Mạng 5G-A thiết lập hạ tầng kết nối mới cho robot hình người tại Trung Quốc

Theo thông báo mới nhất của hãng nghiên cứu thị trường Omdia, mạng 5G-A phục vụ Thế vận hội Robot Hình người Thế giới lần thứ 2, diễn ra từ ngày 22 đến 26/8/2026 tại Bắc Kinh, Trung Quốc, đã trải qua quá trình kiểm thử với lưu lượng lớn trong điều kiện thực tế. Giải đấu quy tụ 666 đội đến từ 16 quốc gia cùng 2.056 robot, gấp hơn 04 lần quy mô mùa đầu tiên, và quy mô này buộc mạng 5G-A phải trả lời những câu hỏi mà mạng tiêu dùng thông thường chưa từng gặp.

China Unicom Bắc Kinh và Huawei cung cấp đường truyền 5G-A GigaUplink cho Thế vận hội Robot Hình người Thế giới lần thứ 2. Ảnh: Huawei

Vì sao mạng 5G-A phải đảo chiều đường truyền lên

Mạng di động truyền thống được thiết kế cho lưu lượng tiêu dùng nặng chiều tải xuống và chấp nhận độ trễ vài trăm mili giây, chạy theo nguyên tắc nỗ lực tối đa. Robot hình người lại cần điều ngược lại, tức kết nối lấy đường truyền lên làm trung tâm, mang tính tất định, nơi chỉ một dao động nhỏ cũng đủ gây sai lệch thao tác hoặc rủi ro an toàn.

Bảng so sánh của Omdia chỉ rõ mạng phục vụ robot phải xử lý lượng lớn video, dữ liệu không gian và tín hiệu xúc giác ở chiều tải lên, duy trì độ trễ ở mức mili giây để hỗ trợ lệnh điều khiển và khả năng né chướng ngại vật theo thời gian thực, đồng thời bảo đảm độ tin cậy từ 99,99% trở lên.

Bảng thể hiện mạng di động tiêu dùng truyền thống và yêu cầu mạng cho robot hình người. Nguồn: Omdia

Mạng 5G-A giải quyết yêu cầu này bằng kiến trúc phối hợp giữa thiết bị đầu cuối, điện toán biên và đám mây. Lượng dữ liệu khổng lồ về hình ảnh, không gian và xúc giác phát sinh trong quá trình robot vận hành sẽ được xử lý chủ yếu tại biên, sau đó chuyển thành lệnh điều khiển và phản hồi trở lại trong một vòng xử lý khép kín. Để robot vận hành hiệu quả, mạng phải đồng thời bảo đảm đường truyền ổn định, độ trễ thấp và khả năng xử lý, suy luận ngay tại biên, giúp robot phản ứng nhanh với những thay đổi của môi trường xung quanh.

China Unicom chia 300 MHz băng thông cho mạng 5G-A chuyên dụng

Với vai trò đối tác truyền thông độc quyền của giải đấu, China Unicom bắt tay Huawei triển khai mạng 5G-A cùng hệ thống phủ sóng Wi-Fi cho địa điểm thi đấu, cung cấp hỗ trợ đầu cuối trải rộng từ kết nối robot, điều phối năng lực tính toán cho tới dịch vụ vận hành sự kiện.

Robot biểu diễn tại lễ khai mạc Thế vận hội Robot Thế giới 2026. Ảnh: Beijing.gov.cn

Trao đổi với Omdia ngay tại hiện trường, Phó tổng giám đốc China Unicom chi nhánh Bắc Kinh, ông Dương Lực Phàm, nêu ba đặc điểm khiến sự kiện này khác với các giải thể thao truyền thống. Nhà thi đấu chứa khoảng 12.000 người, số người dùng đồng thời chạm mốc 6.000 trong lễ khai mạc, lưu lượng của mỗi người dùng gấp 1,5 lần mức bình thường, tạo sức ép rất lớn lên mạng di động. Khán giả còn đẩy lượng lưu lượng chiều lên cao bất thường do phát trực tiếp và tải video theo thời gian thực. Việc điều khiển robot về bản chất nhạy cảm với độ trễ chứ không đòi hỏi nhiều băng thông, đảo ngược hoàn toàn khung chỉ số quen thuộc của mạng phục vụ người tiêu dùng.

Để đáp ứng những yêu cầu đặc thù của giải đấu, China Unicom Bắc Kinh triển khai kiến trúc mạng chuyên biệt, xây dựng hệ thống 5G-A có khả năng đáp ứng linh hoạt các mức tải khác nhau. Đội kỹ thuật triển khai tổng cộng 300 MHz băng thông, trong đó 100 MHz dành riêng cho mạng robot chuyên dụng và 200 MHz phục vụ người dùng phổ thông.

Việc sử dụng sóng mang riêng, cắt lát mạng và điều phối tài nguyên theo từng lớp giúp nâng cao độ tin cậy của toàn hệ thống 5G-A. Mạng chuyên dụng duy trì độ trễ đầu cuối trong vòng 30 ms, trong khi kiểm thử ghi nhận mức thấp nhất 18 ms; mạng công cộng đạt tốc độ tải lên đỉnh 1 Gbps.

Ở lớp nền tảng, China Unicom trình làng nền tảng quản lý robot trí tuệ hiện thân đầu tiên của Trung Quốc phục vụ sự kiện quy mô lớn, vận hành ngay trên nền mạng 5G-A. Mỗi robot nhận một mã định danh mạng số riêng, cho phép theo dõi trọn vòng đời gồm truy nhập, vị trí, tín hiệu và trạng thái vận hành. Nền tảng hợp nhất công tác quản lý thiết bị đầu cuối, phát hiện bất thường và định vị nhanh sự cố cho các cụm robot không đồng nhất, biến mạng 5G-A thành công cụ điều hành chứ không dừng ở đường ống dẫn dữ liệu.

Ở lớp thương mại, China Unicom tung gói cước mạng 5G-A dành riêng cho khán giả và giới truyền thông trong nhà thi đấu, cấp quyền ưu tiên mạng và tài nguyên dữ liệu tốc độ cao. Gói cước được kiểm chứng trong bối cảnh nhà thi đấu siêu lớn, vừa giảm tắc nghẽn chiều lên vừa mở đường cho một mô hình kinh doanh thuê bao mới của mạng 5G-A.

Cách làm đó cho thấy mạng 5G-A có thể sinh doanh thu ngay trong lúc gánh vác nhiệm vụ kỹ thuật nặng nhất. Robot hình người khi hiện diện với số lượng lớn còn kéo theo nhu cầu về những dịch vụ vượt xa kết nối truyền thống, gồm cắt lát mạng, điều phối điện toán biên, quản lý đội robot và quản trị an ninh, tất cả đều mở ra nguồn thu mới trong mảng dịch vụ công nghiệp.

Nhà phân tích của Omdia chỉ ra ba yêu cầu nhà mạng cần đáp ứng:

Thứ nhất, duy trì độ trễ ổn định. Mạng 5G-A phải giữ thời gian đáp ứng ở mức mili giây ngay cả khi hàng trăm robot kết nối cùng lúc, bảo đảm các lệnh điều khiển được truyền và phản hồi kịp thời.

Thứ hai, đưa năng lực tính toán tới gần robot. Hệ thống điện toán biên cần xử lý và suy luận AI theo thời gian thực ngay tại khu vực robot hoạt động, giảm sự phụ thuộc vào tài nguyên hạn chế trên thân robot và tránh độ trễ khi phải chuyển toàn bộ dữ liệu về các máy chủ đám mây ở xa.

Thứ ba, bảo đảm quản lý và an toàn dữ liệu. Nhà mạng cần có phương thức an toàn để quản lý các đội robot gồm nhiều chủng loại, đồng thời bảo vệ những dữ liệu nhạy cảm được thu thập trong quá trình robot vận hành.

Triển khai tại Bắc Kinh vì thế cung cấp một mô hình mạng 5G-A đã được kiểm chứng trong thực tế và có thể nhân rộng sang các thị trường khác. Omdia lưu ý rằng đây chưa phải cơ sở để các nhà mạng trên toàn cầu áp dụng một kế hoạch đầu tư giống nhau, bởi điều kiện thị trường và mức độ sẵn sàng ở mỗi quốc gia khác nhau.

Dù vậy, khoảng cách giữa những nhà mạng đi trước và nhóm theo sau có thể nhanh chóng gia tăng, không phải vì robot đột ngột vượt quá khả năng đáp ứng của mạng lưới, mà bởi nền tảng hạ tầng, hệ sinh thái hợp tác và năng lực vận hành phục vụ robot hình người đều cần thời gian để xây dựng. Những nhà mạng sớm hoàn thiện các năng lực trên nền 5G-A sẽ có lợi thế trong việc xây dựng hạ tầng kết nối cho thế hệ robot hình người, trong khi các nhà mạng đi sau sẽ phải tăng tốc để bắt kịp.