Luật Nhà ở phải bảo đảm cả an toàn chất lượng công trình và quyền sở hữu tài sản của chủ sở hữu

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và các Phó Chủ tịch Quốc hội chủ trì, điều hành phiên họp. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Ngày 19/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội thảo luận tại tổ về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản; định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất); việc tích hợp bốn chương trình mục tiêu quốc gia thành một chương trình mục tiêu quốc gia.

Điều hòa nguồn lực phù hợp điều kiện thực tế

Thảo luận tại tổ về định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), các đại biểu nhất trí xây dựng luật nhằm giải quyết căn bản điểm nghẽn thể chế, đồng bộ với Luật Đầu tư công, đổi mới đáp ứng yêu cầu phân cấp, phân quyền mạnh mẽ trong giai đoạn mới.

Nhấn mạnh một số yêu cầu đặt ra, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng, cần khắc phục tình trạng lồng ghép cứng nhắc, vì trong thực tế mô hình ngân sách lồng ghép đang khiến quy trình phê duyệt kéo dài, nhiều tầng nấc, làm giảm tính chủ động của chính quyền địa phương. Bên cạnh đó, cần bãi bỏ các điều kiện trói buộc thủ tục, cho phép kéo dài thời gian giải ngân các khoản kinh phí chương trình mục tiêu quốc gia mang tính chất đặc thù xã hội, vùng sâu, vùng xa năm kế tiếp mà không phải qua nhiều tầng nấc xin phép.

Về các nhóm định hướng chính sách trọng tâm, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, cần phải đổi mới phân cấp ngân sách, tăng quyền chủ động cho địa phương; hoàn thiện cơ chế phân chia nguồn thu giữa ngân sách trung ương và địa phương… Cần “linh hoạt hóa” ranh giới chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên, có thể cho phép sử dụng kinh phí thường xuyên cho các nhiệm vụ mang tính chất đầu tư quy mô nhỏ. Chuyển sang phân định dựa trên bản chất mục tiêu thay vì trên nguồn vốn; áp dụng nguyên tắc vốn đầu tư công tập trung cho các dự án hạ tầng lớn, tạo năng lực sản xuất mới; còn chi thường xuyên thì phục vụ duy trì, vận hành và nâng cao hiệu suất tài sản hiện có.

Cho ý kiến về việc tích hợp bốn chương trình mục tiêu quốc gia thành một chương trình mục tiêu quốc gia, các đại biểu cho rằng, quá trình tích hợp cần được thiết kế thận trọng, bảo đảm cơ sở pháp lý, giữ vững mục tiêu chính sách và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Thảo luận về nội dung này, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh, quan điểm của Chính phủ là không tích hợp cơ học, không làm thay đổi hoặc thu hẹp các mục tiêu mà Quốc hội đã thông qua. Các mục tiêu trong những nghị quyết của Quốc hội phải được bảo đảm xuyên suốt, song cần cơ cấu lại các nhiệm vụ để không trùng lặp, không lãng phí, đưa nguồn lực đúng vào những nơi cần thiết; đồng thời giảm đầu mối, thủ tục, văn bản và quy trình hướng dẫn.

Tái thiết cuộc sống cho người dân khi thu hồi đất

Thông tin về các nội dung mới, quan trọng và làm rõ thêm vấn đề được đại biểu Quốc hội quan tâm, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết, Nghị quyết số 21-NQ/TW đặt ra những định hướng lớn, không chỉ giới hạn ở việc sửa Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản, vì vậy những luật có tác động hoặc liên quan trực tiếp đến các định hướng này cũng được rà soát, sửa đổi đồng bộ.

Quang cảnh phiên họp của Quốc hội tại Hội trường Diên Hồng ngày 19/8. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Nhiều đại biểu tán thành định hướng sửa đổi Luật Đất đai năm 2024 đã chuyển mạnh từ tư duy “bồi thường tài sản bị thu hồi” sang tư duy “tái thiết cuộc sống cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất”; ưu tiên cho người có đất ở bị thu hồi thì được bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở tại chỗ. Thủ tướng nhấn mạnh, đây là nhóm chính sách rất quan trọng, liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích của người dân, doanh nghiệp, do đó sẽ được cụ thể hóa thành các cơ chế, chính sách phù hợp trong dự thảo luật.

Trước vấn đề giá nhà, đất cao, Thủ tướng cho rằng, giải pháp khắc phục thời gian tới là Nhà nước quyết định giá đất trên cơ sở dữ liệu, bằng phương pháp khoa học, công khai, minh bạch; đồng thời kiểm soát tốt các yếu tố như chi phí đầu vào, đơn giản hóa, minh bạch hóa thủ tục giao đất cho nhà đầu tư, rút ngắn quy trình để giảm các chi phí phát sinh…

Đối với định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023, Thủ tướng cho biết: Một trong những định hướng quan trọng là Nhà nước tạo điều kiện để công dân thực hiện quyền có chỗ ở hợp pháp, đồng thời từng bước chuyển từ tư duy người dân phải sở hữu nhà sang bảo đảm có nơi ở ổn định, lâu dài. Hệ thống nhà ở sẽ được phân định thành các loại hình khác nhau, chú trọng phát triển nhà ở cho thuê, nhưng dù thuộc phân khúc nào cũng phải đáp ứng đầy đủ tiêu chí, điều kiện về chất lượng, bảo đảm điều kiện sống tốt cho người dân.

Trước ý kiến quan tâm vấn đề “thời hạn sử dụng nhà chung cư” cần được giải thích và quy định rõ ràng, minh bạch để người dân và thị trường yên tâm. Thủ tướng nêu rõ, không công trình nào sử dụng được vĩnh viễn, khi đến một thời hạn nhất định phải được kiểm định về chất lượng và độ an toàn. Nếu kiểm định công trình bảo đảm an toàn thì được tiếp tục sử dụng; nếu không bảo đảm phải tiến hành cải tạo, xây dựng lại để bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân.

Tuy nhiên, điều đó hoàn toàn không đồng nghĩa khi hết thời hạn sử dụng công trình thì quyền tài sản của người sở hữu căn hộ cũng chấm dứt. Do đó, dự thảo luật cần thể hiện rõ ràng hai yêu cầu về tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn của công trình phải được tuân thủ nghiêm ngặt và quyền, lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu phải được pháp luật bảo đảm.

Về định hướng sửa đổi Luật Kinh doanh bất động sản, Thủ tướng cho rằng, yêu cầu quan trọng nhất là phát triển thị trường bất động sản công khai, minh bạch, lành mạnh, ổn định và bền vững. Thông tin thị trường phải được công khai để có thể kiểm tra, giám sát; khuyến khích giao dịch qua sàn, thanh toán qua ngân hàng và hạn chế sử dụng tiền mặt trong các giao dịch.

Xây dựng và vận hành hệ thống thông tin bất động sản, kết nối, liên thông với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành về quy hoạch, thuế, công chứng, ngân hàng và các lĩnh vực có liên quan để Nhà nước có công cụ quản lý và điều tiết kịp thời trước những diễn biến của thị trường.

Hôm nay 20/8, theo chương trình làm việc, Quốc hội họp phiên toàn thể tại hội trường, nghe trình bày tờ trình và báo cáo thẩm tra về ba nội dung: Bộ luật Hình sự (sửa đổi); Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi); Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi). Sau đó, Quốc hội thảo luận ở hội trường về Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa-xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035 (tích hợp bốn chương trình mục tiêu quốc gia thành một chương trình mục tiêu quốc gia).