Bộ Tài chính phát huy tốt vai trò 'kinh tế trưởng' quốc gia

Đây là đánh giá của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng trong cuộc làm việc chiều ngày 30/6 giữa Đoàn công tác của Quốc hội với Bộ Tài chính. Mục tiêu cuộc làm việc nhằm đánh giá kết quả thực hiện chủ trương, chính sách, pháp luật về kinh tế - tài chính gắn với mục tiêu phấn đấu tăng trưởng hai con số.

Lạm phát cao, dư địa điều hành hạn chế

Báo cáo tại buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Tài chính Quốc Phương cho biết trong 6 tháng đầu năm, nền kinh tế tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực. Kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, thu hút FDI 6 tháng đạt 32 tỷ USD, tăng 48,9% so với cùng kỳ; thu ngân sách nhà nước ước đạt 61,9% dự toán. Kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 540,1 tỷ USD, là “các mức tăng cao nhất trong cùng kỳ 6 tháng từ năm 2022 đến nay”.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng phát biểu tại cuộc làm việc chiều ngày 30/6 giữa Đoàn công tác của Quốc hội với Bộ Tài chính. Ảnh: Mạnh Tuấn

Tuy nhiên, trước những tác động khó lường từ tình hình thế giới, nền kinh tế trong nước cũng đối mặt nhiều thách thức như lạm phát tiệm cận mục tiêu, dư địa điều hành hạn chế... Giải ngân vốn đầu tư công cả nước 6 tháng đầu năm thấp hơn về tỷ lệ và tương đương về số tuyệt đối so với cùng kỳ năm 2025. Việc thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số do đó còn nhiều khó khăn.

Về công tác xây dựng pháp luật, Thứ trưởng cho biết tại kỳ họp Quốc hội không thường lệ dự kiến vào tháng 8, Bộ Tài chính dự kiến trình Quốc hội 3 dự án luật, nghị quyết, gồm: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư về ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện; và Nghị quyết về cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các công trình, dự án phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027.

Tại buổi làm việc, các thành viên Đoàn công tác đánh giá cao những nỗ lực của Bộ Tài chính trong việc triển khai các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và hoàn thiện thể chế. Đồng thời, các ý kiến cũng phân tích về những điểm nghẽn đang ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng như giải ngân chậm, lạm phát tăng, nhập siêu...

Thẳng thắn nhìn nhận thực tế đầy thách thức, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Tuấn cho biết, để đạt mục tiêu tăng trưởng 10%, 6 tháng cuối năm phải tăng trưởng 11 - 12%. Trong khi đó, nền kinh tế đang chịu tác động kép từ những biến động địa chính trị toàn cầu và áp lực lạm phát, nhập siêu. Đối với giải ngân đầu tư công, nút thắt lớn đang nằm ở diễn biến giá vật liệu tăng cao, cộng với cả tâm lý e ngại trách nhiệm ở cơ sở.

Trước những thách thức lớn, ngành Tài chính đang dồn toàn lực tháo gỡ điểm nghẽn thông qua công tác hoàn thiện thể chế. Ngay trong kỳ họp tháng 8 tới, Bộ Tài chính dự kiến trình sửa đổi Luật Đầu tư (rút gọn danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện) và Luật Hải quan tập trung vào phân cấp, phân quyền và chuyển đổi số. Cùng với đó, Bộ trưởng cũng nhấn mạnh việc tiếp tục đẩy mạnh số hóa, cải cách thủ tục hành chính để tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.

Phát biểu tại cuộc họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng khẳng định Bộ Tài chính đã phát huy tốt vai trò “kinh tế trưởng“ của quốc gia. Trong bối cảnh phải sáp nhập hai bộ với khối lượng công việc là vô cùng lớn, Bộ Tài chính đã làm tốt vai trò ”thiết kế tổng thể về mục tiêu tăng trưởng kinh tế cũng như các vấn đề kinh tế vĩ mô, đặc biệt là thiết kế tổng thể nhu cầu vốn phục vụ cho tăng trưởng kinh tế, đầu tư phát triển kinh tế - xã hội.

Không chỉ điều hành tài khóa, Bộ Tài chính còn là cơ quan rất quan trọng, gắn kết tổng thể với tất cả các chính sách kinh tế vĩ mô, không chỉ riêng chính sách tài khóa mà cả tiền tệ, đầu tư, thương mại, quản lý giá.

Dù đối mặt với nhiều áp lực công việc, Phó Chủ tịch Quốc hội ghi nhận Bộ Tài chính đã khẩn trương, nghiêm túc quán triệt và cụ thể hóa các chủ trương, định hướng lớn", góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát.

Đánh giá khả năng huy động nguồn lực

Để khắc phục khó khăn, đạt được mục tiêu tăng trưởng cả năm, Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng phải có các giải pháp thực sự đột phá, quyết liệt. Đối với Bộ Tài chính, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị tập trung vào 7 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm.

Trước hết là nâng cao năng lực dự báo và ứng phó với các cú sốc. Ước tính tổng nhu cầu vốn đầu tư toán xã hội cho tăng trưởng là 38,5 triệu tỷ đồng. Bộ Tài chính cần thường xuyên rà soát, đánh giá khả năng huy động từ các kênh ngân sách, vốn nước ngoài và tín dụng để chủ động nguồn lực, làm mới động lực cũ và tìm kiếm động lực mới.

Cùng với đó là chủ động dự báo lạm phát, phối hợp nhịp nhàng 3 trụ cột: chính sách tài khóa, chính sách tiền tệ và quản lý giá. Đồng thời, khơi thông điểm nghẽn thể chế, cải thiện mạnh mẽ môi trường kinh doanh nhằm nâng cao hệ số ICOR, giúp quay vòng vốn nhanh.

Phó Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh yêu cầu điều hành tài khóa linh hoạt nhưng phải đảm bảo kỷ luật tài chính, an toàn nợ công; đẩy nhanh đầu tư công gắn với tiến độ sản phẩm thực tế để tránh rủi ro trượt giá. Cơ cấu lại nguồn thu gắn với chuyển đổi số, hiện đại hóa hải quan, thuế; khơi thông nguồn lực từ đất đai.

Một yêu cầu nữa là khẩn trương hoàn thiện Đề án cải cách tổng thể thị trường tài chính; cụ thể hóa chính sách chi 3% tổng chi ngân sách cho khoa học công nghệ, biến đây thành động lực tăng trưởng cốt lõi. Đồng thời, phối hợp xây dựng khung thể chế, hệ thống giám sát rủi ro và hạ tầng dữ liệu để sớm hình thành Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam. Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, đây là nhiệm vụ mới, khó nhưng có ý nghĩa chiến lược trong quá trình hội nhập.

Về công tác hoàn thiện thể chế, Phó Chủ tịch Quốc hội đặc biệt lưu ý đến dự án Luật hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công dự kiến trình Quốc hội. Tinh thần hợp nhất không phải theo hướng cộng cơ học của hai luật, mà phải lấy thực tiễn làm thước đo để nhận diện gốc rễ vấn đề. Với các kiến nghị của địa phương, Bộ cần rà soát kỹ lưỡng để phân định rõ vướng mắc nào thuộc về luật để sửa đổi, vướng mắc nào do khâu thực thi để tập trung chấn chỉnh.

Để góp phần hoàn thành các mục tiêu thách thức này, Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Trong đó, giữa Ủy ban Kinh tế - Tài chính và Bộ Tài chính cần tiếp tục tăng cường trao đổi, chia sẻ số liệu thường xuyên để đảm bảo sự thống nhất trong đánh giá tình hình, kịp thời nhận diện rủi ro và xây dựng các kịch bản ứng phó, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội đã đề ra.