'Mạch máu' tài chính quốc gia vận hành thông suốt trong mô hình mới

Sáng 1/7, tại Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền ba cấp, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương đã trình bày bài tham luận về đánh giá hiệu quả vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và chính quyền ba cấp qua thực tiễn triển khai của ngành Tài chính.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đến dự và chỉ đạo hội nghị. Ảnh: Đức Thanh

Bộ máy của Bộ Tài chính giảm 3.600 đầu mối

Thứ trưởng cho hay, Bộ Tài chính là một Đảng bộ cấp trên cơ sở trực thuộc Đảng bộ Khối các cơ quan Chính phủ, với hơn 51.000 đảng viên sinh hoạt tại 68 tổ chức đảng trực thuộc, có chức năng, nhiệm vụ tổng hợp đa ngành, đa lĩnh vực liên quan đến tài chính, ngân sách nhà nước, đầu tư phát triển, doanh nghiệp, thị trường vốn và một số lĩnh vực kinh tế quan trọng khác.

Mặc dù có sự thay đổi lớn về quy mô, cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ, Đảng ủy Bộ Tài chính đã nhanh chóng, chủ động lãnh đạo, chỉ đạo và triển khai sắp xếp bộ máy bảo đảm tinh gọn, giảm đầu mối trung gian, tăng liên thông, đồng bộ; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với tăng cường trách nhiệm cho đúng đường lối, chủ trương, quan điểm, mục tiêu của Đảng về đổi mới mô hình tổ chức của hệ thống chính trị, thực hiện chính quyền ba cấp đã đề ra.

Bộ máy của Bộ Tài chính từ trung ương đến địa phương đã giảm khoảng 3.600 đầu mối, tương đương khoảng 37%, đồng thời giảm mạnh về số lượng đơn vị sự nghiệp công lập và biên chế theo đúng chủ trương của Trung ương.

Đồng thời, Bộ Tài chính đã trình cấp có thẩm quyền ban hành hoặc ban hành theo thẩm quyền hơn 110 văn bản quy phạm pháp luật, trong đó có 5 nghị định về phân cấp, phân quyền và phân định thẩm quyền trong lĩnh vực tài chính, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.

Bộ cũng đã phát hành gần 250 văn bản hướng dẫn gửi UBND các tỉnh, thành phố, các cơ quan, đơn vị ngành dọc tại địa phương, qua đó góp phần duy trì ổn định quản lý nhà nước trong bối cảnh chuyển đổi mô hình mới.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn dự hội nghị. Ảnh: Đức Thanh

Sau 1 năm triển khai, mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền ba cấp của ngành Tài chính đã vận hành cơ bản ổn định, thông suốt, phát huy hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp ngày càng tốt hơn.

Các đơn vị của Bộ Tài chính đã cơ bản hoạt động ổn định theo mô hình mới, bảo đảm bộ máy tinh gọn, thông suốt, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ chính trị được giao, ôn định ở cả ba cấp. Hệ thống các văn bản quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức các đơn vị đã được ban hành đầy đủ, kịp thời, rõ ràng, không chồng chéo, trùng lặp, bỏ sót nhiệm vụ. Các khó khăn, vướng mắc phát sinh cơ bản đều được tháo gỡ và xử lý kịp thời.

Hệ thống cơ quan tài chính và các cơ quan ngành dọc của Bộ đã tổ chức phù hợp với mô hình chính quyền ba cấp, đảm bảo rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, không phát sinh tầng nấc trung gian và phát huy vai trò của cơ quan trung ương và cả địa phương, đảm bảo tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả. Cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật, hệ thống công nghệ thông tin và các quy trình nghiệp cơ bản được hiệu chỉnh, sửa đổi đảm bảo thống nhất và đồng bộ với việc sắp xếp bộ máy, không gây ra các khoảng trống giao thời, đặc biệt đối với các đơn vị phục vụ trực tiếp người dân, doanh nghiệp.

Cắt giảm, đơn giản hóa 82,84% thủ tục hành chính

Về thực hiện phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền, trách nhiệm liên thông các cấp, Bộ Tài chính đã triển khai phân cấp, phân quyền về chính quyền địa phương tổng số 383 nhiệm vụ, bao gồm 165 nhiệm vụ về phân cấp, phân quyền và 218 nhiệm vụ về phân định thẩm quyền, trong đó trọng tâm là chuyển 205 nhiệm vụ từ cấp huyện xuống cấp xã. Các quy định hiện hành cơ bản bảo đảm khả thi, phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền ba cấp. Hoạt động quản lý nhà nước của ngành tài chính tại địa phương được triển khai theo hướng ổn định, thông suốt.

Về thủ tục hành chính, Bộ Tài chính đã cắt giảm, đơn giản hóa 82,84% thủ tục hành chính, 38,29% điều kiện kinh doanh; cắt giảm 52,24% chi phí và 53,88% thời gian giải quyết thủ tục hành chính. Số thủ tục hành chính giải quyết tại Bộ Tài chính và các đơn vị của Bộ ở trung ương là 24,42%, đáp ứng yêu cầu theo Kết luận số 18-KL/TW của Trung ương.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương trình bày tại hội nghị. Ảnh: Đức Thanh

Về đảm bảo nguồn lực tài chính, ngân sách, Bộ Tài chính đã chủ động tham mưu, trình cấp có thẩm quyền sắp xếp cân đối nguồn ngân sách trung ương để hỗ trợ đầy đủ, kịp thời kinh phí thực hiện chính sách, chế độ cho cán bộ, công chức nghỉ hưu, thôi việc theo Nghị định 178 của Chính phủ; hỗ trợ kịp thời cho các địa phương kinh phí thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã với khoảng 128.000 tỷ đồng.

Trong dự toán chi ngân sách nhà nước năm 2026, Bộ Tài chính đã kiến nghị tăng 3% bổ sung cân đối cho địa phương, tương đương gần 7.000 tỷ đồng, để các địa phương có thêm nguồn lực thực hiện nhiệm vụ quan trọng, tiếp tục triển khai các nhiệm vụ liên quan.

Về đảm bảo trụ sở, tài sản công, 100% cơ quan, tổ chức, đơn vị của các bộ, ngành, địa phương sau sắp xếp đều đã có trụ sở làm việc phục vụ công tác. Các địa phương đã bảo đảm mỗi xã được trang bị ít nhất một ô tô phục vụ công tác; 10/34 địa phương đã đảm bảo trang bị đủ mỗi xã hai ô tô phục vụ công tác, theo tiêu chuẩn định mức nhà nước. 100% số xã mới được trang bị đầy đủ máy móc, thiết bị làm việc.

Đồng thời, Bộ Tài chính đã chủ trì xây dựng, trình Chính phủ ban hành Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP ngày 24/6/2026 về cơ chế, chính sách đặc thù để đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư sau sắp xếp theo thủ tục rút gọn. Bộ cũng đã tổ chức hội nghị quán triệt với các bộ, ngành và địa phương để tổ chức triển khai thực hiện.

Về chuyển đổi số, 100% thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết của Bộ Tài chính đã được đồng bộ thống nhất trên hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính, đảm bảo hệ thống vận hành thông suốt, liên tục, hiệu quả từ ngày 1/7/2025; không để xảy ra tình trạng gián đoạn hay ách tắc trong giải quyết thủ tục hành chính. Trong quá trình vận hành, các ứng dụng cơ bản ổn định, không phát sinh lỗi.

Mọi cải cách phải hướng đến phục vụ người dân, doanh nghiệp tốt hơn

Mặc dù vậy, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cũng nêu rõ, trong quá trình tổ chức triển khai thực hiện còn một số khó khăn, thách thức, nhất là chất lượng và tiến độ triển khai của một số địa phương, đơn vị chưa đồng đều. Năng lực thực thi và điều kiện đảm bảo hoạt động tại cấp cơ sở còn hạn chế, đặc biệt tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, cần thời gian để khắc phục và hoàn thiện.

Theo Thứ trưởng, Bộ Tài chính luôn ý thức được rằng, mọi cải cách tổ chức bộ máy cuối cùng phải hướng đến phục vụ người dân, doanh nghiệp tốt hơn, thuận lợi hơn và thúc đẩy phát triển nhanh hơn. Trong thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ tập trung vào một số giải pháp trọng tâm sau:

Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện thể chế đồng bộ với mô hình tổ chức mới, bảo đảm yêu cầu phân cấp, phân quyền và phân định rõ thẩm quyền giữa các cấp chính quyền, khơi thông nguồn lực quốc gia.

Thứ hai, tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, bám sát các chỉ đạo của Đảng, Chính phủ.

Thứ ba, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền dựa trên năng lực thực thi ở cấp cơ sở, gắn với kiểm tra, giám sát, kịp thời phát hiện và xử lý các vướng mắc phát sinh.

Thứ tư, tiếp tục thực hiện tốt việc bảo đảm nguồn lực cho vận hành mô hình chính quyền 3 cấp; hoàn thiện cơ chế phân bổ ngân sách theo hướng công khai, minh bạch, hiệu quả; thực hiện triệt để nguyên tắc phân cấp nhiệm vụ chi cho cấp xã phải gắn liền với bảo đảm nguồn lực đi kèm.

Thứ năm, tăng tốc chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia, bảo đảm dữ liệu liên thông, thông suốt giữa các cơ quan tài chính và chính quyền ba cấp; xây dựng nền tảng dữ liệu tập trung phục vụ quản trị quốc gia và quản trị địa phương.

Thứ sáu, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, tăng cường năng lực cho cấp cơ sở, đặc biệt là nguồn nhân lực tài chính và cải thiện điều kiện làm việc.

Thứ trưởng Bộ Tài chính nêu rõ, nhận thức sâu sắc trách nhiệm trong việc quản lý, huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực đất nước, Bộ Tài chính nỗ lực vượt bậc để đảm bảo mạch máu tài chính quốc gia luôn thông suốt, góp phần quan trọng vào sự ổn định và hiệu quả của bộ máy mới.

“Bộ Tài chính cam kết sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan trung ương và địa phương, tập trung xử lý triệt để những khó khăn, vướng mắc, chồng chéo về thể chế tài chính và bộ máy; tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, phát huy hiệu quả mô hình mới, góp phần xây dựng nền hành chính và mô hình quản trị quốc gia hiện đại, kiến tạo phát triển để hoàn thành các mục tiêu, nhiệm vụ đã đề ra” - Thứ trưởng Trần Quốc Phương khẳng định./.