Mở rộng cơ chế bứt phá, tăng phân quyền mạnh để phát triển đô thị bền vững

Quang cảnh phiên thảo luận tại hội trường về Dự án Luật Phát triển đô thị vào sáng 11/8. (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN)

Thảo luận tại hội trường về Dự án Luật Phát triển đô thị vào sáng 11/8, các đại biểu Quốc hội đều tán thành với Luật Phát triển đô thị được xây dựng nhằm tạo lập khuôn khổ pháp lý ổn định, đồng bộ và đột phá cho sự phát triển của các thành phố; góp phần tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, hạ tầng, nguồn lực và tổ chức thực hiện, thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững và tạo động lực tăng trưởng mới.

Tăng quyền chủ động cho chính quyền đô thị

Theo Đại biểu Phạm Văn Thịnh (Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Bắc Ninh), luật sẽ mở ra các cơ chế, chính sách về đầu tư, xây dựng, khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, phát triển kinh tế cho các địa phương, đồng thời phân cấp mạnh mẽ, triệt để thẩm quyền của Chính phủ cho địa phương.

Chỉ ra trong bối cảnh hiện nay, đại biểu Thịnh cho rằng rất cần những cơ chế, chính sách mới để có thể cạnh tranh quốc tế về thu hút dòng vốn, công nghệ, nhân lực, những yếu tố cần thiết để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đất nước hai con số.

Đánh giá việc bắt buộc thành phố chưa là đô thị đặc biệt phải có “chủ trương của cấp có thẩm quyền” và chờ “quy định phạm vi của Chính phủ” mới được áp dụng một số cơ chế sẽ tạo ra rào cản hành chính, Đại biểu Phạm Văn Thịnh đề xuất cho phép các thành phố này được thực hiện ngay một số chính sách trong Luật, đồng thời đề nghị cho phép các địa phương này được áp dụng ban hành thủ tục hành chính thực hiện nhiệm vụ được phân cấp, tránh tình trạng được phân cấp nhưng không thể triển khai vì thiếu thủ tục.

Đại biểu Quốc hội tỉnh Bắc Ninh Phạm Văn Thịnh phát biểu. (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN)

Chung quan điểm, Đại biểu Lê Thị Song An (Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Tây Ninh) đề xuất đổi mới tư duy làm luật. Theo đó, thay vì liệt kê danh mục các lĩnh vực được thí điểm (khiến danh mục dễ trở thành giới hạn cho sự chủ động của địa phương), luật nên quy định rõ các lĩnh vực “không được thí điểm.”

“Những vấn đề còn lại sẽ giao cho thành phố chủ động đề xuất, quyết định theo quy trình, điều kiện kiểm soát, đồng thời mạnh dạn phân quyền cho Hội đồng Nhân dân thành phố quyết định chuyển các chính sách thí điểm thành công sang áp dụng chính thức trên địa bàn nếu đáp ứng các tiêu chí quy định, thay vì lại phải làm thủ tục kiến nghị cơ quan có thẩm quyền ban hành văn bản mới,” Đại biểu Song An góp ý.

Đánh giá cao nỗ lực của Chính phủ trong việc chuẩn bị dự án luật có phạm vi rộng với tinh thần đổi mới, kiến tạo phát triển, phân cấp phân quyền mạnh mẽ, Đại biểu Tô Ái Vang (Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Cần Thơ) nhìn nhận, dự thảo Luật đang chưa đề cập đến quy hoạch vùng Đông Nam Bộ theo Luật Quy hoạch, dễ tạo ra khoảng trống pháp lý.

Đại biểu Tô Ái Vang (Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Cần Thơ) tham gia thảo luận tại hội trường Quốc hội sáng 11/8. (Ảnh: quochoi.vn)

Nhằm thể chế hóa Nghị quyết 24-NQ/TW của Bộ Chính trị, Đại biểu Tô Ái Vang kiến nghị dự thảo Luật làm rõ mối quan hệ, thứ bậc quy hoạch và bổ sung quy định về quy hoạch phát triển đô thị vùng, vùng đô thị đặc biệt cùng tiêu chí xác định ranh giới cụ thể.

Để gắn phát triển đô thị với quốc phòng, an ninh và kinh tế biển, đại biểu kiến nghị bổ sung các quy định về “chính sách phát triển kinh tế biển và quản lý không gian đô thị đặc thù”, “liên kết đô thị ven biển gắn với phát triển kinh tế biển lưỡng dụng và bảo đảm quốc phòng, an ninh”. Việc kết nối dải đô thị ven biển từ Thành phố Hồ Chí Minh đến các tỉnh thành sẽ tạo chuỗi giá trị liên hoàn, mở rộng trần tăng trưởng và thiết lập thế trận phòng thủ vững chắc trên biển.

Có cơ chế kiểm soát, trách nhiệm giải trình

Nhìn nhận về cơ chế tháo gỡ cho các dự án chậm triển khai quy định tại dự thảo Luật, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng) đánh giá đây là hướng tiếp cận rất cần thiết nhằm giải phóng nguồn lực đất đai đang bị “đóng băng”.

Đại biểu Sơn cho rằng khi cho phép tiếp tục dự án cần rà soát, xác định đầy đủ nghĩa vụ tài chính về đất đai và các nghĩa vụ phát sinh do việc điều chỉnh, tiếp tục dự án; bảo đảm Nhà nước không thất thu nhưng cũng không xác lập lại những nghĩa vụ đã được thực hiện hợp pháp. Không thể để cơ chế giải phóng nguồn lực trở thành cơ chế hợp thức hóa lợi ích phát sinh từ việc dự án bị kéo dài.

Đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng Nguyễn Ngọc Sơn phát biểu. (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN)

Đồng tình với việc tăng quyền chủ động cho các đô thị đặc biệt, tuy nhiên, đại biểu cũng nêu quan điểm, quy hoạch của một siêu đô thị không chỉ tác động trong phạm vi địa giới hành chính mà còn liên quan đến giao thông vùng, cảng biển, sân bay, nguồn nước lưu vực sông và kết cấu hạ tầng quốc gia.

"Hiện, dự thảo quy định Chủ tịch ủy ban nhân dân thành phố báo cáo Thủ tướng trước khi phê duyệt, nhưng chỉ quy định nghĩa vụ báo cáo là chưa đủ, bởi chưa có cơ chế xử lý khi giữa địa phương và Chính phủ xuất hiện ý kiến khác nhau," Đại biểu Sơn chỉ ra thực tế.

Do đó, vị Đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng kiến nghị cần quy định rõ việc lấy ý kiến và xử lý ý kiến của Chính phủ hoặc Thủ tướng đối với những nội dung liên quan đến quy hoạch ngành quốc gia, kết cấu hạ tầng quốc gia và các vấn đề liên vùng trước khi thành phố phê duyệt.

Đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên Nguyễn Đại Thắng phát biểu. (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN)

Đại biểu Nguyễn Đại Thắng (Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên) cho rằng việc phân quyền mạnh phải đi cùng cơ chế kiểm soát tương xứng, cần làm rõ trách nhiệm giải trình của người đứng đầu, cơ chế giám sát của Quốc hội, Chính phủ và hội đồng nhân dân, đồng thời quy định cụ thể tiêu chí, điều kiện để các thành phố khác được áp dụng các cơ chế của luật.

“Việc này nhằm bảo đảm cơ chế đặc thù được áp dụng đúng nơi, đúng điều kiện, phù hợp với năng lực quản trị, tránh phát sinh cơ chế xin-cho hoặc áp dụng chính sách khi chưa đủ điều kiện,” Đại biểu Thắng nói./.