Nâng cao năng lực đội ngũ nhà giáo trong thời kỳ chuyển đổi số và hội nhập

Chuyển đổi số và hội nhập quốc tế đang đặt ra yêu cầu mới đối với đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục tại TPHCM. Bên cạnh năng lực chuyên môn, giáo viên cần làm chủ công nghệ, đổi mới phương pháp dạy học, phát triển năng lực ngoại ngữ và hướng dẫn học sinh sử dụng công nghệ có trách nhiệm. Cán bộ quản lý cần nâng cao năng lực quản trị, tổ chức bồi dưỡng và dẫn dắt đổi mới, tạo nền tảng để nhà trường thích ứng với những yêu cầu phát triển giáo dục trong giai đoạn mới.

Kỳ 1: Năng lực đội ngũ là nền tảng chuyển đổi số giáo dục

Chuyển đổi số và hội nhập quốc tế đòi hỏi giáo viên không ngừng trau dồi chuyên môn, làm chủ công nghệ, nâng cao ngoại ngữ và khả năng thích ứng.

Từ tinh thần tự học đến môi trường bồi dưỡng

Trước yêu cầu chuyển đổi số và hội nhập quốc tế, giáo viên không chỉ cần đổi mới phương pháp giảng dạy mà còn phải chủ động nâng cao năng lực ngoại ngữ, khả năng tiếp cận tri thức mới.

Cô Nguyễn Thị Nhung, giáo viên Trường THCS Hoàng Hoa Thám (phường Tân Bình, TPHCM) cho biết, nhận thấy tiếng Anh ngày càng trở thành công cụ thiết yếu đối với thế hệ trẻ, từ năm 2018, cô bắt đầu tìm kiếm các khóa học chuyên sâu về giảng dạy Toán bằng tiếng Anh. Trong quá trình học tập, cô có cơ hội gặp gỡ PGS.TS. Nguyễn Đông Hải (Giám đốc một Trung tâm Phát triển Nghiệp vụ Giáo dục tại TPHCM) người hướng dẫn, truyền cảm hứng và tiếp thêm động lực để cô Nhung theo đuổi lĩnh vực này.

Qua học tập và thực hành, giáo viên này từng bước nâng cao khả năng sử dụng tiếng Anh trong giảng dạy. Nhận thấy kiến thức ngoại ngữ chuyên ngành chưa đủ nếu khả năng giao tiếp còn hạn chế, năm 2019, cô quyết định học thêm bằng cử nhân Ngôn ngữ Anh.

Học sinh Trường THCS Hoàng Hoa Thám trong giờ đọc sách.

“Đây là giai đoạn không ít thử thách khi vừa đi làm, vừa chăm sóc hai con nhỏ, nhưng tôi luôn xem việc học tập, tự bồi dưỡng là yêu cầu cần thiết để phát triển nghề nghiệp”, cô Nhung chia sẻ.

Theo cô Nhung, giáo viên cần duy trì tinh thần học hỏi, không ngại thay đổi và chủ động thích ứng với những yêu cầu mới. “Tôi luôn tâm niệm: ‘If you are standing still, you are moving backward’ (Nếu bạn đang đứng yên, nghĩa là bạn đang lùi lại). Mỗi bước tiến trong năng lực ngoại ngữ của giáo viên đều có thể mở ra thêm cơ hội học tập cho học sinh, giúp các em từng bước sử dụng tiếng Anh không chỉ trong giao tiếp mà còn trong học tập, nghiên cứu và khám phá tri thức”, cô Nhung chia sẻ.

Từ nỗ lực tự học của mỗi giáo viên, vai trò của nhà trường trong việc tạo môi trường bồi dưỡng, hỗ trợ và khuyến khích đổi mới cũng rất quan trọng. Tại Trường Tiểu học Thuận Kiều (phường Đông Hưng Thuận, TPHCM), công tác phát triển đội ngũ được triển khai theo hướng gắn với thực tiễn, khuyến khích giáo viên tự học, thực hành và chia sẻ kinh nghiệm.

Theo bà Lê Thị Thoa, Hiệu trưởng nhà trường, chuyển đổi số trước hết đòi hỏi giáo viên thay đổi nhận thức, thói quen làm việc và lựa chọn công nghệ phù hợp với mục tiêu bài học, đặc điểm học sinh. “Đổi mới chỉ có ý nghĩa khi nó giúp học sinh học tốt hơn, tự tin hơn và tham gia tích cực hơn vào hoạt động học tập”, bà Thoa chia sẻ.

Trường Tiểu học Thuận Kiều tổ chức tập huấn về công nghệ cho giáo viên.

Từ định hướng này, nhà trường khuyến khích giáo viên cập nhật kiến thức, ứng dụng công nghệ, AI và học liệu điện tử vào dạy học; đồng thời chú trọng bồi dưỡng năng lực dạy học STEM và giáo dục kỹ năng công dân số. Thông qua dự giờ, trao đổi kinh nghiệm và sinh hoạt tổ chuyên môn, giáo viên được hướng dẫn thực hành, chọn lọc thông tin, kiểm chứng kết quả AI và chủ động tổ chức hoạt động giáo dục”, bà Thoa chia sẻ.

Phát triển năng lực chuyên môn và hội nhập

Ở cấp độ quản trị, phát triển năng lực đội ngũ cần có định hướng rõ ràng, phù hợp với đặc thù và mục tiêu giáo dục của từng nhà trường.

Tại Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong (phường Chợ Quán, TPHCM), nâng cao năng lực đội ngũ được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Ông Hồ Tấn Minh, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, học sinh trường chuyên có năng lực tốt, nhiều em tự học, tự tìm kiếm tài liệu. Vì vậy, người thầy cô không thể chỉ dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức.

Được biết, Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong xác định bốn nhóm năng lực trọng tâm cho đội ngũ. Trong đó, chuyên môn sâu và năng lực nghiên cứu là nền tảng, giúp giáo viên dẫn dắt học sinh từ kiến thức cơ bản đến chuyên sâu, hướng tới các kỳ thi Olympic quốc tế và nghiên cứu khoa học. Trường hiện có 160 giáo viên, trong đó 106 người có trình độ trên đại học.

Giờ học tiếng Anh của học sinh Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong.

“Bằng cấp chỉ là điểm xuất phát, điều chúng tôi cần là người thầy vừa dạy vừa nghiên cứu, mỗi môn chuyên có đội ngũ nòng cốt và kế cận”, ông Hồ Tấn Minh, Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong.

Bên cạnh chuyên môn, giáo viên cần có năng lực dạy học cá nhân hóa, xây dựng lộ trình phù hợp với từng học sinh thông qua đánh giá đầu vào, phân tích dữ liệu và điều chỉnh phương pháp giảng dạy.

Năng lực số và khả năng sử dụng AI có trách nhiệm cũng là yêu cầu quan trọng. Giáo viên cần biết ứng dụng công nghệ trong thiết kế bài dạy, xây dựng câu hỏi phân hóa và theo dõi tiến bộ học sinh, đồng thời bảo đảm liêm chính học thuật. Mỗi tổ chuyên môn có giáo viên nòng cốt về AI, phối hợp với Tổ Tin học xây dựng học liệu số phù hợp với từng nhóm học sinh. “AI chỉ là công cụ hỗ trợ; việc đánh giá học sinh vẫn là của người thầy”, ông Minh chia sẻ.

Ngoại ngữ và năng lực hội nhập là nhóm năng lực không thể thiếu. Nhà trường triển khai đề án đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai, phấn đấu đạt Mức độ 2 trở lên vào năm 2030. Giáo viên các môn học cũng cần có khả năng giảng dạy một số nội dung bằng tiếng Anh, đọc tài liệu quốc tế và làm việc với đồng nghiệp nước ngoài.

Học sinh khối 10, Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong tham gia hoạt động ngoại khóa “Lan tỏa văn hóa đọc – Nơi trang sách cất lời”.

Bao trùm các nhóm năng lực là phẩm chất trung thực, nêu gương và trách nhiệm chăm lo cho học sinh. Theo ông Minh, trường chuyên có áp lực thành tích, do đó giáo viên càng phải có trách nhiệm giữ gìn môi trường học tập lành mạnh, hạnh phúc.

Để đội ngũ có điều kiện phát triển, nhà trường đồng thời chú trọng tinh giản công việc hành chính, chuyển báo cáo chuyên môn hằng tháng sang trực tuyến, trao quyền chủ động có kiểm soát cho các tổ trong xây dựng kế hoạch và chuyên đề. Sinh hoạt chuyên môn tập trung vào những nội dung mới, khó, liên môn, dạy bằng tiếng Anh và ứng dụng AI.

“Chúng tôi đánh giá hiệu quả bằng sự tiến bộ của học sinh và năng lực của đội ngũ, không bằng số lượng phong trào. Người thầy tự học, tự đổi mới thì học sinh mới học được cách tự học”, ông Minh nhấn mạnh.