Ngủ trưa thế nào để cơ thể được 'sạc pin' mà không mệt mỏi?

Theo bác sĩ Huỳnh Tấn Vũ - Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM cơ sở 3, giữa nhịp sống bận rộn, nhiều người bỏ qua giấc ngủ trưa vì cho rằng đây là khoảng thời gian “lãng phí”. Ngược lại, có người lại tranh thủ ngủ thật lâu để bù đắp cho một đêm thiếu ngủ.

Bác sĩ Vũ nhấn mạnh ngủ trưa không thể thay thế giấc ngủ ban đêm nhưng một khoảng nghỉ hợp lý giữa ngày có thể giúp cơ thể và não bộ phục hồi sau nhiều giờ hoạt động.

Giấc ngủ ngắn giúp lấy lại sự tỉnh táo

Sau buổi sáng làm việc hoặc học tập, khả năng tập trung thường giảm xuống. Một giấc ngủ trưa ngắn có thể giúp giảm cảm giác buồn ngủ, tăng sự tỉnh táo và cải thiện hiệu suất hoạt động vào buổi chiều.

Theo bác sĩ Vũ ngủ trưa quá lâu gây mệt. Ảnh: Frepik.

Đặc biệt, với những người phải làm việc liên tục với máy tính hoặc thực hiện công việc đòi hỏi sự tập trung cao, việc dành thời gian nghỉ ngơi, nhắm mắt và ngủ ngắn giữa ngày cũng giúp cơ thể được thư giãn.

Một số nghiên cứu cho thấy ngủ trưa có thể giúp cải thiện tâm trạng, khả năng nhận thức và mức độ tỉnh táo trong thời gian ngắn sau khi thức dậy.

Tuy nhiên, lợi ích phụ thuộc nhiều vào thời lượng giấc ngủ.

Với người trưởng thành, khoảng 10-30 phút thường phù hợp nếu mục tiêu là nhanh chóng lấy lại sự tỉnh táo. Giấc ngủ càng kéo dài, nguy cơ rơi vào các giai đoạn ngủ sâu càng tăng. Khi đó, người ngủ có thể thức dậy trong trạng thái lờ đờ, đau đầu, uể oải, khó tập trung. Đây là hiện tượng thường được gọi là quán tính giấc ngủ.

Không nên ngủ lâu

Nhiều người ngủ trưa dậy thấy mệt hơn có thể do nguyên nhân là người ngủ đã đi vào giai đoạn ngủ sâu rồi bị đánh thức đột ngột. Não bộ cần thời gian để chuyển từ trạng thái ngủ sang tỉnh táo hoàn toàn, khiến cơ thể có cảm giác nặng nề, chậm chạp.

Ngoài ra, ngủ trưa quá lâu hoặc quá muộn có thể làm giảm nhu cầu ngủ vào ban đêm, từ đó khiến khó ngủ hoặc ngủ không ngon vào buổi tối. Nếu tình trạng này lặp lại thường xuyên, thời gian ngủ ban đêm có thể tiếp tục bị ảnh hưởng.

Trẻ em có cần ngủ trưa?

Nhu cầu ngủ của trẻ cao hơn người trưởng thành và thay đổi theo từng độ tuổi. Với trẻ nhỏ, giấc ngủ ban ngày là một phần quan trọng trong tổng thời gian ngủ mỗi ngày.

Ngủ đủ giúp trẻ duy trì sự tỉnh táo, khả năng tập trung và hỗ trợ quá trình phát triển. Tuy nhiên, thời lượng và số lần ngủ ban ngày cần phù hợp với độ tuổi. Trẻ lớn hơn có thể giảm dần nhu cầu ngủ trưa.

4 nguyên tắc để ngủ trưa có lợi

Ngủ ngắn: Người trưởng thành có thể bắt đầu với khoảng 10-30 phút. Không nhất thiết phải ngủ thật sâu mới có tác dụng phục hồi.

Ngủ vào đầu giờ chiều: Nên tránh ngủ quá muộn, đặc biệt nếu bản thân thường khó ngủ vào ban đêm.

Tạo không gian nghỉ ngơi phù hợp: Nơi ngủ nên yên tĩnh, ít ánh sáng và có nhiệt độ dễ chịu. Nếu không thể ngủ, chỉ cần nằm hoặc ngồi nghỉ, nhắm mắt thư giãn trong thời gian ngắn cũng có thể giúp giảm cảm giác căng thẳng.

Không dùng ngủ trưa để bù thiếu ngủ kéo dài: Nếu thường xuyên phải ngủ trưa rất lâu mới có thể tỉnh táo, cần xem lại thời gian và chất lượng giấc ngủ ban đêm.