Theo Nghị quyết vừa được Quốc hội thông qua, Viện kiểm sát có quyền khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ lợi ích công trong các lĩnh vực đầu tư công; di sản văn hóa; an toàn thực phẩm, dược phẩm... khi không có người khởi kiện.
Viện Kiểm sát chỉ khởi kiện khi đã thông báo, kiến nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện quyền, trách nhiệm khởi kiện theo quy định của pháp luật nhưng không có người khởi kiện...
Sáng 24/6, với 407 (chiếm 85,15%) đại biểu có mặt tán thành, Quốc hội thông qua dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công.
Sáng 24/6, với 407/423 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành (chiếm 85,15% tổng số đại biểu Quốc hội), Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về việc thí điểm Viện Kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công.
Sáng 24/6, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội biểu quyết thông qua Nghị quyết về việc thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công, với 407/423 ĐBQH tham gia biểu quyết tán thành, đạt 96%.
Tại phiên thảo luận dự thảo nghị quyết của Quốc hội về việc thí điểm Viện Kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công, Viện trưởng Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao Nguyễn Huy Tiến đã nêu một khái niệm đáng chú ý: Tố tụng công ích. Đây được coi là 'mảnh ghép' thứ tư bên cạnh các tố tụng hình sự, dân sự và hành chính.
Đại biểu Quốc hội cho rằng, đối với những người yếu thế mà các quyền dân sự của họ bị xâm phạm nhưng họ không có điều kiện tự bảo vệ, thì cần có cơ chế để Viện Kiểm sát đứng ra bảo vệ thay. Tương tự, khi lợi ích công bị xâm phạm, gây thiệt hại, cũng cần cơ quan có trách nhiệm đứng ra bảo vệ.
Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 9, ngày 29/5, Quốc hội thảo luận tại hội trường Diên Hồng về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công. Ngay sau thảo luận, thay mặt Cơ quan soạn thảo, đồng chí Nguyễn Huy Tiến, Viện trưởng VKSND tối cao đã phát biểu tiếp thu, giải trình, làm rõ các vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm.
Lấy dẫn chứng vụ án buôn lậu phế liệu xảy ra tại công ty ở Quảng Ngãi, Đại biểu Quốc hội cho rằng nếu có cơ chế như dự thảo nghị quyết thì Viện kiểm sát khởi kiện để buộc công ty, các đối tượng này phải bỏ tiền ra để tiêu hủy và khắc phục các hậu quả môi trường xảy ra...
Việc thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương - là công cụ để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân cũng như nhóm dễ bị tổn thương.
Ngày 29/5 - ngày làm việc cuối cùng của Đợt 1, Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV họp phiên toàn thể tại hội trường thảo luận về một số dự án luật, dự thảo Nghị quyết.
Đại biểu Quốc hội đề nghị cần nghiên cứu, rà soát các quy định pháp luật liên quan, để quy định đầy đủ, thống nhất các đối tượng cần bảo vệ thuộc nhóm dễ bị tổn thương và lợi ích công tại dự thảo nghị quyết.
Đại biểu Quốc hội Phan Thị Mỹ Dung nhấn mạnh, chúng ta cần hướng đến xác định xây dựng một cơ chế đặc biệt nguyên đơn công như mô hình của một số quốc gia, nơi công tố có quyền khởi kiện để bảo vệ lợi ích công, nhưng không đồng thời làm chức năng giám sát tố tụng…
Viện kiểm sát nhân dân vừa khởi kiện, vừa tham gia tranh tụng, vừa kiểm sát hoạt động tố tụng có xung đột vai trò không? Đại biểu đã băn khoăn khi nêu ý kiến tại Quốc hội vào sáng 29/5.
Sáng 29/5, Quốc hội họp phiên toàn thể tại hội trường, thảo luận về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Các tổ chức tín dụng và Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công.
Ngày 29-5, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công.
Sáng 29/5, thảo luận về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công; đại biểu Quốc hội đề nghị rà soát, bổ sung các đối tượng phụ nữ đơn thân nuôi con nhỏ, nạn nhân bạo lực gia đình, nạn nhân bị mua bán trở về, người dân tộc thiểu số vào dự thảo Nghị quyết.
Từ ví dụ vụ án khai thác trái phép tài nguyên xảy ra tại tỉnh Lào Cai, ĐBQH bày tỏ đồng tình việc giao cho Viện kiểm sát chức năng khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, đặc biệt là nhóm yếu thế.
Sáng 29/5, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Chín, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội thảo luận ở Hội trường về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thí điểm Viện Kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công.
Theo các ĐBQH, việc giao cho Viện Kiểm sát chức năng khởi kiện vụ án dân sự là cần thiết để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân.
Trong vụ án Đại Ninh, đất của Nhà nước chuyển thành tư nhân và UBND tỉnh Lâm Đồng có trách nhiệm ra quyết định thu hồi. Cần cho phép Viện kiểm sát (VKS) có thể khởi kiện buộc đơn vị này phải ra quyết định thu hồi đất...
Các đại biểu Quốc hội cho rằng cần rà soát lại quy định và điều kiện về nhóm đối tượng được cho là dễ bị tổn thương, đồng thời làm rõ đối tượng bị khởi kiện là ai.
Sáng 29/5, tại Nhà Quốc hội, tiếp tục Chương trình Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thí điểm Viện Kiểm sát Nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công.
Tiếp tục chương trình làm việc tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV, chiều 21-5, các đại biểu Quốc hội tiến hành thảo luận tại tổ.
Các đại biểu Quốc hội đoàn Nghệ An bày tỏ đồng tình với chủ trương thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự nhằm bảo vệ người yếu thế và lợi ích công.
Thảo luận tại Tổ 10 (gồm Đoàn ĐBQH các tỉnh: Thái Bình, Đắk Nông, Phú Yên), một số ĐBQH đề nghị, cần tiếp tục rà soát kỹ lưỡng, bảo đảm sự thống nhất trong việc quy định các đối tượng thuộc 'nhóm dễ bị tổn thương' tại dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công.
Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 9, chiều 21/5, Quốc hội thảo luận ở tổ về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công.
Tiếp tục phiên làm việc tại Tổ, chiều 21/5, các ĐBQH đã cho ý kiến vào dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thí điểm Viện KSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là 'nhóm dễ bị tổn thương' hoặc bảo vệ lợi ích công.
Đại biểu Phan Thị Nguyệt Thu - Chánh án Tòa án nhân dân tỉnh Hà Tĩnh khẳng định cần thiết thí điểm viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự.
Tại kỳ họp thứ 9, Quốc hội đã nghe Tờ trình, Báo cáo thẩm tra dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công.
Chiều 19/5, Quốc hội nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thí điểm cho Viện Kiểm sát nhân dân (VKSND) khởi kiện vụ án dân sự nhằm bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công.
Dự thảo Nghị quyết quy định về hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2026 và thí điểm trong 03 năm, tại 06 tỉnh, thành phố sau sáp nhập (Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Cần Thơ, Quảng Ninh, Đắk Lắk)...
Quốc hội đã nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thí điểm Viện KSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công vào chiều 19/5.
Viện trưởng VKSND tối cao cho biết, sẽ thực hiện thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự tại 6 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương sau sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh.
Việc thí điểm giao Viện Kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự công ích nhằm tạo cơ chế bảo vệ có hiệu quả lợi ích của Nhà nước, lợi ích công cộng, quyền và lợi ích hợp pháp của nhóm dễ bị tổn thương.
Dự thảo nghị quyết quy định về việc thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công khi không có người khởi kiện.
Chiều 19-5, Quốc hội nghe tờ trình về dự thảo Nghị quyết cho phép thí điểm Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) khởi kiện vụ án dân sự nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nhóm dễ bị tổn thương hoặc lợi ích công cộng.
Theo thống kê của Viện kiểm sát nhân dân tối cao, từ ngày 01/01/2005 đến 30/12/2023, số vụ việc mà các cơ quan, tổ chức khởi kiện để bảo vệ lợi ích công và nhóm dễ bị tổn thương là 86 vụ việc/5.548.748 vụ việc, chiếm tỷ lệ rất thấp, chỉ đạt 0,0016%.
Việc thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự bảo vệ nhóm dễ bị tổn thương được thực hiện trong 3 năm tại 6 tỉnh, thành phố gồm Hà Nội, Tp.Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Cần Thơ, Quảng Ninh, Đắk Lắk.
Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 9, chiều 19/5, Quốc hội nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thí điểm Viện Kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công.
Dự thảo Nghị quyết về việc thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công dự kiến triển khai trong 3 năm, từ ngày 1/1/2026.