Mang thai lần hai thay đổi não bộ theo cách khác biệt bất ngờ

Não bộ người mẹ tự nâng cấp khả năng quan sát và phản xạ để sẵn sàng cho hành trình chăm sóc. Ảnh: Magnific.

Công trình được công bố trên tạp chí Nature Communications cho thấy lần mang thai thứ hai làm thay đổi não bộ theo cách vừa quen thuộc vừa khác biệt so với lần mang thai đầu tiên, theo ScienceDaily.

Mỗi lần mang thai, một dấu ấn riêng

Nhóm nghiên cứu do Elseline Hoekzema, trưởng phòng thí nghiệm Pregnancy Brain Lab tại Amsterdam UMC, dẫn đầu, từng là những người đầu tiên chứng minh mang thai làm thay đổi cấu trúc não bộ con người, đồng thời ảnh hưởng đến cách não vận hành.

Trong nghiên cứu mới, nhóm tiếp tục theo dõi 110 phụ nữ, gồm người đang mang thai lần đầu, người mang thai lần hai và nhóm chưa từng sinh con. Bằng cách chụp cộng hưởng từ não nhiều lần trong suốt quá trình, các nhà khoa học ghi nhận sự thay đổi của não bộ theo thời gian.

"Đây là lần đầu tiên chúng tôi chứng minh được não bộ không chỉ thay đổi trong lần mang thai đầu mà còn tiếp tục biến đổi ở lần mang thai thứ hai. Trong cả hai lần, não bộ thay đổi theo cách vừa giống nhau vừa mang nét riêng. Mỗi lần mang thai để lại một dấu ấn độc nhất lên não bộ người phụ nữ", bà Hoekzema cho biết.

Não bộ người mẹ luôn có cách tự điều chỉnh đặc biệt qua mỗi lần mang thai. Ảnh: Magnific.

Các mạng lưới não bộ thay đổi theo hướng khác nhau

Kết quả cho thấy lần mang thai đầu tiên tạo ra thay đổi lớn nhất ở Mạng lưới chế độ mặc định - hệ thống liên quan đến khả năng tự nhận thức, tư duy xã hội và nhiều chức năng tâm lý quan trọng khác.

Đến lần mang thai thứ hai, mạng lưới này tiếp tục biến đổi nhưng ở mức độ nhẹ hơn. Thay vào đó, thay đổi rõ rệt nhất lại xảy ra ở các mạng lưới điều khiển sự chú ý và xử lý thông tin giác quan.

"Có vẻ như trong lần mang thai thứ hai, não bộ biến đổi mạnh hơn ở các mạng lưới liên quan đến phản ứng với tín hiệu giác quan và kiểm soát sự chú ý. Những quá trình này có thể hữu ích khi người mẹ phải chăm sóc nhiều con cùng lúc", nhà nghiên cứu Milou Straathof, người trực tiếp phân tích dữ liệu, giải thích.

Liên hệ với gắn kết mẹ - con và sức khỏe tâm thần

Nghiên cứu cũng phát hiện mối liên hệ giữa các thay đổi não bộ liên quan đến thai kỳ với sự gắn kết cảm xúc giữa mẹ và con. Mối liên hệ này thể hiện rõ hơn sau lần mang thai đầu so với lần thứ hai.

Ngoài ra, nhóm nghiên cứu còn tìm thấy mối liên hệ giữa thay đổi cấu trúc não và trầm cảm chu sinh ở cả hai lần mang thai. Đây được xem là bằng chứng đầu tiên cho thấy những thay đổi diễn ra ở vỏ não trong thai kỳ có liên quan đến trầm cảm ở người mẹ.

Đáng chú ý, thời điểm xuất hiện mối liên hệ này khác nhau tùy vào số lần mang thai. Với người mang thai lần đầu, mối liên hệ rõ nhất sau khi sinh. Trong khi đó, ở người mang thai lần hai, dấu hiệu lại thể hiện rõ ngay trong giai đoạn thai kỳ.

"Hiểu biết này có thể giúp nhận diện và thấu hiểu tốt hơn các vấn đề sức khỏe tâm thần ở người mẹ. Việc hiểu cách não bộ thích nghi với vai trò làm mẹ là điều quan trọng", nhóm nghiên cứu nhấn mạnh.

Phát hiện này góp phần làm sáng tỏ khả năng thích nghi đáng kinh ngạc của não bộ người mẹ. Dù phần lớn phụ nữ trải qua một hoặc nhiều lần mang thai trong đời, giới khoa học mới chỉ bắt đầu tìm hiểu cách thai kỳ ảnh hưởng đến não bộ về lâu dài.

Theo nhóm nghiên cứu, những khám phá này giúp lấp đầy khoảng trống quan trọng trong hiểu biết về sinh học nữ giới, đồng thời có thể cải thiện việc chăm sóc sức khỏe cho các bà mẹ trong tương lai, trong đó có nỗ lực phòng ngừa và điều trị trầm cảm sau sinh. Nghiên cứu cũng cho thấy khả năng thích ứng đáng kinh ngạc của não bộ trước những trải nghiệm lớn trong đời như mang thai và làm mẹ.