải công chứng, chứng thực phù hợp với lộ trình chuyển đổi số và kết nối liên thông dữ liệu về quản lý đất đai", đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh (Đoàn TP.HCM) đề nghị Quốc hội cân nhắc, xem xét việc giao Chính phủ quy định các trường hợp về công chứng, chứng thực.

Đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh (Đoàn TP.HCM) phát biểu sáng 29/10. (Ảnh: Media Quốc hội). 

Dẫn kết quả tổng hợp ý kiến trên VNeID, bà Hạnh cho biết nhóm ý kiến của người dân liên quan đến công chứng, chứng thực chiếm tỷ lệ rất cao. Trong đó, 67% số ý kiến đề nghị có quy định công chứng bắt buộc. 

Bên cạnh đó, tại phiên thảo luận ở tổ, có 39 ý kiến đóng góp liên quan đến công chứng, chứng thực. Trong đó, 37 ý kiến đồng tình với phương án quy định ngay trong Luật nhằm bảo đảm sự an toàn trong giao dịch của người dân. Chỉ có 2 ý kiến liên quan đến việc đồng thuận giao Chính phủ quy định và không bắt buộc công chứng.

"Đây là những con số rất có ý nghĩa, tôi rất mong các đại biểu Quốc hội cũng như Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét", nữ đại biểu đồng thời là Giám đốc Sở Tư pháp TP.HCM kiến nghị.

Đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn Lâm Đồng) phát biểu. (Ảnh: Media Quốc hội).

Quan tâm đến nguyên tắc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn Lâm Đồng) đề nghị cần làm rõ ngay phương pháp đánh giá điều kiện tương đương, không chỉ theo hạ tầng, nhà ở mà phải tính đến tiếp cận đất sản xuất, việc làm, trường học, y tế và sinh hoạt cộng đồng; giao Chính phủ quy định tiêu chí đánh giá trách nhiệm theo dõi kết quả phục hồi sinh kế sau tái định cư. 

"Dù chính sách đã tiếp thu định hướng nhưng thiếu tiêu chí đo lường và đầu mối chịu trách nhiệm. Như vậy, có thể khiến người dân có chỗ ở mới nhưng mất nguồn sống, nhất là tại địa bàn miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số", đại biểu chia sẻ.

Đại biểu Lê Hữu Trí (Đoàn Khánh Hòa) phát biểu. (Ảnh: Media Quốc hội).

Trong khi đó, đại biểu Lê Hữu Trí (Đoàn Khánh Hòa) đề nghị cụ thể hóa tiêu chí "nơi ở mới bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ" bằng những tiêu chuẩn có thể kiểm chứng về hạ tầng, điều kiện sinh hoạt, khả năng tiếp cận dịch vụ công, việc làm và sinh kế lâu dài. Khu tái định cư phải được chuẩn bị đầy đủ các tiêu chuẩn trước khi di dời người dân.

Đối với đất nông nghiệp nằm xen kẽ trong khu dân cư có nguồn gốc sử dụng ổn định qua nhiều thế hệ, cần nghiên cứu cơ chế bồi thường phù hợp với nguồn gốc cấp, quá trình sử dụng và tác động thực tế của việc thu hồi đất. 

Theo đại biểu, không thể chỉ nhìn vào tên gọi, mục đích sử dụng đất trên giấy tờ mà không đánh giá đầy đủ hoàn cảnh và nguy cơ mất sinh kế của người dân.

Thực tiễn cho thấy, khi đất bị thu hồi để thực hiện các dự án, phần giá trị gia tăng sau đầu tư có thể rất lớn, trong khi người dân có đất bị thu hồi lại gặp khó khăn trong việc tạo lập nơi ở và sinh kế mới.

"Nếu chính sách không giải quyết thỏa đáng sự chênh lệch lợi ích này thì khó tạo ra được sự đồng thuận trong xã hội", đại biểu nói và đề nghị quy định rõ quyền của người sử dụng đất trong thời gian dự án mới được chấp thuận chủ trương đầu tư nhưng chưa có quyết định thu hồi đất; nghiên cứu các cơ chế bồi thường, hỗ trợ bằng đất ở, nhà ở hoặc hình thức khác theo điều kiện thực tế và quy định của pháp luật.

"Thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội phải đi đôi với bảo đảm cuộc sống của người dân, không thể coi việc hoàn thành bồi thường là hoàn thành trách nhiệm nếu người dân vẫn chưa có nơi ở ổn định và chưa có điều kiện tạo lập sinh kế lâu dài", đại biểu Trí nêu quan điểm.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn TP Hải Phòng) phát biểu. (Ảnh: Quang Vinh).

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn TP Hải Phòng) cho rằng sửa đổi Luật Đất đai lần này cần hướng tới ba yêu cầu xuyên suốt: Khơi thông nguồn lực đất đai, bảo vệ thực chất quyền lợi hợp pháp của người dân và kiểm soát chặt chẽ quyền lực trong quản lý đất đai.

Ông đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định nêu trên, đặc biệt là những nội dung trực tiếp xác lập, hạn chế quyền của người sử dụng đất và trách nhiệm của cơ quan Nhà nước, cần được quy định rõ ngay trong Luật.

Đồng thời, bảo đảm tính thống nhất với các dự án Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản và các luật có liên quan đang được Quốc hội xem xét.

"Có như vậy, Luật Đất đai mới thực sự trở thành công cụ kiến tạo phát triển, giải quyết được những bất cập kéo dài và tạo nền tảng pháp lý ổn định, minh bạch cho việc khai thác, sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai", đại biểu Sơn nói.